Hãy can đảm kêu lên và tìm đến với Chúa
xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông!”
(Lc 19,5)
Có những cuộc gặp gỡ chỉ thoáng qua rồi chìm vào quên lãng. Nhưng cũng có những cuộc gặp gỡ làm thay đổi cả một đời người. Có khi chỉ một ánh mắt, một lời nói, một sự hiện diện đúng lúc cũng đủ mở ra một con đường mới. Câu chuyện Dakêu trong trang Tin Mừng hôm nay chính là một cuộc gặp gỡ như thế. Chúa Giêsu chỉ đi ngang qua Giêrikhô, nhưng cuộc đời một con người đã không còn như trước. Chúa không chỉ đi qua thành phố; Chúa đi qua một cuộc đời, dừng lại trước một con người và mở ra cho người ấy một tương lai mới.
Dakêu là người đứng đầu những người thu thuế và là người giàu có. Ông có tiền, có địa vị, nhưng dường như lại thiếu một điều gì đó rất sâu xa. Tin Mừng nói ông “tìm cách để xem cho biết Chúa Giêsu là ai” (x. Lc 19,3). Có thể ban đầu đó chỉ là sự tò mò. Ông muốn nhìn thấy một con người đang được đám đông chú ý. Nhưng đằng sau sự tò mò ấy có thể là một khát vọng mà chính Dakêu cũng chưa gọi được thành tên: khát vọng được gặp một điều gì đó có thể làm cho cuộc đời mình khác đi.
Điều kỳ diệu là Dakêu tưởng mình đang tìm Chúa Giêsu, nhưng thực ra Chúa Giêsu đã tìm ông trước. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng trong câu chuyện này có hai cái nhìn tìm kiếm nhau: cái nhìn của Dakêu tìm kiếm Chúa Giêsu và cái nhìn của Chúa Giêsu tìm kiếm Dakêu. Điều quan trọng là cái nhìn của Chúa đi trước: Chúa nhìn thấy Dakêu giữa đám đông và gọi ông đích danh.
Đó cũng là điều làm nên vẻ đẹp của đời sống đức tin. Nhiều khi chúng ta tưởng mình đang tìm Chúa, nhưng trước đó Chúa đã tìm chúng ta. Chúng ta tưởng mình bắt đầu cuộc trở về, nhưng thực ra ân sủng đã âm thầm chạm vào tâm hồn từ lâu. Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy rằng ơn Chúa luôn đi bước trước và chuẩn bị cho sự đáp trả tự do của con người (x. GLHTCG, 2022). Chính Thiên Chúa khơi lên trong lòng chúng ta ước muốn tìm kiếm Chúa.
Có lẽ Dakêu đã không ngờ rằng một người như ông lại được Chúa Giêsu để ý. Ông vốn bị người đời coi thường và gắn với hình ảnh của một người tội lỗi. Nhưng Chúa không nhìn ông bằng ánh mắt của đám đông. Chúa nhìn thấy một con người phía sau quá khứ của ông. Đức Thánh Cha Phanxicô nói rất đẹp rằng ánh mắt của Chúa Giêsu vượt qua tội lỗi và thành kiến; Chúa không dừng lại ở những lỗi lầm quá khứ nhưng nhìn thấy điều tốt đẹp Thiên Chúa vẫn có thể mở ra trong tương lai của một con người.
Và rồi Chúa Giêsu gọi: “Này ông Dakêu, xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông!” (Lc 19,5). Chỉ một câu nói, nhưng đó là bước ngoặt của cả cuộc đời. Chúa không đứng xa để phán xét ông. Chúa muốn bước vào nhà ông, bước vào không gian riêng tư nhất của ông, bước vào chính cuộc đời ông. Đức Bênêđictô XVI nhận xét rằng lời “hôm nay” diễn tả một thời điểm cụ thể của ơn cứu độ: chính cuộc gặp gỡ bất ngờ ấy đã làm cho đời Dakêu thay đổi hoàn toàn.
Có lẽ điều Chúa muốn làm trong đời chúng ta cũng bắt đầu từ một lời mời rất đơn sơ: “Hôm nay, Ta muốn ở lại với con”. Không phải ngày mai khi chúng ta đã tốt hơn. Không phải một ngày nào đó khi chúng ta đã sửa được hết những yếu đuối. Chính hôm nay, với tất cả những gì còn dang dở, Chúa muốn bước vào. Thiên Chúa không chờ chúng ta trở nên hoàn hảo rồi mới yêu thương; chính tình yêu của Chúa là sức mạnh giúp chúng ta bắt đầu thay đổi.
Đó là lý do cuộc gặp gỡ với Chúa Giêsu không dừng lại ở cảm xúc. Dakêu “mừng rỡ đón rước Chúa” (x. Lc 19,6), nhưng niềm vui ấy lập tức trở thành một sự thay đổi cụ thể: “Tôi xin lấy phân nửa tài sản của tôi mà cho người nghèo; và nếu tôi đã chiếm đoạt của ai cái gì, tôi xin đền gấp bốn” (Lc 19,8). Một cuộc gặp gỡ thật sự với Chúa luôn chạm đến cách chúng ta sống với người khác.
Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng sự hoán cải đích thực xảy ra khi con người đón nhận ân sủng; và dấu chỉ xác thực của sự hoán cải là bắt đầu nhận ra nhu cầu của anh chị em mình và sẵn sàng đến gần họ. Giáo lý Hội Thánh cũng dạy rằng hoán cải không chỉ là một việc làm của con người, nhưng là sự đáp lại của một trái tim được ân sủng Thiên Chúa chạm đến.
Như thế, Dakêu không chỉ đổi cách nhìn về Chúa; ông đổi cách nhìn về chính mình và về người khác. Tiền bạc từng là điều ông bám víu, nay trở thành phương tiện để chia sẻ. Những gì ông từng chiếm đoạt nay được hoàn trả. Cuộc gặp gỡ với Chúa làm cho một trái tim khép kín bắt đầu mở ra. Ơn cứu độ không chỉ đưa con người đến gần Thiên Chúa hơn, nhưng còn làm cho con người biết sống công bằng và yêu thương hơn với tha nhân.
Điều này gợi nhớ đến lời thánh Augustinô sau cuộc trở về của mình: “Người ở trong con, còn con thì ở ngoài”. Ngài nhận ra rằng mình đã đi tìm Thiên Chúa ở bên ngoài, trong những thụ tạo và những điều chóng qua, trong khi Thiên Chúa vẫn ở rất gần. Thánh nhân cũng diễn tả cuộc gặp gỡ ấy như một ánh sáng phá tan sự mù tối và đánh thức lòng khao khát Thiên Chúa.
Có lẽ chúng ta cũng có những “cây sung” của riêng mình. Chúng ta muốn nhìn thấy Chúa, nhưng vẫn muốn đứng ở một khoảng cách an toàn. Chúng ta muốn Chúa bước vào đời mình, nhưng chưa chắc muốn Chúa chạm đến những vùng mà mình không muốn thay đổi. Có thể đó là một thói quen, một sự ích kỷ, một vết thương, một tham vọng, một mối tương quan chưa được chữa lành. Chúng ta muốn gặp Chúa, nhưng đôi khi lại muốn Chúa chỉ đi ngang qua mà đừng ở lại quá lâu.
Dakêu thì khác. Khi Chúa gọi, ông “vội vàng tụt xuống, và mừng rỡ đón rước Chúa” (x. Lc 19,6). Ông không để cuộc gặp gỡ ấy trôi qua. Ông mở cửa. Và khi cửa nhà mở ra, cửa lòng cũng mở ra. Đó chính là nơi ân sủng bắt đầu biến đổi một con người.
Chúa Giêsu kết luận: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này” (Lc 19,9). Ơn cứu độ không phải là một ý tưởng xa xôi. Nó có thể bắt đầu từ một “hôm nay” rất cụ thể: hôm nay tôi tha thứ, hôm nay tôi trở về, hôm nay tôi sửa lại một điều sai, hôm nay tôi biết chia sẻ, hôm nay tôi mở lòng cho Chúa. Giáo lý Hội Thánh khẳng định rằng ân sủng của Đức Kitô có sức chữa lành con người khỏi tội lỗi và làm cho đời sống nội tâm được đổi mới.
Vì thế, câu chuyện Dakêu không chỉ kể về một người đã gặp Chúa Giêsu cách đây hai ngàn năm. Nó là câu chuyện của mỗi chúng ta. Chúa vẫn đi qua đời chúng ta. Chúa đi qua trong một lời Tin Mừng, một Thánh lễ, một giờ cầu nguyện, một người nghèo, một người thân, một biến cố, một lời nhắc nhở, một cơ hội để làm điều tốt. Có khi Chúa đi ngang qua rất nhẹ nhàng đến mức chúng ta không nhận ra. Nhưng nếu chúng ta biết dừng lại, biết mở lòng, biết để Chúa gọi tên mình, một cuộc gặp gỡ nhỏ bé có thể trở thành bước ngoặt lớn lao.
Ước gì hôm nay, chúng ta không chỉ xin Chúa đi ngang qua đời mình, nhưng dám thưa: “Lạy Chúa, xin ở lại với con”. Xin Chúa bước vào những nơi chúng ta còn khép kín, chạm đến những gì chúng ta còn sợ hãi, chữa lành những gì đang tổn thương và biến đổi những gì chưa thuộc về tình yêu. Và nếu một ngày Chúa đi qua đời mình, ước gì chúng ta không để Chúa đi qua như một người xa lạ. Bởi có những cuộc gặp gỡ chỉ làm chúng ta vui trong một khoảnh khắc, nhưng cuộc gặp gỡ với Đức Kitô có thể làm lại cả một cuộc đời. Dakêu đã leo lên cây chỉ để nhìn thấy Chúa; nhưng cuối cùng, điều lớn lao hơn đã xảy ra: Chúa nhìn thấy ông, gọi tên ông, bước vào nhà ông và đưa ông trở về với chính mình. Và có lẽ đó cũng là điều Chúa muốn làm với mỗi chúng ta: không chỉ để chúng ta nhìn thấy Chúa, nhưng để chúng ta được Chúa nhìn thấy, được Chúa yêu thương, được Chúa chữa lành và từ đó bắt đầu một cuộc đời mới.
Giọng đọc: Phan Anh