--- Khi Thiên Chúa cúi xuống nỗi đau sâu nhất ---
bằng lòng xót thương,
Thiên Chúa lại một lần nữa
chạm vào nhân loại
Trình thuật người phong hủi trong trang Tin Mừng Máccô hôm nay (x. Mc 1,40-45) là một trong những khung cảnh mạnh mẽ nhất của việc mặc khải dung mạo của Thiên Chúa giàu lòng thương xót. Theo sách Lêvi, người phong hủi bị coi là ô uế, phải sống tách biệt khỏi cộng đoàn: “Người mắc bệnh phong phải mặc áo rách, để đầu trần, che râu và kêu lên: Ô uế! Ô uế!” (Lv 13,45) . Đây không chỉ là một biện pháp y tế, mà còn là án cách ly tôn giáo và xã hội. Người phong hủi bị xem như người đã chết, họ không được tham dự phụng tự, không được đụng chạm đến ai, và không ai được chạm đến họ. Nỗi đau lớn nhất của người phong hủi không phải là bệnh tật, mà là bị loại trừ khỏi những mối tương quan.
Thế nhưng, giữa thân phận ấy, người phong hủi đã làm điều không ai dám làm: anh đến gần Đức Giêsu. Tin Mừng nhấn mạnh ba cử chỉ: đến gần – quỳ xuống – van xin. Đó là hành trình của một đức tin trần trụi, không đòi hỏi, không mặc cả: “Nếu Ngài muốn, Ngài có thể làm cho tôi được sạch” (Mc 1,40). Thánh Gioan Kim Khẩu nhận xét đều này rằng: “Người phong hủi không nói: ‘Xin hãy chữa tôi’, nhưng nói: ‘Nếu Ngài muốn’, vì anh ta tin rằng quyền năng của Đức Giêsu là tuyệt đối, và điều duy nhất còn lại là phó thác” . Điều gây chấn động nhất không phải là phép lạ, mà là phản ứng của Đức Giêsu: “Người chạnh lòng thương, giơ tay đụng vào anh và nói: ‘Tôi muốn, anh hãy được sạch’” (Mc 1,41).
Trong nguyên ngữ Hy Lạp, động từ “chạnh lòng thương” (splagchnizomai) diễn tả một sự rung động từ tận sâu nội tâm, từ “ruột gan” của Thiên Chúa. Đây không phải là thương hại từ xa, mà là lòng thương xót dám để cho mình bị chạm đến. Đức Giêsu đụng vào người phong hủi trước khi anh ta được sạch. Theo luật, cái chạm ấy khiến Ngài trở nên ô uế. Nhưng Tin Mừng mặc khải một logic hoàn toàn mới: không phải sự ô uế của con người lây sang Thiên Chúa, mà sự thánh thiện của Thiên Chúa lan sang con người. Thánh Augustinô cho rằng: “Đức Kitô không tránh xa bệnh nhân, vì nơi Ngài, sự tinh tuyền mạnh hơn mọi ô uế”. Cái chạm ấy là một cuộc đảo chiều cứu độ: Thiên Chúa không giữ khoảng cách an toàn, nhưng cúi xuống tận nơi con người đau đớn nhất.
Ngày nay, có biết bao “người phong hủi” không mang thương tích nơi thân xác, nhưng mang những vết thương vô hình: mặc cảm tội lỗi, tổn thương tâm lý, đổ vỡ hôn nhân, nghiện ngập, quá khứ đen tối, hay cảm giác mình không còn xứng đáng được yêu thương. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhiều lần nhắc đến những “ngoại biên hiện sinh” (peripherie esistenziali), nơi con người bị gạt ra bên lề không chỉ bởi xã hội, mà còn cả bởi chính họ: “Có những người tự giam mình trong sự xấu hổ và tội lỗi, nghĩ rằng Thiên Chúa không thể yêu thương họ nữa” (Evangelii Gaudium, 44).
Như vậy, không ít lần, chúng ta tự cách ly mình khỏi Thiên Chúa. Chúng ta đến nhà thờ, tham dự phụng vụ, nhưng lại giữ khoảng cách nội tâm. Chúng ta che giấu những vùng “ô uế” của đời mình, vì sợ rằng nếu Chúa thấy hết, Ngài sẽ quay đi. Nhưng trang Tin Mừng hôm nay khẳng định điều ngược lại là chính những nơi chúng ta sợ nhất lại là nơi Đức Giêsu muốn chạm đến nhất. Đức Giêsu không nói với người phong hủi: “Hãy sạch rồi hãy đến”. Nhưng Ngài đụng chạm trước, rồi chữa lành sau. Điều này soi sáng đời sống bí tích, cách riêng là Bí tích Hòa Giải: chúng ta không xưng tội vì mình xứng đáng, mà vì chúng ta tin vào lòng thương xót của Thiên Chúa.
Khi Đức Giêsu nói: “Tôi muốn” (Mc 1,41) , đó không chỉ là một quyết định cá nhân, mà còn là ý muốn cứu độ của Thiên Chúa (x. 1Tm 2,4). Thiên Chúa không miễn cưỡng tha thứ, nhưng Ngài khao khát chữa lành. Câu hỏi dành cho mỗi người chúng ta là: Tôi đang che giấu “vết phong hủi” nào trong đời mình? Tôi có tin rằng không có tội lỗi nào lớn hơn lòng thương xót của Thiên Chúa không?
Hôm nay, Đức Giêsu vẫn tiếp tục chạm đến thế giới qua Hội Thánh, và cách cụ thể nhất là qua đôi tay của các tín hữu. Đức Thánh Cha Phanxicô dạy rằng: “Hội Thánh không phải là trạm kiểm soát ân sủng, nhưng là ngôi nhà của Cha, nơi luôn có chỗ cho mọi người” (Evangelii Gaudium, 47).
Vì vậy, trở thành “cái chạm của lòng thương xót” không đòi hỏi những hành động phi thường, mà đòi hỏi trái tim giống trái tim Đức Kitô là dám lắng nghe người khác mà không phán xét, dám ở lại với người đang đau, thay vì đưa ra những lời khuyên rẻ tiền, và dám gần gũi những người bị xem là “khó thương”. Thánh Têrêsa Calcutta từng nói: “Người nghèo nhất không phải là người không có bánh ăn, mà là người không có ai để yêu thương họ” . Mỗi khi chúng ta cúi xuống nỗi đau của người khác bằng lòng xót thương, Thiên Chúa lại một lần nữa chạm vào nhân loại. Người phong hủi năm xưa đã dám đến với Đức Giêsu trong sự trần trụi của nỗi đau. Và chính nơi đó, anh ta đã gặp được một Thiên Chúa không sợ bị chạm đến.
Ước gì chúng ta cũng biết đến với Chúa như thế: khiêm tốn, phó thác, không che giấu. Và xin cho chúng ta, sau khi đã được chạm đến bởi lòng thương xót, cũng trở thành những bàn tay chữa lành, để Thiên Chúa tiếp tục cúi xuống những nỗi đau sâu nhất của con người hôm nay.