Khi con người muốn giữ lại ân ban nhưng tình yêu đích thực luôn tìm cách trao ban
(Cv 20,35)
Có một nghịch lý trong đời sống của con người là càng nắm giữ, người ta càng sợ mất; càng cho đi, trái tim lại càng trở nên phong phú. Thế nhưng, bản năng tự nhiên của chúng ta thường là tích lũy, giữ lại và sở hữu. Chúng ta muốn giữ thời gian cho mình, giữ tài năng cho mình, giữ cơ hội cho mình, giữ cả những hồng ân Thiên Chúa ban như thể đó là tài sản riêng. Và rồi nhiều khi, điều đáng lẽ phải trở thành dòng nước chảy lại biến thành ao tù.
Trong trang Tin Mừng hôm nay, khi sai các môn đệ lên đường loan báo Tin Mừng, Chúa Giêsu đã để lại một nguyên tắc nền tảng cho đời sống Kitô hữu: “Anh em đã được cho không, thì cũng phải cho không như vậy” (Mt 10,8). Đó không chỉ là một lời khuyên về sự quảng đại, mà đó còn là linh đạo của Nước Trời.
Người môn đệ trước hết là người nhận lãnh. Và chính vì đã nhận lãnh nhưng không nên họ được mời gọi trao ban nhưng không. Nếu nhìn lại cuộc đời mình, có lẽ chúng ta sẽ nhận ra rằng những điều quý giá nhất đều không phải là thành quả do mình tạo nên. Sự sống là một món quà. Gia đình là một món quà. Đức tin là một món quà. Ơn gọi là một món quà. Tình yêu cũng là một món quà. Không ai tự tạo ra sự sống cho mình. Không ai tự chọn nơi mình sinh ra. Không ai tự mua được tình yêu chân thành. Và cũng không ai có thể tự ban cho mình ơn cứu độ. Tất cả đều bắt đầu bằng một ân ban. Thánh Phaolô đã đặt một câu hỏi rất mạnh: “Bạn có gì mà bạn đã không nhận lãnh?” (1Cr 4,7). Đó là câu hỏi đánh đổ mọi kiêu ngạo và mọi ảo tưởng về sự tự đủ của con người.
Mỗi hơi thở là một hồng ân. Mỗi ngày sống là một hồng ân. Mỗi cơ hội để yêu thương là một hồng ân. Vấn đề là chúng ta thường quen với những ân ban ấy đến mức coi chúng là điều đương nhiên. Và khi quên mình là người nhận lãnh, con người bắt đầu sống như người sở hữu. Từ đó sinh ra sự ích kỷ. Người ta giữ lại tiền bạc vì sợ thiếu thốn. Giữ lại thời gian vì sợ mất tự do. Giữ lại khả năng vì sợ người khác vượt hơn mình. Giữ lại tình yêu vì sợ bị tổn thương. Người ta muốn giữ thật chặt những gì mình có, nhưng càng giữ chặt, tâm hồn lại càng trở nên nghèo nàn. Bởi bản chất của hồng ân là được trao ban.
Một ngọn nến chỉ hoàn thành ý nghĩa của mình khi tỏa sáng. Một dòng sông chỉ giữ được sự trong lành khi không ngừng chảy. Một hạt giống chỉ sinh hoa trái khi chấp nhận mục nát trong lòng đất. Tình yêu cũng vậy. Nếu chỉ giữ lại cho riêng mình, tình yêu sẽ dần khô cạn.
Chúa Giêsu không giữ lại điều gì cho riêng mình. Toàn bộ cuộc đời Ngài là một cuộc trao ban liên lỉ. Ngài trao thời gian cho những người đau khổ. Trao lời tha thứ cho tội nhân. Trao sự cảm thông cho người bị loại trừ. Trao bình an cho những tâm hồn bất an. Và cuối cùng, trao chính mạng sống mình trên thập giá.
Thánh Gioan diễn tả điều ấy bằng một câu ngắn gọn nhưng đầy sức mạnh: “Người đã yêu thương họ đến cùng” (Ga 13,1). Tình yêu đích thực luôn có xu hướng trao ban. Nó không hỏi: “Tôi sẽ được gì?” Nhưng hỏi: “Tôi có thể cho đi điều gì?” Đó là lý do tại sao người mẹ thức khuya chăm con không cảm thấy mình đang mất mát. Người cha âm thầm hy sinh cho gia đình không nghĩ mình đang bị thiệt thòi. Người tu sĩ tận tụy phục vụ không tính toán hơn thua.
Tình yêu chân thật luôn tìm thấy niềm vui trong việc cho đi. Thánh Phanxicô Assisi đã cầu nguyện: “Chính khi hiến thân là khi được nhận lãnh; chính lúc quên mình là lúc gặp lại bản thân” (Kinh Hòa Bình) . Đó không phải là thơ ca, nhưng là quy luật của Tin Mừng.
Chúa Giêsu đã khẳng định: “Cho thì có phúc hơn là nhận” (Cv 20,35). Thoạt nghe, điều này có vẻ đi ngược với suy nghĩ thông thường. Nhưng ai đã từng thực sự yêu đều hiểu điều đó. Niềm vui sâu xa nhất không đến từ việc sở hữu, nhưng từ việc trở thành quà tặng cho người khác.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô nhiều lần nhắc rằng Giáo Hội không được trở thành một cộng đoàn chỉ biết giữ lại cho mình những kho tàng thiêng liêng. Trong Tông huấn Evangelii Gaudium, ngài nói: “Đời sống tăng trưởng khi được trao ban, và suy yếu trong sự cô lập và tiện nghi” (EG, 10). Điều đó đúng với từng người chúng ta. Một đức tin không được chia sẻ sẽ dần nguội lạnh. Một tình yêu không được trao ban sẽ dần co cụm. Một tài năng không được phục vụ sẽ dần mất ý nghĩa.
Có lẽ, điều làm cho nhiều người cảm thấy cuộc sống mình trống rỗng không phải vì họ thiếu quá nhiều, nhưng vì họ cho đi quá ít. Họ có kiến thức nhưng không chia sẻ. Có khả năng nhưng không phục vụ. Có kinh nghiệm nhưng không hướng dẫn người khác. Có đức tin nhưng không làm chứng. Có tình yêu nhưng không dám trao đi. Và vì thế, những ân ban đáng lẽ sinh hoa trái lại nằm yên trong lòng đất.
Dụ ngôn những nén bạc (x. Mt 25,14-30) cho thấy người đầy tớ bị trách phạt không phải vì làm mất nén bạc, nhưng vì chôn giấu nó. Thiên Chúa không trách chúng ta vì mình nhỏ bé, nhưng vì không dám trao ban điều đã nhận lãnh. Các thánh là những người hiểu rất rõ điều này.
Thánh Têrêsa Calcutta không có nhiều của cải, nhưng đã trao đi lòng thương xót. Thánh Gioan Bosco không giàu có, nhưng đã trao tuổi trẻ của mình cho các thanh thiếu niên nghèo. Thánh Maximilianô Kolbê đã trao cả mạng sống mình để cứu một người cha gia đình trong trại Auschwitz. Các ngài hiểu rằng điều quý giá nhất không phải là những gì mình giữ được, nhưng là những gì mình trao đi vì tình yêu.
Cuối cùng, Thiên Chúa không hỏi chúng ta đã tích lũy được bao nhiêu, nhưng Ngài sẽ hỏi chúng ta đã yêu bao nhiêu. Không phải đã sở hữu bao nhiêu, nhưng đã trao ban bao nhiêu. Và không phải đã nhận được những gì, nhưng đã làm gì với những điều đã nhận.
Ước gì trang Tin Mừng hôm nay giúp chúng ta nhìn lại cuộc đời của mình như một chuỗi những hồng ân nhưng không. Ước gì chúng ta ý thức rằng tất cả những gì mình có: từ sự sống, đức tin, thời gian, tài năng đến tình yêu, đều là quà tặng đến từ Thiên Chúa. Và khi nhận ra mình đã được cho không biết bao điều, chúng ta cũng biết sống như Đức Kitô: mở rộng đôi tay, mở rộng trái tim và mở rộng cuộc đời để trao ban. Bởi lẽ, hồng ân chỉ thực sự hoàn thành ý nghĩa của nó khi trở thành quà tặng cho người khác. Và tình yêu chỉ thật sự là tình yêu khi biết cho không như đã được cho không.
Giọng đọc: Phan Anh