Nhân Ngày Dải Băng Đen, Ngày châu Âu tưởng niệm các nạn nhân của chủ nghĩa Stalin và chủ nghĩa Quốc xã, chúng ta tưởng nhớ ba vị tử đạo của thế kỷ XX, những người đã trở thành nạn nhân của các chế độ toàn trị.
Một số vị tử đạo Công giáo dưới sự đàn áp của Đức Quốc xã khá nổi tiếng, như Thánh Maximilian Kolbe và Thánh Edith Stein. Nhưng câu chuyện về Thánh Titus Brandsma, một tu sĩ Cát Minh người Hà Lan, có lẽ vẫn còn ít được biết đến.
Thánh Titus là giáo sư tại Đại học Nijmegen. Ngài đi nhiều nơi trên thế giới để thuyết giảng về triết học và linh đạo Cát Minh. Với tư cách cố vấn Giáo hội cho Hiệp hội các Nhà báo Công giáo, ngài được giao nhiệm vụ giám sát gần 30 tờ báo. Chính công việc này cuối cùng đã khiến ngài phải trả giá bằng mạng sống.
Sau khi Đức Quốc xã xâm chiếm Hà Lan, cha Titus đến thăm các tòa soạn báo, khuyến cáo họ không đăng tải tuyên truyền của Đức Quốc xã. Ngay sau khi hoàn tất chuyến đi, ngài bị bắt.
Sau nhiều tháng trong tù, ngài bị đưa đến trại tập trung Dachau. Trước khi bị tiêm thuốc độc, cha Titus trao tràng chuỗi Mân Côi của mình cho nữ y tá sẽ thực hiện việc tiêm thuốc.
Người phụ nữ này vốn là một người ủng hộ Đức Quốc xã. Bà nói với cha rằng mình không biết cầu nguyện. Cha Titus bảo bà chỉ cần thưa: “Cầu cho chúng con là kẻ có tội”. Sau đó, bà đã trở lại với đức tin và nhiều năm sau làm chứng trong tiến trình phong thánh cho ngài.
Một nạn nhân khác của Đức Quốc xã là người nông dân Franz Jägerstätter. Là một người chồng và cha của ba cô con gái, ông là người duy nhất trong làng bỏ phiếu chống lại việc Đức sáp nhập Áo vào năm 1938.
Khi được gọi nhập ngũ vào quân đội Đức, ông đến trung tâm tuyển quân và tuyên bố rằng mình sẽ không chiến đấu, nhưng sẵn sàng thực hiện một công việc phục vụ không mang tính bạo lực. Ông bị bắt và kết án vì tội phản nghịch. Năm tháng sau, ông bị hành quyết bằng máy chém.
Chân phước Teofilius Matulionis, một giám mục người Litva sống dưới chế độ Xô viết, đã chịu một hình thức tử đạo kéo dài và âm thầm hơn. Được bí mật tấn phong giám mục, ngài trải qua nhiều năm trong các nhà tù sau nhiều lần bị kết án.
Ban đầu, ngài bị giam tại Moskva trong hai năm. Năm 1929, ngài bị đưa đến trại lao động ở quần đảo Solovki, thuộc vùng biển Trắng của Siberia. Ngài ở đó bốn năm, trong đó có nhiều tháng bị biệt giam và phải lao động cưỡng bức.
Sau khi được trả tự do, ngài bị kết án lần thứ ba sau khi Liên Xô chiếm Litva. Lần này, ngài phải ngồi tù bảy năm. Sau đó, ngài tiếp tục phục vụ công việc điều hành Giáo hội dưới sự giám sát của Cơ Quan An Ninh Và Tình Báo Của Liên Xô (KGB). Đức cha Teofilius khuyến cáo các linh mục không hợp tác với chế độ. Theo chỉ thị của Đức Giáo hoàng Piô XII, ngài bí mật tấn phong một giám mục, và điều này khiến ngài bị lưu đày.
Vài tháng sau khi Đức Giáo hoàng Gioan XXIII bổ nhiệm ngài làm tổng giám mục và Phụ tá Ngai Tòa Giáo Hoàng, ngài qua đời trong những hoàn cảnh đầy bí ẩn, sau khi KGB khám xét căn hộ của ngài. Ngài vừa qua sinh nhật lần thứ 89 được vài tháng. Các cuộc xét nghiệm trên hài cốt xác nhận ngài đã bị đầu độc.
Cả ba vị tử đạo đều có chung một thái độ: từ chối cộng tác với những chế độ chà đạp tự do và phẩm giá con người. Hội Thánh tưởng nhớ sự hy sinh và chứng tá kiên trung của các ngài, trong một thế giới mà ngay cả ngày nay, vẫn còn những người Công giáo bị bách hại vì đức tin của mình.