--- Thiên Chúa ngồi vào chỗ của những người bị loại trừ ---
không bị hấp dẫn bởi những bàn tiệc hoàn hảo,
nhưng bởi những trái tim tan vỡ
Trong mọi nền văn hoá, bàn tiệc luôn nói lên mối tương quan. Người ta mời ai ngồi vào bàn, ngồi chỗ nào, ăn chung với ai, tất cả đều nói lên vị thế, sự chấp nhận hay loại trừ. Có những bàn tiệc sang trọng chỉ dành cho người “xứng đáng”. Và cũng có những chiếc ghế bị để trống rất lâu, không ai muốn ngồi vào, vì đó là chỗ của những con người bị xem là không xứng tầm.
Trang Tin Mừng hôm nay (x. Mc 2, 13-17) khiến chúng ta sững sờ vì một điều rất lạ là Đức Giêsu không chọn ghế danh dự. Ngài không tìm đến bàn tiệc của những người đạo đức kiểu mẫu. Nhưng Ngài chủ động bước vào căn nhà của Lêvi, một người thu thuế, kẻ bị xã hội Do Thái xem là phản bội dân tộc, cộng tác với đế quốc, và sống trong tình trạng ô uế thường xuyên. Và không chỉ ghé thăm. Đức Giêsu còn ngồi xuống ăn uống. Chính tại đó, giữa tiếng thì thầm bất bình và ánh mắt kết án, Thiên Chúa tự mặc khải mình không phải bằng lời giảng trong Đền Thờ, mà bằng một bữa ăn với người bị loại trừ.
Thánh Máccô ghi lại rất giản dị: “Đức Giêsu đang dùng bữa trong nhà ông, có nhiều người thu thuế và tội lỗi cùng ăn với Ngài và các môn đệ” (Mc 2,15) . Đối với chúng ta hôm nay, chi tiết ấy có thể nghe quen tai. Nhưng đối với người Do Thái thời đó, đây là một cú sốc tôn giáo. Vì trong não trạng Do Thái, ăn chung bàn là hiệp thông, là công nhận, là đặt mình vào cùng một không gian sống. Người đạo đức tránh người tội lỗi không phải vì ác ý, mà vì sợ bị ô uế. Thánh thiện được hiểu như giữ khoảng cách. Còn Đức Giêsu thì làm điều ngược lại: Ngài rút ngắn khoảng cách. Ngài không đứng ngoài cửa giảng đạo. Ngài cũng không đòi họ phải sám hối trước rồi mới bước vào. Nhưng Ngài bước vào trước, ngồi xuống trước, và ăn uống trước.
Ở đây, bữa ăn trở thành một hành vi mạc khải: Thiên Chúa không sợ bị “lây bẩn” bởi con người. Chính sự thánh thiện của Thiên Chúa mới là điều có sức thanh luyện. Như thánh Phaolô sau này đã xác tín: “Nơi nào tội lỗi đã lan tràn, ở đó ân sủng càng chứa chan gấp bội” (Rm 5,20). Phản ứng của các kinh sư và người Pharisêu không phải là điều bất ngờ: “Sao ông ấy lại ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?” (Mc 2,16). Đây không chỉ là một lời phàn nàn, mà còn là một vấn nạn thần học: Thiên Chúa thánh thiện sao lại có thể ở chung với tội nhân? Và Đức Giêsu trả lời bằng một hình ảnh rất người: “Người khỏe mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần” (Mc 2,17).
Với một câu nói ngắn gọn, Đức Giêsu đã định nghĩa lại cả tôn giáo. Người công chính không phải là người không cần ơn cứu độ. Người tội lỗi không phải là kẻ bị loại trừ khỏi kế hoạch của Thiên Chúa. Đức Giêsu không nói: “Tội lỗi không quan trọng”. Nhưng Ngài nói: “Tội lỗi không phải là rào cản khiến Thiên Chúa quay lưng”. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã diễn tả điều này rất sâu sắc: “Lòng thương xót là tình yêu đi gặp gỡ nỗi khốn cùng của con người” (Dives in Misericordia, 7).
Bàn tiệc của Đức Giêsu, vì thế, không che đậy sự thật về tội lỗi, nhưng mở ra con đường chữa lành. Không phải hoán cải rồi mới được yêu thương, mà được yêu thương để có thể hoán cải. Một chi tiết mang tính mặc khải sâu xa là Đức Giêsu không đợi người tội lỗi “xứng đáng” rồi mới đến. Ngài ngồi vào chỗ mà xã hội bỏ trống, chỗ của những con người không ai muốn ngồi chung. Chính điều đó làm ứng nghiệm lời Kinh Thánh: “Ta muốn lòng nhân chứ không cần lễ tế” (Hs 6,6).
Thiên Chúa không bị hấp dẫn bởi những bàn tiệc hoàn hảo, nhưng bởi những trái tim tan vỡ. Đức Giáo hoàng Phanxicô nói rất mạnh: “Hội Thánh không phải là trạm kiểm soát ân sủng, nhưng là ngôi nhà của Chúa Cha, nơi có chỗ cho mọi người” (Evangelii Gaudium, 47). Và bàn tiệc này đạt tới đỉnh cao nơi Thánh Thể. Ở đó, Đức Giêsu không chỉ ngồi cùng bàn, mà trao ban chính Mình và Máu của Ngài cho những con người yếu đuối, tội lỗi, đang trên đường hoán cải.
Như vậy, trang Tin Mừng hôm nay không chỉ nói về Đức Giêsu, mà đặt ra câu hỏi rất cá nhân cho mỗi chúng ta. Tôi là ai trong bữa tiệc này? Là Lêvi, đang ngồi ở bàn thu thuế, mang một quá khứ nặng nề, nhưng được Chúa gọi bằng ánh mắt đầy hy vọng? Là người tội lỗi, ngạc nhiên vì mình vẫn có chỗ trong Hội Thánh? Hay là người đứng ngoài, đúng luật, đúng đạo, nhưng lòng lại khép kín trước những ai “không xứng đáng”?
Điều nguy hiểm nhất không phải là ngồi ở bàn với người tội lỗi, mà là đứng ngoài bàn tiệc của lòng thương xót. Bàn tiệc của Đức Giêsu không khép lại trong Tin Mừng. Nhưng tiếp tục trong đời sống Hội Thánh và trong từng cộng đoàn nhỏ bé. Chúng ta nối dài bàn tiệc ấy khi chúng ta dám ở lại với người bị loại trừ; khi chúng ta biết lắng nghe trước khi phán xét; và khi chúng ta mở cửa cộng đoàn cho những ai đang tìm đường trở về.
Thế giới hôm nay không thiếu những người bị kết án. Nhưng rất thiếu những chiếc ghế trống được giữ lại cho hy vọng. Bàn tiệc của lòng thương xót là nơi Thiên Chúa tự hạ mình, ngồi xuống, và nói với con người: “Con vẫn có chỗ trong trái tim Ta”.
Ước gì chúng ta, khi bước lên bàn tiệc Thánh Thể, biết nhận ra mình không phải là người xứng đáng, mà là người được mời. Và ước mong sao chúng ta, khi rời bàn tiệc ấy, cũng biết giữ chỗ cho người khác, nhất là những ai tưởng rằng họ không còn chỗ trong Hội Thánh nữa.