Hạ mình xuống để Thiên Chúa nâng lên
thì hãy vào ngồi chỗ cuối”
(Lc 14,10).
Trong một thế giới mà người ta thường muốn được nhìn thấy, được công nhận và được đứng ở vị trí cao hơn, lời Chúa Giêsu trong trang Tin Mừng hôm nay nghe thật khác thường: “Khi anh được mời, thì hãy vào ngồi chỗ cuối” (Lc 14,10). Chúa không dạy chúng ta một cách ứng xử khôn khéo để cuối cùng được người khác mời lên chỗ danh dự. Ngài muốn đi sâu hơn: hãy học cách sống khiêm nhường, biết nhường chỗ, biết đứng về phía sau, biết để người khác được tỏa sáng mà không cần mình phải được nhìn thấy.
Bởi lẽ, khiêm nhường theo Tin Mừng không phải là nghĩ mình vô giá trị, cũng không phải tự hạ thấp bản thân. Khiêm nhường là nhìn nhận mình là thụ tạo trước mặt Thiên Chúa, biết rằng tất cả những gì mình có đều là quà tặng. Thánh Phaolô hỏi: “Bạn có gì mà bạn đã không nhận lãnh?” (1Cr 4,7). Nếu tất cả đều là ân ban, thì chúng ta có lý do gì để kiêu hãnh như thể mọi thành công đều do riêng mình?
Người kiêu ngạo luôn muốn mình ở chỗ cao nhất. Người khiêm nhường không cần tranh chỗ. Họ biết rằng giá trị của mình không nằm ở vị trí người khác dành cho mình, nhưng ở tình yêu Thiên Chúa dành cho mình. Vì thế, họ có thể vui khi người khác được khen, bình an khi mình không được nhắc đến, và quảng đại khi phải nhường phần hơn cho người khác.
Chúa Giêsu nói một câu rất mạnh mẽ: “Phàm ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống; còn ai hạ mình xuống sẽ được tôn lên” (Lc 14,11). Đây không phải là một công thức để chúng ta giả vờ khiêm nhường nhằm được người khác đề cao. Nếu ngồi chỗ cuối chỉ để chờ người ta mời lên chỗ nhất, thì lòng mình vẫn đang tìm kiếm chỗ nhất. Khiêm nhường đích thực không tính toán phần thưởng. Nó đơn giản là yêu thương và phục vụ mà không cần được nhìn nhận.
Chính Chúa Giêsu là hình ảnh trọn vẹn nhất của sự khiêm nhường ấy. Thánh Phaolô nói rằng: “Đức Giêsu Kitô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ” (Pl 2,6-7). Ngài đã đi từ chỗ cao nhất xuống chỗ thấp nhất; từ vinh quang đến thân phận con người; từ máng cỏ đến thập giá. Và chính vì thế, Thiên Chúa đã “siêu tôn Người” (x. Pl 2,9).
Con đường của Chúa Giêsu là con đường đi xuống để yêu thương. Ngài cúi xuống rửa chân cho các môn đệ và nói: “Anh em có hiểu việc Thầy mới làm cho anh em không?” (Ga 13,12). Nếu Thầy là Chúa và là Thầy mà còn quỳ xuống phục vụ, thì người môn đệ không thể tìm kiếm sự cao trọng bằng cách bắt người khác phục vụ mình.
Có lẽ trong đời sống hằng ngày, “chỗ cuối” không xa chúng ta như chúng ta tưởng. Đó có thể là khi chúng ta để người khác nói hết câu mà không chen ngang. Là khi chúng ta nhận phần việc khó mà không cần kể công. Là khi chúng ta biết nói “xin lỗi” trước dù mình cũng có phần đúng. Là khi chúng ta nhường một lời khen cho người khác. Là khi chúng ta âm thầm làm một việc tốt mà không cần ai biết. Là khi chúng ta chấp nhận không phải lúc nào mình cũng đúng, cũng giỏi, cũng quan trọng.
Đôi khi “chỗ cuối” còn là nơi chúng ta đứng bên cạnh một người đang bị bỏ quên. Trong một gia đình, có thể là người âm thầm chăm sóc một người bệnh. Trong cộng đoàn, có thể là người luôn đến sớm, về muộn nhưng chẳng ai nhắc tên. Trong Giáo Hội, có thể là những người phục vụ phía sau, làm rất nhiều điều nhưng không bao giờ xuất hiện trước đám đông. Họ không có “chỗ nhất” theo cách thế gian nhìn nhận, nhưng rất có thể họ đang ở một vị trí rất gần trái tim Thiên Chúa.
Thánh Gioan Tẩy Giả đã để lại một câu nói thật đẹp về thái độ ấy: “Người phải nổi bật lên, còn tôi phải lu mờ đi” (Ga 3,30). Đây không phải là một sự tự phủ nhận, nhưng là niềm vui của một người biết mình sống để hướng người khác về Chúa. Khiêm nhường không làm chúng ta biến mất; khiêm nhường giúp chúng ta không chiếm lấy chỗ của Thiên Chúa trong đời mình.
Trong một thế giới dễ bị cuốn vào việc so sánh, lời Tin Mừng hôm nay càng trở nên cần thiết. Chúng ta có thể dễ dàng tự hỏi: Tại sao người ấy được trọng vọng hơn tôi? Tại sao công việc của họ được ghi nhận còn tôi thì không? Tại sao người khác được khen mà không phải tôi? Những câu hỏi ấy nếu không được chữa lành có thể biến lòng mình thành một cuộc tranh giành âm thầm.
Nhưng tình yêu thì khác. Tình yêu không cần đứng trên người khác để biết mình có giá trị. Tình yêu có thể vui khi người khác thành công. Tình yêu có thể nhường bước mà không cảm thấy mình thua cuộc. Tình yêu có thể đứng ở phía sau để nâng một người khác lên phía trước. Và chính ở đó, chúng ta bắt đầu hiểu thế nào là “chỗ cuối của tình yêu”.
Đức Maria là một mẫu gương tuyệt đẹp. Mẹ nhận mình là “nữ tỳ của Chúa” (x. Lc 1,38), nhưng chính nơi sự nhỏ bé ấy, Thiên Chúa đã thực hiện những điều lớn lao. Mẹ cất lời: “Phận nữ tỳ hèn mọn, Người đoái thương nhìn tới” (Lc 1,48). Mẹ không tự nâng mình lên; Mẹ để Thiên Chúa làm nên điều kỳ diệu. Và lịch sử cứu độ đã cho thấy: người tự nhận mình là nhỏ bé trước Thiên Chúa lại trở thành người được muôn thế hệ chúc phúc.
Có lẽ chúng ta cũng cần học cách để Thiên Chúa nâng mình lên theo cách của Ngài. Không phải bằng danh vọng, địa vị hay sự ngưỡng mộ của người đời, nhưng bằng một tâm hồn ngày càng giống Đức Kitô hơn. Có những lúc Thiên Chúa cho phép chúng ta ở “chỗ cuối” để thanh luyện lòng mình khỏi nhu cầu được công nhận. Có những lúc Chúa để chúng ta bị quên lãng để dạy chúng ta tìm kiếm ánh mắt của Ngài. Có những lúc Chúa cho phép chúng ta thất bại để chúng ta hiểu rằng giá trị của mình không nằm trong thành công.
Thánh Phêrô nhắn nhủ: “Anh em hãy khiêm nhường trước mặt Thiên Chúa, để Ngài cất nhắc anh em khi đến thời” (1Pr 5,6). Chúng ta không cần tự nâng mình lên. Không cần chạy theo ánh mắt của người đời. Không cần tìm cách chứng minh mình quan trọng. Nếu chúng ta trung thành sống điều tốt, Thiên Chúa biết. Nếu chúng ta âm thầm phục vụ, Thiên Chúa thấy. Nếu chúng ta hy sinh mà không ai biết, Thiên Chúa không quên.
Và rồi có một ngày, chúng ta sẽ hiểu rằng chỗ cuối không phải là chỗ bị bỏ rơi, nhưng có thể là nơi tình yêu được tinh luyện nhất. Ở đó, chúng ta học cách cho đi mà không đòi lại; phục vụ mà không cần được phục vụ; yêu thương mà không cần được đáp trả; và trao cuộc đời mình vào bàn tay Thiên Chúa.
Ước gì mỗi ngày chúng ta biết chọn một “chỗ cuối” cho mình: một chỗ không cần được vỗ tay, không cần được nhắc tên, không cần phải hơn người khác. Xin cho chúng ta biết cúi xuống để nâng người khác lên, biết lùi lại để người khác được bước tới, biết âm thầm phục vụ để tình yêu được lớn lên. Bởi người biết hạ mình trong tình yêu sẽ không bao giờ bị Thiên Chúa quên lãng. Và khi chúng ta không còn cần tự nâng mình lên nữa, chúng ta có thể bình an để Thiên Chúa là Đấng nâng chúng ta lên theo cách và vào thời điểm Ngài muốn.
Giọng đọc: Phan Anh