--- Nhận ra Chiên Thiên Chúa giữa dòng lịch sử ---
để họ thấy những việc tốt đẹp anh em làm
mà tôn vinh Cha trên trời
Lịch sử nhân loại thường được viết bằng những biến cố lớn: chiến tranh, quyền lực, các đế quốc trỗi dậy và sụp đổ. Người ta quen tìm Thiên Chúa nơi những dấu chỉ mạnh mẽ, nơi tiếng sấm, lửa cháy, hay những can thiệp ngoạn mục. Thế nhưng, trang Tin Mừng hôm này (x. Ga 1, 29-34) lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác: Thiên Chúa bước vào lịch sử không bằng sức mạnh áp đảo, mà bằng một Ánh Sáng khiêm tốn. Ánh sáng ấy không đến để làm lóa mắt con người, nhưng đủ để soi đường cho những ai biết dừng lại, nhìn và lắng nghe. Ánh sáng ấy không chiếm lấy sân khấu của lịch sử, nhưng âm thầm hiện diện, chờ được nhận ra.
Trong khung cảnh bên bờ sông Giođan, giữa những con người đang khao khát đổi đời và chờ đợi ơn cứu độ, Gioan Tẩy Giả cất tiếng làm chứng. Ông không loan báo một ý tưởng, cũng không giới thiệu một học thuyết, nhưng chỉ tay vào một con người rất bình thường đang bước tới, và nói một câu làm rung chuyển toàn bộ lịch sử cứu độ: “Đây là Chiên Thiên Chúa, Đấng xoá bỏ tội trần gian” (Ga 1,29). Đó không chỉ là lời giới thiệu, mà còn là một lời mặc khải: Thiên Chúa đã ở đây, giữa trần gian, trong hình hài mong manh của một Người Tôi Trung hiến dâng.
Gioan Tẩy Giả đã nói một câu rất lạ, rất thật, và rất khiêm tốn: “Tôi đã không biết Người” (Ga 1,31). Điều này thật đáng suy nghĩ. Gioan là người họ hàng với Đức Giêsu, là ngôn sứ được sai đến, là người sống đời khổ hạnh và được dân chúng kính trọng. Vậy mà ông vẫn khẳng định: “Tôi không biết Người”. Đây không phải là sự thiếu hiểu biết, mà là một xác tín thần học sâu xa rằng không ai có thể tự mình nhận ra Thiên Chúa nếu không được chính Thiên Chúa tỏ mình. Chỉ khi Thiên Chúa chủ động, ánh sáng mới bừng lên: “Đấng đã sai tôi đi làm phép rửa trong nước đã bảo tôi rằng: Ngươi thấy Thần Khí xuống và ngự trên ai, thì chính Người là Đấng làm phép rửa trong Thánh Thần” (Ga 1,33). Như vậy, ánh sáng đức tin không phải là kết quả của suy luận thông minh, mà là hoa trái của việc lắng nghe, chờ đợi và vâng phục Thần Khí.
Trong một thế giới ồn ào, nơi ai cũng muốn nói, muốn khẳng định mình, muốn áp đặt chân lý của mình, chứng từ của Gioan nhắc chúng ta một điều căn bản là chỉ những ai biết lùi lại mới có thể thấy ánh sáng của Thiên Chúa; và chỉ những ai không chiếm chỗ của Thiên Chúa mới có thể nhận ra Thiên Chúa.
Danh xưng “Chiên Thiên Chúa” là một trong những hình ảnh sâu sắc nhất của toàn bộ Kinh Thánh. Đó không phải là một mỹ từ đạo đức, nhưng là chìa khóa để đọc toàn bộ mầu nhiệm Đức Kitô. Hình ảnh ấy vang vọng nhiều tầng ý nghĩa: Con Chiên Vượt Qua được sát tế để giải phóng dân khỏi ách nô lệ Ai Cập (x. Xh 12) . Người Tôi Trung đau khổ, “như chiên bị đem đi làm thịt” (x. Is 53,7), gánh lấy tội lỗi muôn người. Và sau này, trong sách Khải Huyền, Con Chiên bị sát tế nhưng vẫn đứng đó (x. Kh 5,6), trở thành trung tâm của vinh quang thiên quốc.
Gioan không nói: “Đây là Đấng chiến thắng”, nhưng là: “Đây là Đấng xoá bỏ tội trần gian” (Ga 1,29). Ánh sáng của Đức Giêsu không phải là ánh sáng phơi bày để kết án, mà là ánh sáng đi vào bóng tối để cứu độ. Ngài không đứng ngoài lịch sử nhân loại để phán xét, nhưng bước vào tận đáy lịch sử, nơi có bạo lực, phản bội, đau khổ và cái chết. Chính ở đó, khuôn mặt thật của Thiên Chúa được mặc khải trọn vẹn: “Thiên Chúa là tình yêu” (1Ga 4,8). Ánh sáng ấy không chói lòa, nhưng bền bỉ. Không áp đặt, nhưng thuyết phục bằng sự tự hiến. Cũng không hủy diệt bóng tối bằng bạo lực, nhưng xua tan bóng tối bằng tình yêu chịu hiến tế.
Gioan Tẩy Giả là mẫu gương của một người làm chứng đích thực. Ông không giữ ánh nhìn của người khác lại nơi mình. Ông không tìm kiếm môn đệ cho bản thân. Trái lại, ông xác tín: “Người phải nổi bật lên, còn tôi phải lu mờ đi” (Ga 3,30). Đó không phải là thái độ tự ti, mà là tự do nội tâm sâu xa. Gioan biết mình là ai, và biết mình được sai đến để làm gì. Ông chỉ là tiếng nói, không phải là Lời; là người chỉ đường, không phải là đích đến. Và chính vì thế, chứng từ của ông sinh hoa trái: “Nghe Gioan nói, hai môn đệ đã đi theo Đức Giêsu” (Ga 1,37). Chứng từ đích thực luôn dẫn người khác đến với Chúa, chứ không giữ họ lại cho mình. Chứng từ không tìm vinh quang cá nhân, nhưng tìm vinh quang của Thiên Chúa.
Giữa dòng lịch sử hôm nay đầy khủng hoảng, bất an, chia rẽ và hoài nghi, thế giới không thiếu những tiếng nói lớn, nhưng rất thiếu những chứng từ ánh sáng. Chúng ta được mời gọi không phải để trở thành ánh sáng tự thân, nhưng là người phản chiếu Ánh Sáng; không phải bằng những lời hùng biện, nhưng bằng đời sống hiền lành, trung thực, và tự hiến; và không phải bằng quyền lực, nhưng bằng tình yêu biết chịu thua để người khác được sống. Như Đức Giêsu dạy: “Ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những việc tốt đẹp anh em làm mà tôn vinh Cha trên trời” (Mt 5,16). Như vậy, Gioan Tẩy Giả đã hoàn tất sứ mạng của mình khi chỉ tay và nói: “Đây là Chiên Thiên Chúa”. Phần còn lại thuộc về người nghe: ở lại hay bước theo.
Ước gì mỗi chúng ta, giữa dòng lịch sử đang cuộn chảy, biết dừng lại đủ lâu để nhận ra Ánh Sáng đang âm thầm hiện diện. Ước gì chúng ta biết lắng nghe đủ sâu để nhận ra tiếng gọi của Chiên Thiên Chúa. Và ước gì đời sống của chúng ta, dù nhỏ bé và mong manh, cũng trở thành một chứng từ khiêm tốn của Ánh Sáng, để người khác, qua chúng ta, có thể nhận ra Thiên Chúa đang ở rất gần.