Đừng vì sợ hãi mà đánh mất điều mình biết là đúng
(Mc 6,18)
Có những lúc biết điều gì là đúng nhưng lại không đủ can đảm để sống theo điều ấy. Chúng ta biết cần phải nói thật, nhưng sợ mất lòng. Biết cần phải lên tiếng, nhưng sợ bị hiểu lầm. Biết một điều không đúng, nhưng lại chọn im lặng vì ngại va chạm. Tin Mừng về cái chết của Gioan Tẩy Giả đặt trước chúng ta một câu hỏi rất sâu: Khi sự thật đòi hỏi một cái giá, tôi có đủ can đảm để đứng về phía sự thật không?
Gioan Tẩy Giả đã không im lặng trước điều sai trái của vua Hêrôđê. Ông thẳng thắn nói: “Ngài không được phép lấy vợ của anh ngài!” (Mc 6,18). Lời nói ấy không phải để kết án hay làm nhục nhà vua, nhưng là tiếng nói của một lương tâm ngay chính. Gioan biết mình đang nói với một người có quyền lực, biết lời nói ấy có thể khiến mình gặp nguy hiểm, nhưng ông vẫn nói. Đó là sự can đảm của một con người không đặt sự an toàn của mình cao hơn sự thật.
Thật đáng chú ý khi Tin Mừng cho biết Hêrôđê “biết ông Gioan là người công chính thánh thiện, nên sợ ông, và còn che chở ông” (x. Mc 6,20). Nhà vua biết Gioan đúng. Ông thậm chí còn thích nghe Gioan nói. Nghĩa là vấn đề không phải Hêrôđê không biết sự thật. Ông biết, nhưng không đủ can đảm để sống theo sự thật mình biết. Đây có lẽ là điều rất gần với chúng ta. Nhiều khi chúng ta không thiếu khả năng phân biệt đúng sai; điều chúng ta thiếu là lòng can đảm để chọn điều đúng khi điều ấy làm mình thiệt thòi.
Hêrôđê đã để mình bị mắc kẹt giữa sự thật và lòng ham muốn, giữa lương tâm và sĩ diện. Ông biết Gioan là người công chính, nhưng lại không dám làm điều cần thiết. Ông sợ bà Hêrôđia. Ông sợ những người dự tiệc. Ông sợ mất mặt vì lời thề của mình. Cuối cùng, ông đã để ánh mắt của người đời lấn át tiếng nói của lương tâm.
Có những lúc chúng ta cũng giống Hêrôđê. Chúng ta biết cần xin lỗi nhưng sợ mất thể diện. Biết cần từ chối một điều không tốt nhưng sợ người khác không hài lòng. Biết cần sửa một thói quen nhưng lại chiều theo bản thân. Biết cần bảo vệ một người bị đối xử bất công nhưng sợ mình trở thành người bị chống đối. Một trong những nguy hiểm lớn nhất của đời sống Kitô hữu là biết điều đúng nhưng cứ trì hoãn việc sống điều đúng.
Thánh Giacôbê nói rất rõ: “Kẻ nào biết làm điều tốt mà không chịu làm thì mắc tội” (Gc 4,17). Biết sự thật thôi chưa đủ. Sự thật chỉ thực sự trở thành ánh sáng khi nó được đưa vào đời sống. Gioan đã sống như thế. Ông không chỉ rao giảng sự thật; ông trở thành chứng nhân của sự thật bằng chính cuộc đời của mình. Ông đã chấp nhận bị bắt, bị giam và cuối cùng bị giết. Cái chết của Gioan không phải là thất bại. Trái lại, đó là dấu ấn cuối cùng của một cuộc đời trung thành với Thiên Chúa.
Đức Giêsu từng nói: “Sự thật sẽ giải phóng anh em” (Ga 8,32). Nhưng đôi khi sống trong sự thật lại khiến chúng ta phải trả giá. Sự thật có thể khiến chúng ta mất một mối quan hệ, mất một cơ hội, bị hiểu lầm hoặc phải bước đi một mình. Tuy nhiên, một người có thể mất nhiều thứ vì sự thật, nhưng không đánh mất chính mình. Ngược lại, khi vì sợ hãi mà phản bội sự thật, có thể bên ngoài chúng ta vẫn giữ được sự bình an, danh dự hay lợi ích, nhưng bên trong lương tâm sẽ bị tổn thương.
Hêrôđê là một hình ảnh rất đáng suy nghĩ. Ông buồn khi phải ra lệnh giết Gioan (x. Mc 6,26), nghĩa là lương tâm ông vẫn còn lên tiếng. Nhưng ông đã không nghe tiếng lương tâm ấy. Ông biết điều mình sắp làm là sai, nhưng vẫn làm vì “đã trót thề, lại thề trước khách dự tiệc, nên không muốn thất hứa với cô” (x. Mc 6,26). Một lời hứa sai không bao giờ trở thành đúng chỉ vì chúng ta đã lỡ nói ra. Đôi khi chúng ta cũng bị ràng buộc bởi những điều mình đã lỡ chọn: một quyết định thiếu khôn ngoan, một lời nói nóng giận, một thói quen không tốt, hay một cam kết không đúng. Nhưng chúng ta luôn có quyền và có bổn phận quay trở lại với điều đúng, ngay cả khi điều đó đòi phải khiêm tốn nhận lỗi. Không có gì đáng xấu hổ bằng việc biết mình sai mà vẫn cố đi tiếp chỉ vì sợ người khác nghĩ mình yếu đuối.
Thánh Phaolô nhắc nhở: “Thiên Chúa đã chẳng ban cho chúng ta một thần khí làm cho chúng ta nhút nhát, nhưng là một thần khí khiến chúng ta được đầy sức mạnh, tình thương và biết tự chủ” (2Tm 1,7). Can đảm Kitô giáo không phải là không biết sợ. Can đảm là biết sợ nhưng vẫn chọn điều đúng. Gioan Tẩy Giả đã làm như thế. Ông không phải là người không biết nguy hiểm. Ông chỉ biết rằng có một điều còn lớn hơn sự an toàn của mình: đó chính là sự thật của Thiên Chúa.
Mỗi ngày, chúng ta cũng có những cơ hội rất nhỏ để sống cho sự thật. Thành thật trong công việc. Không bóp méo câu chuyện để bảo vệ mình. Không vu khống người khác. Dám nhận lỗi. Dám nói “tôi không biết”. Dám sửa sai. Dám bảo vệ người yếu thế. Dám từ chối điều trái với lương tâm, dù chẳng ai biết mình đã từ chối. Những sự lựa chọn ấy có thể không làm chúng ta nổi tiếng. Nhưng chúng làm cho tâm hồn chúng ta trở nên tự do. Bởi cuối cùng, câu hỏi quan trọng không phải là “Người khác nghĩ gì về tôi?”, nhưng là “Thiên Chúa nhìn thấy gì trong lòng tôi?”
Ước mong chúng ta biết học nơi Gioan Tẩy Giả sự can đảm của một người sống thật với lương tâm, không vì sợ hãi mà im lặng trước sự sai trái, không vì danh dự mà thỏa hiệp với điều bất chính, không vì muốn được lòng người mà đánh mất lòng trung thành với Thiên Chúa. Và khi đứng trước những sự chọn lựa khó khăn, ước mong chúng ta luôn nhớ rằng: thà chịu thiệt vì sự thật còn hơn được lợi nhờ sự giả dối; thà bị người đời hiểu lầm còn hơn đánh mất sự bình an trước mặt Chúa. Bởi sự thật có thể khiến chúng ta phải trả giá, nhưng chính sự thật giữ cho chúng ta được tự do và sống trọn vẹn phẩm giá của một người con Thiên Chúa.
Giọng đọc: Phan Anh