Trở nên bé nhỏ để lớn lên trong tình yêu
Có những con đường trong cuộc đời càng đi, người ta càng muốn mình trở nên lớn hơn: lớn hơn trong hiểu biết, thành công, địa vị, ảnh hưởng và sự nhìn nhận của người khác. Nhưng trang Tin Mừng hôm nay lại mở ra một con đường hoàn toàn khác. Khi các môn đệ hỏi Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, ai là người lớn nhất trong Nước Trời?” , Ngài không gọi đến một người quyền thế hay nổi bật, nhưng gọi một em nhỏ đến, đặt em giữa các ông và nói: “Nếu anh em không trở lại mà nên như trẻ nhỏ, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời” (Mt 18,3). Các môn đệ hỏi về sự lớn lao, còn Chúa Giêsu nói về sự bé nhỏ. Đó chính là một trong những nghịch lý đẹp nhất của Tin Mừng: muốn trở nên lớn trước mặt Thiên Chúa, con người phải học cách trở nên bé nhỏ.
“Bé nhỏ” ở đây không có nghĩa là non nớt, yếu đuối hay thiếu trách nhiệm. Chúa Giêsu mời gọi chúng ta trở về với thái độ căn bản của một người con: biết mình cần đến Thiên Chúa. Một đứa trẻ không tự cho rằng mình có thể làm được tất cả; nó biết cần một bàn tay để nắm lấy, một vòng tay để tựa vào, một người cha để tin tưởng. Cũng vậy, trở nên bé nhỏ trước Thiên Chúa là biết mình không thể tự cứu lấy mình, không cần phải chứng minh rằng mình đủ mạnh, đủ giỏi hay hoàn hảo. Đó là thái độ mở lòng để đón nhận tình yêu và ân sủng.
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đã khám phá điều ấy bằng chính cuộc đời của mình. Chị không tìm kiếm sự thánh thiện bằng những việc phi thường, nhưng bằng “con đường bé nhỏ”, con đường của tín thác, phó thác và tình yêu. Trong “Chuyện Một Tâm Hồn”, Têrêsa diễn tả ước muốn tìm một con đường rất ngắn để đến với Thiên Chúa. Chị nhận ra mình quá nhỏ bé để tự mình leo lên những bậc thang cao của sự thánh thiện, nên chọn đặt mình trong vòng tay Chúa. Hình ảnh “chiếc thang máy” mà Têrêsa sử dụng thật đơn sơ mà sâu sắc: thay vì tự mình leo lên, chị để Chúa Giêsu nâng mình lên bằng đôi tay của Ngài. Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Tông thư C’est la confiance năm 2023, cũng nhấn mạnh rằng cốt lõi con đường của Têrêsa là sự tín thác, một sự tín thác không dựa trên công trạng của bản thân nhưng đặt trọn nơi tình yêu thương xót của Thiên Chúa.
Điều này thật quan trọng đối với đời sống Kitô hữu hôm nay. Có những lúc chúng ta mệt mỏi vì luôn phải chứng minh rằng mình đủ tốt, đủ giỏi, đủ mạnh. Ngay cả trong đời sống đức tin, chúng ta đôi khi biến việc nên thánh thành một cuộc cố gắng để trở thành “một ai đó” trước mặt Thiên Chúa. Nhưng Têrêsa nhắc chúng ta rằng Thiên Chúa không yêu chúng ta vì chúng ta hoàn hảo. Ngài yêu chúng ta trong chính sự nghèo nàn, giới hạn và mong manh của mình. Chúng ta không cần phải trở thành một con người khác rồi mới đến với Chúa; chúng ta có thể đến với Ngài như chính mình đang là. Tình yêu của Thiên Chúa không bắt đầu từ sự hoàn hảo của con người; chính tình yêu của Ngài mới từng ngày làm cho con người được biến đổi.
Vì thế, bé nhỏ không phải là tự coi thường mình, nhưng là biết mình cần Chúa. Một chiếc bình càng rỗng càng có thể được đổ đầy; một bàn tay càng mở ra càng có thể đón nhận. Chính khi biết mình nhỏ bé, chúng ta mới để Thiên Chúa làm những điều lớn lao nơi mình. Têrêsa không phủ nhận những cố gắng của con người, nhưng không đặt hy vọng cuối cùng nơi những cố gắng ấy. Chị dâng lên Chúa những sự hy sinh nhỏ bé, những việc làm âm thầm, những bổn phận bình thường và tin rằng Thiên Chúa có thể làm cho chúng trở nên lớn lao bằng tình yêu của Ngài.
Đó cũng là điều rất gần với cuộc sống của mỗi người chúng ta. Không phải ai cũng làm được những việc phi thường, nhưng ai cũng có thể yêu thương, tha thứ, kiên nhẫn và phục vụ. Một lời nói nhẹ nhàng thay cho lời làm tổn thương; một lần nhẫn nhịn thay cho phản ứng nóng giận; một việc phục vụ không ai biết; một lần tha thứ dù lòng vẫn còn đau; một bổn phận nhỏ được chu toàn cách trung thành… Những điều ấy có thể chẳng được thế gian ghi nhận, nhưng lại rất quý giá trước mặt Thiên Chúa. Bởi Thiên Chúa không chỉ nhìn vào điều chúng ta làm, Ngài còn nhìn vào tình yêu chúng ta đặt vào trong việc mình làm.
“Con đường bé nhỏ” vì thế không phải là con đường của sự thụ động hay buông xuôi. Đó là con đường của một tình yêu rất cụ thể: làm những gì mình có thể, nhưng không biến thành tích của mình thành lý do để tự hào; cố gắng hết sức, rồi phó thác phần còn lại cho Chúa. Và khi biết mình cũng yếu đuối, chúng ta sẽ dễ cảm thông với những yếu đuối của người khác. Khi biết mình đã được Chúa kiên nhẫn, chúng ta sẽ học cách kiên nhẫn hơn. Khi biết mình được đón nhận trong những giới hạn của mình, chúng ta cũng biết mở lòng đón nhận những người bé nhỏ, bị bỏ quên hay không có tiếng nói. Vì thế, Chúa Giêsu nói: “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy” (Mt 18,5).
Càng nhỏ bé trước Thiên Chúa, trái tim càng có thể trở nên lớn rộng trước con người. Thánh Têrêsa đã sống điều ấy. Chị sống một đời rất ngắn và âm thầm trong một tu viện, nhưng tình yêu nơi chị lại mở rộng đến toàn thể Giáo Hội. Chị nói: “Trong trái tim Giáo Hội, Mẹ của con, con sẽ là tình yêu” . Năm 1997, thánh Gioan Phaolô II tuyên phong Têrêsa là Tiến sĩ Hội Thánh, cho thấy sứ điệp của một tâm hồn bé nhỏ có thể trở thành ánh sáng cho toàn thể Giáo Hội.
Giữa một thế giới luôn thúc đẩy con người phải lớn hơn, nhanh hơn, nổi bật hơn và được nhiều người biết đến hơn, “con đường bé nhỏ” của Têrêsa lại càng trở nên cần thiết. Chúng ta không cần phải trở thành một người phi thường mới có thể sống một cuộc đời có ý nghĩa. Trước mặt Thiên Chúa, điều quan trọng không phải là chúng ta đã làm được bao nhiêu điều lớn lao, nhưng là chúng ta đã yêu như thế nào. Một việc nhỏ được làm bằng tình yêu có thể trở thành một lời đáp trả rất đẹp đối với Thiên Chúa.
Vì thế, câu hỏi của các môn đệ: “Ai là người lớn nhất trong Nước Trời?” cũng là câu hỏi dành cho mỗi người chúng ta. Và câu trả lời của Chúa Giêsu vẫn còn nguyên sức mạnh: “Ai tự hạ, coi mình như em nhỏ này, người ấy sẽ là người lớn nhất trong Nước Trời” (Mt 18,4). Người lớn nhất không nhất thiết là người có địa vị cao nhất, được biết đến nhiều nhất hay làm được những điều vĩ đại nhất, nhưng là người biết cúi xuống, biết tín thác, biết đón nhận và biết yêu thương. Đó là nghịch lý của Tin Mừng và cũng là vẻ đẹp của con đường Têrêsa: trở nên bé nhỏ không làm chúng ta nhỏ đi; chính sự bé nhỏ ấy mở rộng tâm hồn để tình yêu Thiên Chúa lớn lên trong chúng ta.
Ước mong mỗi người chúng ta biết tìm lại một tâm hồn bé nhỏ giữa những ồn ào của cuộc sống: không quá bận tâm phải chứng minh mình là ai, không quá lo sợ trước những giới hạn của bản thân, nhưng biết trao vào tay Chúa những điều rất nhỏ bé của đời mình. Ước mong chúng ta học được nơi thánh Têrêsa niềm tín thác đơn sơ của một người con, để càng trở nên bé nhỏ trong vòng tay Thiên Chúa, chúng ta càng lớn lên trong tình yêu và càng trở nên rộng lớn hơn đối với mọi người.
Giọng đọc: Phan Anh