Khi Thiên Chúa bước vào bóng tối của con người
trong Chúa, anh em là ánh sáng”
(Ep 5,8)
Có những bóng tối trong cuộc đời không đến từ việc thiếu ánh sáng bên ngoài, nhưng từ sự mịt mờ bên trong. Đó là khi con người không còn biết mình đang đi đâu, không còn chắc điều gì là đúng, và cũng không còn đủ sức để tin rằng ánh sáng vẫn còn. Trong những khoảnh khắc như thế, bóng tối không chỉ là hoàn cảnh, nhưng trở thành một kinh nghiệm nội tâm: một sự lạc hướng, một cảm giác bị bỏ lại, một nỗi trống rỗng khó gọi tên.
Chính vào trong thực tại ấy, Chúa Giêsu cất tiếng: “Tôi là ánh sáng, tôi đã đến thế gian, để bất cứ ai tin vào tôi thì không ở lại trong bóng tối” (Ga 12,46). Đó không phải là một lời tuyên bố mang tính biểu tượng, nhưng là một khẳng định chạm đến tận căn của thân phận con người. Ánh sáng không chỉ để nhìn thấy, nhưng để sống.
Ngay từ đầu Tin Mừng Gioan, ánh sáng đã được nói đến như một thực tại nền tảng: “Ngôi Lời là ánh sáng thật, ánh sáng đến thế gian và chiếu soi mọi người” (Ga 1,9). Ánh sáng ấy không đứng ngoài, nhưng đi vào trong lịch sử, trong thân phận con người, trong những giới hạn rất cụ thể của đời sống. Điều này rất quan trọng, bởi vì Thiên Chúa không chọn cách đứng từ xa để chỉ đường, nhưng bước vào trong chính con đường ấy. Ngài không chỉ nói về ánh sáng, mà Ngài còn trở thành ánh sáng. Và ánh sáng ấy không đến để lên án bóng tối, nhưng để biến đổi nó. “Thiên Chúa sai Con của Người đến thế gian, không phải để lên án thế gian, nhưng là để thế gian nhờ Con của Người mà được cứu độ” (Ga 3,17). Một lời khẳng định làm thay đổi hoàn toàn cách con người nhìn về Thiên Chúa. Không phải là một vị thẩm phán chờ kết án, nhưng là một Đấng bước vào để cứu.
Tuy nhiên, Tin Mừng cũng rất thực tế: “Ánh sáng đã đến thế gian, nhưng người ta đã chuộng bóng tối hơn ánh sáng” (Ga 3,19) . Bóng tối không chỉ là điều xảy ra bên ngoài, nhưng là một chọn lựa. Có những lúc con người không muốn ánh sáng, không phải vì ánh sáng không tốt, nhưng vì ánh sáng làm lộ ra sự thật. Ánh sáng phơi bày. Ánh sáng không cho phép giả vờ. Ánh sáng đòi hỏi một sự thay đổi. Và đó là điều không dễ.
Nhưng Chúa Giêsu không đến để ép buộc con người bước ra khỏi bóng tối. Ngài đến để mời gọi. Một lời mời gọi nhẹ nhàng nhưng mang tính quyết định: “Ai tin vào tôi thì không ở lại trong bóng tối” (Ga 12,46). Tin ở đây không chỉ là chấp nhận một chân lý, nhưng còn là một hành động bước ra. Bước ra khỏi những gì quen thuộc, dù là tối tăm, để đi vào một điều mới mẻ, dù chưa hoàn toàn hiểu rõ. Đức tin, vì thế, không phải là thấy rồi mới tin, nhưng là tin để được thấy.
Có thể trong đời sống, chúng ta vẫn mang theo những vùng tối: những ký ức chưa được chữa lành, những sai lầm chưa được tha thứ, hay những nỗi sợ chưa được gọi tên. Có những điều chúng ta cố giữ kín, không muốn ai chạm đến. Nhưng chính nơi ấy, ánh sáng của Thiên Chúa muốn đi vào. Không phải để tố cáo, nhưng để chữa lành và dẫn dắt. “Lời Ngài là ngọn đèn soi cho con bước, là ánh sáng chỉ đường con đi” (Tv 119,105). Ánh sáng của Thiên Chúa không phải lúc nào cũng rực rỡ, nhưng đủ để soi từng bước. Không phải lúc nào cũng giải thích hết mọi điều, nhưng đủ để không bị lạc hướng. Và đôi khi, ánh sáng ấy đến rất âm thầm. Một lời Kinh Thánh chạm đến lòng. Một biến cố khiến cúng ta phải dừng lại. Hay một con người xuất hiện đúng lúc… Những điều rất nhỏ, nhưng lại mở ra một hướng đi.
Thánh Phaolô đã từng sống trong bóng tối của sự hiểu lầm, khi ngài tin rằng mình đang phục vụ Thiên Chúa bằng cách bắt bớ các Kitô hữu. Nhưng chính trên đường Đamát, ánh sáng đã chạm đến ngài: “Bỗng có một luồng sáng từ trời chiếu xuống bao phủ ông” (Cv 9,3). Và từ giây phút ấy, không chỉ con đường của ông thay đổi, nhưng cả cách ông nhìn thế giới cũng được biến đổi.
Ánh sáng không chỉ giúp Phaolô thấy, nhưng còn giúp ngài thấy lại. Thấy lại Thiên Chúa. Thấy lại con người. Và thấy lại chính mình. Đó cũng là điều ánh sáng của Đức Kitô muốn thực hiện nơi mỗi người chúng ta. Không chỉ giúp chúng ta “sống tốt hơn”, nhưng giúp chúng ta “sống thật hơn”. Không chỉ sửa đổi hành vi, nhưng biến đổi tận căn. “Xưa anh em là bóng tối, nhưng nay, trong Chúa, anh em là ánh sáng. Vậy anh em hãy ăn ở như con cái ánh sáng” (Ep 5,8). Khi đón nhận ánh sáng, con người không chỉ được soi sáng, nhưng còn được mời gọi trở thành ánh sáng. Không phải là ánh sáng của riêng mình, nhưng là ánh sáng phản chiếu từ Đấng đã chạm đến mình.
Có lẽ, điều khó nhất không phải là nhận ra ánh sáng, nhưng là dám bước ra khỏi bóng tối. Bởi vì bóng tối, dù làm ta lạc hướng, vẫn có thể trở nên quen thuộc. Còn ánh sáng, dù dẫn đến sự sống, lại đòi hỏi một sự thay đổi. Nhưng Tin Mừng hôm nay không mời gọi chúng ta làm điều đó một mình.
Chúa Giêsu không đứng xa và nói: “Hãy bước ra”. Nhưng Ngài bước vào trước. Ngài đi vào trong chính bóng tối của con người: bóng tối của đau khổ, bóng tối của tội lỗi, và cả bóng tối của cái chết. “Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối đã không diệt được ánh sáng” (Ga 1,5) . Đó là niềm hy vọng sâu xa nhất của đức tin. Không có bóng tối nào đủ lớn để dập tắt ánh sáng của Thiên Chúa. Và vì thế, dù hôm nay trong lòng mỗi người vẫn còn những khoảng tối chưa được chạm đến, chúng ta vẫn có thể tin rằng ánh sáng vẫn đang ở đó. Không ồn ào, không áp đặt, nhưng kiên nhẫn. Chờ một cánh cửa mở ra. Dù chỉ là rất nhỏ.
Ước gì mỗi người chúng ta, giữa những giới hạn và mong manh của đời sống, dám để cho một tia sáng của Đức Kitô đi vào. Không cần phải hiểu hết, cũng không cần phải thay đổi ngay lập tức. Chỉ cần đủ can đảm để không khép kín. Và từ chính nơi ấy, từng chút một, bóng tối sẽ nhường chỗ. Không phải vì chúng ta mạnh mẽ hơn, nhưng vì ánh sáng đã đến. Một ánh sáng không đến từ thế gian, nhưng đến để biến đổi thế gian.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh