Khi con người khước từ Thiên Chúa để chiếm lấy cuộc đời cho riêng mình
Nào ta giết quách nó đi,
và gia tài sẽ về tay ta”
(Mc 12,7)
Có những bi kịch không bắt đầu từ những sự hận thù, nhưng đến từ lòng tham chiếm hữu. Không bắt đầu bằng việc muốn hủy diệt người khác, nhưng bằng việc muốn giữ mọi sự cho riêng mình. Và đó cũng chính là điều đang diễn ra trong dụ ngôn Tin Mừng hôm nay.
Những tá điền không phải là những người xa lạ với ông chủ vườn nho. Họ đã được trao đất, được tin tưởng, được giao trách nhiệm chăm sóc một vườn nho vốn không thuộc về họ. Nhưng dần dần, họ quên mất mình chỉ là người quản lý. Họ bắt đầu hành xử như chủ nhân. Và khi người con thừa tự xuất hiện, họ nói với nhau: “Đứa thừa tự đây rồi! Nào ta giết quách nó đi, và gia tài sẽ về tay ta” (Mc 12,7). Đó không chỉ là câu chuyện của những người Do Thái thời Đức Giêsu, mà đó còn là câu chuyện lặp lại nhiều lần trong lịch sử con người. Một lịch sử mà trong đó, con người luôn bị cám dỗ loại Thiên Chúa ra khỏi cuộc của đời mình để tự chiếm lấy quyền làm chủ. Con người muốn giữ vườn nho nhưng không muốn đón nhận chủ vườn. Muốn hưởng hoa trái nhưng không muốn sống trong mối tương quan với Đấng ban sự sống. Và sâu xa hơn nữa, con người muốn có tất cả… ngoại trừ Thiên Chúa. Có lẽ, đó là cội nguồn của biết bao sự đổ vỡ nội tâm hôm nay.
Khi con người không còn nhìn cuộc đời như một hồng ân nhưng như một tài sản để chiếm hữu, họ bắt đầu sống trong nỗi lo giữ lấy chính mình. Khi không còn nhìn người khác như những người anh chị em nhưng như những mối đe dọa cho quyền lợi cá nhân, trái tim họ dần khép lại. Và khi Thiên Chúa không còn là trung tâm, cái tôi của họ sẽ âm thầm chiếm chỗ của Ngài. Vì thế, bi kịch lớn nhất của con người không phải là những sự yếu đuối, nhưng là muốn sống mà không cần Thiên Chúa.
Có một điều rất đáng sợ trong dụ ngôn này là: những tá điền không phủ nhận sự hiện hữu của ông chủ. Họ biết ông chủ có thật. Họ biết người con là người thừa tự. Nhưng họ vẫn giết người con ấy. Nghĩa là, đôi khi con người không từ chối Thiên Chúa bằng lời nói, nhưng bằng cách sống. Vẫn giữ tôn giáo, vẫn đọc kinh, vẫn đi lễ, nhưng trong chiều sâu nội tâm, con người muốn tự quyết định mọi sự mà không cần để Thiên Chúa can thiệp vào đời sống của mình. Đó là một kiểu khước từ rất âm thầm.
Người ta có thể giữ Thiên Chúa ở ngoài môi miệng nhưng loại Ngài ra khỏi những sự chọn lựa thực sự của cuộc sống. Có thể người ta vẫn cầu nguyện, nhưng không muốn thay đổi. Có thể người ta vẫn tin Chúa, nhưng lại muốn Chúa đừng đụng đến những vùng “riêng tư” của mình: quyền lực, tiền bạc, danh dự, tham vọng hay những đam mê ích kỷ.
Và rồi điều gì xảy ra khi con người loại bỏ Thiên Chúa?
Thoạt đầu, họ tưởng mình sẽ được tự do hơn. Nhưng dần dần, chính họ lại trở thành tù nhân của lòng tham, của cái tôi và của những nỗi bất an. Vì rằng, khi con người cố chiếm lấy cuộc đời cho riêng mình, họ sẽ luôn sống trong nỗi sợ hãi mất mát. Càng bám víu, họ cảm thấy càng bất an. Và càng muốn làm chủ tất cả, họ càng đánh mất sự bình an bên trong. Có lẽ, mọi cuộc nổi loạn chống lại Thiên Chúa cuối cùng đều dẫn đến sự trống rỗng. Bởi vì, con người được dựng nên không phải để thay thế Thiên Chúa, nhưng để thuộc về Ngài.
Điều đau lòng nhất trong Tin Mừng hôm nay không chỉ là việc người con bị giết chết, mà còn là tình yêu vẫn tiếp tục bị khước từ dù đã kiên nhẫn đến cùng. Ông chủ đã sai hết người này đến người khác. Hết đầy tớ này đến đầy tớ khác. Và cuối cùng là người con yêu dấu. Đó chính là hình ảnh của một Thiên Chúa không ngừng đi tìm con người, ngay cả khi con người liên tục khước từ Ngài.
Thiên Chúa không yêu theo kiểu giữ khoảng cách an toàn. Ngài yêu đến mức trao ban chính Con Một của Ngài. Và Đức Giêsu chính là Người Con bị quăng ra ngoài vườn nho, bị loại trừ khỏi thành, bị treo lên thập giá như kẻ bị khước từ. Thập giá không chỉ cho thấy tội lỗi của con người nghiêm trọng đến đâu, mà còn cho thấy tình yêu của Thiên Chúa đi xa đến mức nào.
Điều kỳ lạ là Thiên Chúa không cứu thế giới bằng sức mạnh, nhưng bằng chính tình yêu bị tổn thương. Người Con bị giết chết ấy lại trở thành “tảng đá góc tường”. Điều bị loại bỏ lại trở thành nền móng cho sự sống mới. Và đó cũng là niềm hy vọng của Kitô giáo: ngay cả khi con người khước từ Thiên Chúa, Thiên Chúa vẫn không từ bỏ con người.
Có lẽ, điều Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta không chỉ là nhìn vào những tá điền năm xưa, mà còn nhìn vào chính mình. Trong đời sống, có khi nào tôi đang muốn giữ “vườn nho” cho riêng mình? Có khi nào tôi muốn Thiên Chúa ban phúc lành nhưng không muốn Ngài làm chủ đời tôi? Có khi nào tôi âm thầm đẩy Chúa ra bên ngoài để cái tôi trở thành trung tâm? Bởi đôi khi, người giết chết “Người Con yêu dấu” không phải là một ai khác. Nhưng là chính những sự chọn lựa ích kỷ, những lần cố chấp, hay những thái độ tự tôn và những sự khước từ âm thầm mỗi ngày nơi lòng mình.
Nhưng Tin Mừng không kết thúc trong bóng tối. Bởi Đấng bị loại bỏ ấy vẫn trở thành đá tảng góc tường. Tình yêu bị khước từ ấy vẫn tiếp tục mở ra con đường cứu độ. Và ngay cả hôm nay, Thiên Chúa vẫn kiên nhẫn đứng trước cánh cửa lòng người, không cưỡng ép, không áp đặt, nhưng chờ được đón nhận.
Ước gì chúng ta đủ can đảm để trả lại cho Thiên Chúa vị trí của Ngài trong cuộc đời của mình. Không chỉ bằng lời cầu nguyện, mà còn bằng việc để Ngài thực sự hướng dẫn những sự chọn lựa, những mối tương quan và cả tương lai của chúng ta. Vì chỉ khi thôi cố chiếm lấy cuộc đời cho riêng mình, chúng ta mới thật sự tìm lại được chính mình. Và chỉ khi để Thiên Chúa làm chủ vườn nho của đời mình, chúng ta mới có thể sinh hoa trái bình an, tự do và tình yêu đích thực.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh