Giờ đây, mọi việc đã được xác nhận chính thức. Thánh bộ Giáo lý Đức tin (Dicastery for the Doctrine of the Faith) đã chính thức tuyên bố vạ tuyệt thông đối với bốn giám mục mới của Huynh đoàn Thánh Piô X (Society of St. Pius X), những người đã được tấn phong giám mục mà không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng. Hình phạt tương tự cũng được áp dụng đối với hai giám mục đã tham gia vào nghi thức tấn phong này.
Trong văn kiện được công bố, Thánh bộ Giáo lý Đức tin tuyên bố: “Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng hơn bởi các cuộc tấn phong giám mục gần đây đã được cử hành mà không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng, đi ngược lại ý muốn của Đức Thánh Cha và công khai vi phạm giáo luật. Trước những hoàn cảnh ấy, Thánh bộ thấy cần phải khẳng định rằng hành động này cấu thành tội ly giáo (schism), kéo theo những hậu quả giáo luật tương ứng đối với các thừa tác viên có chức thánh và các giáo dân liên hệ.”
Sau tuyên bố này, câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất là: Điều gì sẽ xảy ra đối với các linh mục và giáo dân thuộc Huynh đoàn Thánh Piô X?
Thánh bộ Giáo lý Đức tin đã đưa ra câu trả lời rõ ràng: “Đối với các tín hữu, những ai tiếp tục chính thức gắn bó với Huynh đoàn được xem là đang ở trong tình trạng ly giáo và vì thế mắc vạ tuyệt thông”.
Một vấn đề khác cũng được đặt ra là hiệu lực của các bí tích do các thừa tác viên của Huynh đoàn cử hành. Điều gì xảy ra nếu một người đến xưng tội với linh mục thuộc Huynh đoàn? Hoặc muốn cử hành hôn phối tại đó?
Văn kiện của Thánh bộ nêu rõ: “Dân Thánh của Thiên Chúa được cảnh báo rằng, nếu các thừa tác viên thánh của Huynh đoàn Thánh Piô X cử hành các bí tích một cách bất hợp pháp, thì bí tích Hòa giải do họ ban và các cuộc hôn phối do họ chứng hôn đều vô hiệu”.
Nói cách khác, theo tuyên bố này, việc lãnh nhận Bí tích Hòa giải nơi các linh mục thuộc Huynh đoàn và các cuộc hôn phối được cử hành bởi họ sẽ không có giá trị bí tích theo giáo luật của Hội Thánh.
Bên cạnh đó, Thánh bộ cũng tha thiết kêu gọi các tín hữu không tham gia các nghi thức phụng vụ, các hoạt động hay sinh hoạt do Huynh đoàn tổ chức.
Tuy nhiên, văn kiện đồng thời nhấn mạnh rằng cánh cửa hòa giải vẫn luôn rộng mở: Con đường trở về sự hiệp thông trọn vẹn với Hội Thánh Công giáo vẫn được mở ra cho tất cả những ai mong muốn trở về.
Tuyên bố này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Huynh đoàn Thánh Piô X. Sau nhiều thập niên đối thoại, hòa giải và những nỗ lực liên tiếp từ các Đức Giáo hoàng Phaolô VI, Gioan Phaolô II, Benedict XVI, Phanxicô và Leo XIV, Vatican hiện coi việc tấn phong giám mục không có phép của Đức Giáo hoàng là một hành vi ly giáo chính thức, kéo theo những hậu quả giáo luật nghiêm trọng đối với những người liên quan.
Đối với Hội Thánh, đây không chỉ là một vấn đề pháp lý, nhưng còn là một lời nhắc nhở về giá trị nền tảng của sự hiệp thông. Trong khi phải bảo vệ sự hiệp nhất và trật tự bí tích của Hội Thánh, Vatican vẫn khẳng định rằng mọi hình phạt giáo luật cuối cùng đều nhằm mục đích dẫn đưa con người đến sự hoán cải, hòa giải và trở về trong sự hiệp nhất của Thân Thể Chúa Kitô.