Nằm giữa dòng sông Tiber, đảo Tiber (Isola Tiberina) là một trong những địa điểm độc đáo nhất của thành phố Rôma. Nhìn từ trên cao, hòn đảo có hình dáng như một con tàu bằng đá đang lặng lẽ xuôi theo dòng sông giữa lòng “Thành phố Vĩnh Hằng”.
Ngay trên hòn đảo ấy là một bệnh viện với sáng kiến đặc biệt. Trong suốt bốn năm qua, nơi đây đã thực hiện một chương trình đưa nghệ thuật và văn hóa đến gần hơn với các bệnh nhân ung thư và những người đang điều trị bằng xạ trị.
Tiến sĩ Vincenzo Valentini, Giám đốc Trung tâm Ung bướu Điều trị, cho biết: “Chúng tôi triển khai các chương trình để bệnh nhân có thể thưởng thức những tác phẩm nghệ thuật ngay trên màn hình trong phòng điều trị xạ trị. Họ cũng có thể sử dụng tai nghe để trải nghiệm các nội dung nghệ thuật, hoặc tham gia những chuyến tham quan bảo tàng được thiết kế riêng, với các hướng dẫn viên đồng hành và giới thiệu các tác phẩm”.
Theo ông, mục tiêu của sáng kiến này không chỉ nhằm giúp bệnh nhân giải trí trong thời gian điều trị, mà còn góp phần hỗ trợ chính quá trình chữa bệnh.
Tiến sĩ Valentini chia sẻ: “Sự biết ơn mà các bệnh nhân dành cho chúng tôi vì sự quan tâm họ nhận được đã thôi thúc chúng tôi tiến thêm một bước. Chúng tôi muốn tìm hiểu xem liệu việc đưa nghệ thuật đến với bệnh nhân theo cách gần gũi, sinh động và mang tính cá nhân hơn có thể góp phần nâng cao hiệu quả điều trị hay không”.
Nhà văn Nga Fyodor Dostoevsky, tác giả của tiểu thuyết Tội ác và Hình phạt, từng nói: “Cái đẹp sẽ cứu thế giới”. Theo Tiến sĩ Valentini, chính vẻ đẹp của nghệ thuật có thể khơi dậy nơi người bệnh động lực để tiếp tục hành trình chữa lành.
Ông nói: “Thông qua vẻ đẹp, nghệ thuật giúp con người tìm lại động lực để hiểu điều gì đã xảy ra trong cuộc đời mình và đủ can đảm để viết tiếp một chương mới. Vì thế, chúng tôi nhận ra rằng nghệ thuật cũng là một hình thức chăm sóc mang tính trị liệu”.
Theo Giám đốc Trung tâm Ung bướu, những hoạt động này không chỉ mang lại lợi ích về mặt thể chất mà còn giúp thay đổi cách nhìn của bệnh nhân đối với chính căn bệnh của mình.
Ông kể lại: “Có những bệnh nhân nói với tôi rằng: 'Thưa giáo sư, căn bệnh thì rất nặng, việc điều trị cũng rất vất vả. Nhưng nhờ tất cả những điều này, cặp kính của tôi như đã được lau sạch, và giờ đây tôi nhìn thấy điều gì mới thực sự quan trọng trong cuộc sống’”.
Nhờ chương trình này, ngay trong bệnh viện, bệnh nhân có thể khám phá lịch sử các trận đấu của các đấu sĩ tại Đấu trường Colosseum, chiêm ngưỡng những kiệt tác hội họa của Palazzo Colonna, hay tìm hiểu về các loài hoa và cây cối trong Vườn Cam (Orange Garden) nổi tiếng của Rôma.
Đối với những bệnh nhân có đủ sức khỏe, bệnh viện còn tổ chức các chuyến tham quan riêng bên ngoài như một hoạt động giáo dục và trị liệu.
Tiến sĩ Valentini cho biết: “Chúng tôi đang nghiên cứu để hiểu, tùy theo tính cách và đặc điểm của mỗi người, loại hình nghệ thuật nào sẽ mang lại nhiều lợi ích nhất. Có người giàu cảm xúc, có người thiên về lý trí, cũng có người đề cao các mối tương quan. Vì thế, chúng tôi cung cấp nhiều hình thức nghệ thuật khác nhau như hội họa, âm nhạc, khiêu vũ... Không phải ai cũng yêu thích cùng một loại hình, nên việc cá nhân hóa trải nghiệm là điều cần thiết”.
Theo các bác sĩ tại trung tâm, có một điều gần như ai cũng đồng ý:
“Được điều trị trong một không gian đẹp luôn tốt hơn là điều trị ở một nơi thiếu vắng vẻ đẹp”.
Điều đó dường như được thể hiện rất rõ tại bệnh viện có lịch sử từ thế kỷ XVI này. Bệnh viện được thành lập bởi Dòng Thánh Gioan Thiên Chúa (Order of St. John of God), thường được biết đến với tên gọi Fatebenefratelli, có nghĩa là “Hãy làm điều thiện, hỡi anh em”.
Sau nhiều thế kỷ, nơi đây vẫn đang sống đúng với tinh thần của tên gọi ấy: không chỉ chữa lành thân xác bằng y học, mà còn nuôi dưỡng tâm hồn bằng vẻ đẹp của nghệ thuật, giúp người bệnh tìm lại niềm hy vọng và sức mạnh để tiếp tục hành trình của mình.