Ba Mươi Ngày Hy Vọng
Có lẽ ít dịp nào trong năm mà bầu khí nơi nghĩa trang Công giáo lại nhộn nhịp như tháng 11. Hơn bao giờ hết, khoảng cách mênh mông, vô định giữa những người đã qua đời và những người còn sống lại trở nên gần gũi, ấm áp diệu kỳ.
Những ánh nến được thắp lên giữa ánh chiều tàn không còn phảng phất nỗi tiếc thương, chia ly. Và dẫu có còn những giọt nước mắt nhớ nhung thì trong đó vẫn long lanh niềm hy vọng.
Tháng 11 vì thế là dịp để chúng ta trở về bên những phần mộ thân quen, thắp lên một nén hương hay dâng một lời kinh tưởng nhớ. Hơn hết, đây còn là khoảng thời gian để mỗi người nhìn sâu hơn vào câu chuyện “sự chết” và “sự sống”, để nhận ra rằng tình yêu không khép lại trước ngưỡng cửa sinh ly tử biệt, và niềm hy vọng của người Kitô hữu cũng không dừng lại nơi nắm tro tàn.
Trong tâm tình ấy, mời bạn cùng đọc lại đôi nét về nguồn gốc, ý nghĩa và những suy tư trong tháng đặc biệt này, để hiểu hơn tâm tình mà Giáo Hội muốn gửi gắm qua việc cầu nguyện cho các linh hồn.
Nguồn gốc Lễ Các Đẳng Linh Hồn
Ngay từ những thế kỷ đầu của Kitô giáo, các tín hữu đã có truyền thống cầu nguyện và dâng Thánh lễ cho những người đã qua đời. Đến năm 998, thánh Odilo, viện phụ dòng Biển Đức tại Cluny (Pháp), đã quy định ngày 2/11 hằng năm là ngày cầu nguyện cho tất cả các tín hữu đã qua đời trong các đan viện thuộc quyền ngài.
Từ truyền thống này, việc cử hành ngày 2 tháng 11 dần được phổ biến rộng rãi trong Giáo hội Latinh. Ngày nay, ngày 2 tháng 11 được cử hành là lễ Cầu cho các tín hữu đã qua đời. Đặc biệt, năm 1998, Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã gửi thư kỷ niệm 1000 năm truyền thống cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời do Thánh Odilo khởi xướng. [Nguồn tham khảo: Nt. A. Cao Xuân MRP, “Nguồn gốc lễ Các Linh Hồn”, Giáo phận Ban Mê Thuột. Nội dung được tham khảo và diễn đạt lại.]
Ngày nay, Giáo Hội dành riêng tháng 11 để nhắc nhớ các tín hữu cách đặc biệt về việc cầu nguyện cho những người đã khuất. Đây cũng là dịp để mỗi người bày tỏ lòng yêu mến và sự hiệp thông với những người thân yêu đã ra đi trước chúng ta trong hành trình đức tin.
Ý nghĩa của tháng các linh hồn
Trước hết, tháng các linh hồn nhắc chúng ta về niềm tin vào sự sống đời đời. Đối với người Kitô hữu, cái chết không phải là dấu chấm hết của cuộc đời, nhưng là ngưỡng cửa dẫn vào một sự sống mới trong Đức Kitô. Bởi thế, việc cầu nguyện cho người đã qua đời không chỉ xuất phát từ nỗi tiếc thương, nhưng còn bắt nguồn từ niềm hy vọng vào lời hứa phục sinh của Chúa Giêsu.
Thứ đến, đây là dịp để chúng ta ý thức sâu sắc hơn về mầu nhiệm các Thánh cùng thông công. Giáo Hội không chỉ có những người đang sống và bước đi trên trần gian (Giáo Hội Lữ Hành), nhưng còn có những người đang được thanh luyện (Giáo Hội Thanh Luyện) và những người đã hưởng vinh quang Thiên Chúa (Giáo Hội Khải Hoàn). Dù ở tình trạng nào, tất cả vẫn liên kết với nhau trong cùng một thân thể Đức Kitô. Vì thế, lời cầu nguyện của chúng ta dành cho những người đã qua đời chính là một cách diễn tả tình hiệp thông ấy.
Sau cùng, tháng 11 cũng nhắc mỗi người về thân phận hữu hạn của kiếp người.
Một ngày nào đó, chúng ta cũng sẽ trở về với bụi đất. Dáng hình, tiếng nói và những cuộc gặp gỡ thân quen có thể không còn hiện diện, nhưng tình yêu dành cho những người đã khuất thì vẫn vẹn nguyên. Những lời kinh, Thánh lễ, nén hương hay ánh nến nơi phần mộ không làm thay đổi quá khứ, nhưng diễn tả một tình yêu vẫn tiếp tục vượt qua khoảng cách của sự chết.
Sống tháng các linh hồn
Thế nên, tháng 11 là dịp là thời gian quý giá để chúng ta thể hiện tình yêu dành cho những người đã khuất bằng những việc làm cụ thể. Đó là tham dự Thánh lễ cầu nguyện cho các linh hồn, xin lễ cho ông bà, cha mẹ và những người thân đã qua đời; viếng nghĩa trang, chăm sóc phần mộ, hoặc đơn giản là dành ít phút thinh lặng để nhớ đến những người từng hiện diện trong cuộc đời mình. Hoặc, ta có thể ghi lại đôi chút tâm tình dành cho những người đã khuất. Có thể, người đã ra đi chẳng còn ở đó để đón nhận. Nhưng nó giúp lòng bạn chan chứa bình an, bởi sợ dây liên kết vô hình được nối lại nơi hành động giản đơn ấy.
Đặc biệt, trong dịp này Giáo Hội luôn khuyến khích các tín hữu làm những việc đạo đức và bác ái để cầu nguyện cho các linh hồn. Những lời kinh chung, hay lời cầu nguyện âm thầm, việc hy sinh, lòng quảng đại và cả những việc tốt lành được thực hiện đều có thể trở thành lời cầu nguyện chân thành dâng lên Thiên Chúa. Đừng coi thường những hạt cát nhỏ bé, vì Thiên Chúa sẽ kiên nhẫn gom góp tất cả để biến chúng thành bờ biển dạt dào yêu thương.
Vỏn vẹn ba mươi ngày?
Chớ nghĩ rằng trong cả năm, chúng ta chỉ có ba mươi ngày này để dành cho các linh hồn. Ba mươi ngày này thực là là cao điểm để diễn tả niềm hy vọng. Nhưng thực ra, tâm tình ấy vẫn luôn được Giáo Hội nhắc nhớ mỗi ngày qua các Thánh lễ. Tháng 11 không chỉ mời gọi chúng ta nhớ đến người đã khuất trong một khoảng thời gian nào đó, nhưng còn tập cho chúng ta biết sống tình hiệp thông ấy trong suốt cuộc đời.
Thi thoảng, chúng ta vẫn nghe những câu chuyện kể về các linh hồn hiện về xin được cầu nguyện. Thực hư những câu chuyện ấy có lẽ không quan trọng bằng điều mà chúng muốn nhắc nhở: những người đã khuất vẫn cần được chúng ta nhớ đến trong lời cầu nguyện.
Hơn thế nữa, tháng các linh hồn cũng là dịp để mỗi người nhìn lại chính cuộc đời mình.
Triết gia Platon từng gợi lên một tư tưởng sâu sắc:
“Sự khôn ngoan đích thực bắt đầu khi con người biết suy tư về sự chết.”
Suy tư về cái chết và sự sống đời đời không phải để chúng ta rơi vào lối sống bi quan co rút hay vội vàng tận hưởng, nhưng để biết trân trọng hơn những ngày đang sống, yêu thương những người đang ở bên cạnh và hướng cuộc đời mình về những giá trị vĩnh cửu.
Bởi sau cùng, điều còn lại là tình yêu chúng ta đã trao đi và niềm hy vọng chúng ta cùng đặt nơi Thiên Chúa.