Hành trình được giải thoát khỏi những xiềng xích của quá khứ
vác chõng mà đi” (Ga 5,8)
Có những trang Tin Mừng giống như một tấm gương soi vào chiều sâu của đời sống con người. Khi lắng nghe những câu chuyện ấy, người ta không chỉ hiểu một biến cố đã xảy ra cách đây hai ngàn năm, nhưng còn nhận ra chính mình trong đó: những nỗi mệt mỏi âm thầm, những vết thương của quá khứ, những giới hạn khiến con người cảm thấy cuộc đời mình dường như bị mắc kẹt ở một chỗ. Câu chuyện người bại liệt bên hồ Bếtdatha (x. Ga 5,1–16) là một trong những câu chuyện như thế. Bối cảnh rất đơn sơ: một hồ nước, một đám đông những người đau yếu, và một con người đã nằm đó suốt ba mươi tám năm. Nhưng chính trong khung cảnh rất bình thường ấy, Chúa Giêsu mở ra một chân lý sâu xa về lòng thương xót của Thiên Chúa, đó là không có quá khứ nào quá nặng nề đến mức con người không thể được giải thoát.
Tin Mừng kể rằng quanh hồ Bếtdatha có rất nhiều người bệnh tật tụ tập: người mù, kẻ què, người bại liệt. Họ nằm chờ với một niềm hy vọng mong manh rằng khi nước hồ được khuấy động, ai xuống trước sẽ được chữa lành (x. Ga 5,3-4) . Nhưng giữa đám đông ấy có một người đã sống trong tình trạng bệnh tật suốt ba mươi tám năm (x. Ga 5,5) . Con số ấy không chỉ diễn tả độ dài của một căn bệnh, nhưng còn gợi lên sự mệt mỏi của một cuộc đời. Ba mươi tám năm là gần trọn một đời người. Ba mươi tám năm nhìn người khác đến rồi đi, hy vọng rồi thất vọng, cố gắng rồi lại bất lực.
Có lẽ ban đầu ông cũng từng hy vọng. Nhưng khi thời gian kéo dài quá lâu, hy vọng dần dần cạn kiệt. Khi một nỗi đau kéo dài nhiều năm, con người bắt đầu quen với nó. Không phải vì họ muốn, nhưng vì họ không còn tin rằng cuộc đời có thể khác đi. Chính trong hoàn cảnh ấy, Chúa Giêsu đi ngang qua hồ nước. Tin Mừng ghi lại một chi tiết rất đơn sơ nhưng đầy ý nghĩa: “Đức Giêsu thấy anh ta nằm đó và biết rằng anh đã sống trong tình trạng ấy từ lâu” (Ga 5,6) . Giữa đám đông đông đúc của những người đau yếu, ánh mắt của Chúa Giêsu dừng lại nơi một con người cụ thể. Không ai gọi Ngài đến với anh. Không ai giới thiệu anh với Ngài. Nhưng ánh mắt của Chúa Giêsu đã nhận ra nỗi đau của một cuộc đời bị lãng quên.
Ánh mắt ấy không chỉ nhìn thấy thân thể bất động của một con người, nhưng nhìn thấu cả hành trình dài của sự mệt mỏi và cô đơn. Có lẽ suốt ba mươi tám năm ấy, rất nhiều người đã đi ngang qua ông. Họ nhìn thấy ông, nhưng rồi tiếp tục bước đi. Dần dần ông trở thành một phần của khung cảnh quen thuộc, như những phiến đá quanh hồ nước. Nhưng ánh mắt của Chúa Giêsu thì khác. Ánh mắt ấy không bao giờ quen với nỗi đau của con người. Ánh mắt ấy luôn nhìn thấy phẩm giá của mỗi người, ngay cả khi họ bị bỏ quên. Và Chúa Giêsu hỏi ông một câu hỏi rất bất ngờ: “Anh có muốn khỏi bệnh không?” (Ga 5,6). Thoạt nghe, câu hỏi ấy dường như không cần thiết. Ai lại không muốn được khỏi bệnh? Nhưng câu hỏi ấy chạm đến một chiều sâu của tâm hồn. Sau ba mươi tám năm sống trong sự bất lực, có lẽ người đàn ông ấy không còn dám hy vọng nữa.
Ông không trả lời trực tiếp câu hỏi của Chúa Giêsu. Thay vào đó, ông kể về nỗi cô đơn của mình: “Thưa Ngài, khi nước khuấy lên, không có người đem tôi xuống hồ. Lúc tôi tới đó, thì đã có người khác xuống trước mất rồi” (Ga 5,7) . Đó là tiếng nói của một cuộc đời đã quen với thất bại. Không ai giúp tôi. Tôi luôn đến trễ. Tôi không có cơ hội, … Những lời ấy phản chiếu tâm trạng của rất nhiều người trong cuộc sống. Có những người cảm thấy mình bị mắc kẹt trong quá khứ: quá khứ của những sai lầm, những tổn thương, những thất bại khiến họ tin rằng cuộc đời của mình không thể thay đổi. Nhưng Chúa Giêsu không dừng lại ở câu chuyện quá khứ của người đàn ông ấy. Ngài không phân tích nguyên nhân của căn bệnh, cũng không hỏi xem lỗi thuộc về ai. Ngài chỉ nói một câu rất ngắn gọn: “Hãy trỗi dậy, vác chõng mà đi” (Ga 5,8) . Đó là một lời mời gọi bước ra khỏi quá khứ.
Suốt ba mươi tám năm, chiếc chõng là nơi ông nằm bất động. Nó là biểu tượng của sự tê liệt, của một cuộc đời không thể di chuyển. Nhưng giờ đây Chúa Giêsu bảo ông hãy vác chính chiếc chõng ấy lên vai. Điều đã từng giam cầm ông giờ đây trở thành dấu chỉ của sự tự do. Tin Mừng kể lại rất đơn giản: “Người ấy liền được khỏi bệnh, vác chõng và đi được” (Ga 5,9). Phép lạ ấy không chỉ là sự chữa lành thân xác. Đó còn là sự giải thoát khỏi một quá khứ đã trói buộc cuộc đời ông suốt gần bốn mươi năm.
Tin Mừng còn kể rằng sau đó Chúa Giêsu gặp lại ông trong Đền Thờ và nói: “Này, anh đã được khỏi bệnh. Đừng phạm tội nữa, kẻo lại phải khốn hơn trước” (Ga 5,14) . Lời nói ấy cho thấy sự chữa lành thật sự không chỉ dừng lại ở thân xác, nhưng còn mở ra một con đường sống mới. Lòng thương xót của Thiên Chúa luôn đi kèm với lời mời gọi hoán cải. Chúa Giêsu giải thoát con người khỏi quá khứ không phải để họ quay trở lại con đường cũ, nhưng để họ bước vào một cuộc đời mới.
Câu chuyện này trở thành một lời mời gọi rất cụ thể cho đời sống đức tin của chúng ta hôm nay. Mỗi người chúng ta cũng có những “ba mươi tám năm” của riêng mình: những giai đoạn dài của sự mệt mỏi thiêng liêng, những thói quen xấu khó thay đổi, những ký ức đau buồn vẫn còn ám ảnh tâm hồn. Đôi khi chúng ta nghĩ rằng mình sẽ mãi mãi như thế. Nhưng Tin Mừng nhắc nhở rằng không có quá khứ nào mạnh hơn lòng thương xót của Thiên Chúa. Chỉ cần một ánh mắt của Đức Kitô chạm đến cuộc đời chúng ta, một lời của Ngài vang lên trong tâm hồn, hành trình mới có thể bắt đầu.
Ánh mắt ấy vẫn đang tìm kiếm chúng ta giữa đám đông của cuộc sống hôm nay. Ánh mắt ấy vẫn nhìn thấy những vết thương mà có lẽ không ai khác nhận ra. Và có lẽ hôm nay, Đức Kitô cũng đang nói với mỗi người chúng ta một lời rất đơn giản nhưng đầy sức mạnh: “Hãy trỗi dậy!” Hãy đứng lên khỏi những xiềng xích của quá khứ. Hãy bước ra khỏi sự tê liệt của thất vọng. Hãy mang theo cả những vết thương cũ, nhưng đừng để chúng giam cầm cuộc đời mình nữa. Bởi vì ánh mắt của lòng thương xót không chỉ nhìn thấy con người chúng ta đã từng là, nhưng nhìn thấy con người chúng ta có thể trở thành khi được chạm đến bởi tình yêu của Thiên Chúa.