“Chánh phát chẩn của Đức Giáo hoàng” nghĩa là gì, và tại sao đó là một chức vụ đòi hỏi sự tín nhiệm đặc biệt?
Khi Đức Giáo hoàng Phanxicô gọi Konrad Krajewski vào văn phòng của ngài năm 2013, Đức Giáo hoàng nói rất rõ một điều: ngài muốn vị trưởng nghi người Ba Lan này trở thành Chánh phát chẩn của Đức Giáo hoàng – nghĩa là đôi mắt và đôi tay của Đức Giáo hoàng giữa những người nghèo. Nhưng công việc mới này lại có một điểm đặc biệt: Đức Phanxicô không muốn ngài làm việc trong Vatican, thậm chí cũng không muốn ngài ngồi sau một bàn giấy.
Konrad Krajewski kể lại: Đức Thánh Cha Phanxicô đã từng nói với tôi: “Trước hết, anh phải bán cái bàn làm việc của mình, rời khỏi nó, rời khỏi Vatican, và đừng đứng sau lưng tôi. Trước đây, chánh phát chẩn thường đi sau Đức Thánh Cha cùng với vị tổng quản. Tôi không muốn anh ở trong Vatican, anh phải đi ra ngoài. Như thế anh mới biết người nghèo cần gì. Anh sẽ thấy mình ở ngay trung tâm của Tin Mừng”.
Và đúng như thế, Hồng y Krajewski đã bắt đầu công việc của mình. Ngài thường xuyên đến thăm các bệnh viện, viện dưỡng lão và các bếp ăn từ thiện; ngài thay mặt Đức Giáo hoàng thanh toán hóa đơn cho những gia đình đang chật vật xoay xở cuộc sống; và nhiều lần ngài đến ga Termini của Rôma để phát thức ăn, cà phê và chăn ấm cho những người vô gia cư.
Dĩ nhiên, người ta vẫn thấy ngài xuất hiện tại Vatican, nhưng là vì những lý do rất cụ thể: chẳng hạn ở Quảng trường Thánh Phêrô cùng với những người vô gia cư, hoặc tại phòng khám dưới Dinh Tông Tòa, nơi Tòa Thánh tổ chức các buổi khám bệnh miễn phí cho những người nghèo đang đau yếu.
Khi chiến tranh nổ ra tại Ukraine, Hồng y Krajewski còn đảm nhận một vai trò khác: trung gian chuyển giao viện trợ nhân đạo của Đức Giáo hoàng – trước đây cho Đức Giáo hoàng Phanxicô và hiện nay cho Đức Giáo hoàng lêô XIV. Ngài cũng rất quen thuộc tại một địa điểm đặc biệt: nơi những chiếc xe tải khởi hành sang Ukraine, chở đầy thực phẩm đóng hộp, thuốc men và quần áo ấm.
Marco Yaroslav Semehen, Viện trưởng Vương cung Thánh đường Thánh Sophia của người Ukraine tại Rôma, nói: “Có thể nói Hồng y Krajewski như ở nhà tại đây, ít nhất là trong kho hàng này, vì ngài thường đích thân đến mang theo viện trợ của Đức Thánh Cha”.
Chức vụ Chánh phát chẩn của Đức Giáo hoàng có nguồn gốc từ những thế kỷ đầu tiên của Giáo Hội. Tuy nhiên, các nhiệm vụ cụ thể chỉ được quy định rõ ràng vào đầu thế kỷ XIII. Mục đích chính của chức vụ này là thực thi các hoạt động bác ái cho người nghèo nhân danh Đức Giáo hoàng.
Có lẽ nhiều người cũng từng nghe nói đến phép lành của Đức Giáo hoàng. Những phép lành này cũng liên quan đến Văn phòng Phát chẩn Tông Tòa, và các khoản tiền thu được sẽ được dùng cho các hoạt động bác ái. Quy định này được thiết lập bởi Đức Giáo hoàng lêô XIII nhằm khuyến khích việc gây quỹ giúp đỡ những người đang cần trợ giúp.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã đi xa hơn một bước: ngài muốn vai trò Chánh phát chẩn không chỉ là một chức vụ riêng lẻ. Vì thế, năm 2022, ngài thành lập một cơ quan của Vatican chuyên dành riêng cho việc giúp đỡ người nghèo. Hồng y Krajewski trở thành vị Tổng trưởng đầu tiên của cơ quan này.
Tuy nhiên, giờ đây một người Tây Ban Nha sẽ đảm nhận vai trò đó. Khi Hồng y Krajewski rời nhiệm vụ, một cộng sự thân tín của Đức Giáo hoàng lêô XIV sẽ tiếp quản: một tu sĩ Dòng Augustinô, Luis Marín de San Martín, người cũng vừa được Đức Giáo hoàng nâng lên hàng Tổng Giám mục.
Hai người là bạn thân với nhau; họ từng sống chung trong cùng một cộng đoàn khi Đức Giáo hoàng, lúc ấy là Robert Prevost còn là Bề trên Tổng quyền của Dòng Augustinô. Chính ngài cũng là người đã gọi San Martín đến Rôma năm 2008 để đảm nhận nhiều trách nhiệm nội bộ trong dòng.
Giờ đây, với tư cách là Chánh phát chẩn của Đức Giáo hoàng và Tổng trưởng của Bộ Bác Ái, Tổng Giám mục San Martín đã lần đầu tiên chia sẻ trên mạng xã hội của mình, hé lộ đôi chút về cách ngài hy vọng sẽ thực hiện sứ vụ mới – một sứ vụ mà chính ngài cũng thừa nhận là đầy thách đố nhưng rất đòi hỏi.