Hạnh phúc của người thuộc về Chúa
Giữa một thế giới luôn chạy theo thành công, quyền lực và sự khẳng định bản thân, lời Chúa Giêsu trong Tin Mừng hôm nay nghe như một nghịch lý lớn lao. Người không gọi người giàu có, mạnh mẽ hay chiến thắng là có phúc trước hết. Trái lại, Người nói: “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ” (Mt 5,3). Đây không chỉ là một câu nói đẹp hay một lời an ủi dành cho những người bất hạnh. Chúa Giêsu đang mở ra một con đường, đó chính là con đường dẫn tới Nước Trời, con đường của những người thật sự thuộc về Thiên Chúa.
Tin Mừng kể rằng Đức Giêsu “lên núi” và dạy các môn đệ (x. Mt 5,1) . Chi tiết này không phải ngẫu nhiên. Trong Kinh Thánh, núi là nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa. Như ông Môsê đã nhận Lề Luật trên núi Sinai (x. Xh 19,20) , giờ đây Đức Giêsu – Môsê mới – công bố “Hiến chương Nước Trời”. Nhưng thay vì ban ra những điều luật nặng nề, Ngài mặc khải chân dung của người công dân Nước Trời: người nghèo khó, hiền lành, biết thương xót, sống công chính và xây dựng hòa bình.
Điều gây ngỡ ngàng nhất chính là Mối Phúc đầu tiên: “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó”. “Nghèo khó” ở đây không đơn thuần là thiếu thốn vật chất. Nhiều người nghèo vẫn có thể đầy cay đắng, kiêu hãnh hoặc khép kín. “Tâm hồn nghèo khó” mà Chúa Giêsu nói đến là một thái độ nội tâm: biết mình cần Thiên Chúa, không cậy dựa tuyệt đối vào bản thân hay của cải, nhưng đặt niềm tín thác nơi Chúa.
Sách Thánh đã từng diễn tả điều ấy: “Khốn thay những ai cậy dựa vào sức mình… Phúc thay kẻ đặt niềm tin vào Đức Chúa” (Gr 17,5.7) . Con người thời đại thường tin rằng hạnh phúc đến từ việc sở hữu nhiều hơn: nhiều tiền bạc, nhiều ảnh hưởng, nhiều thành tựu… Nhưng thực tế cho thấy càng cố lấp đầy đời mình bằng những thứ chóng qua, con người càng cảm thấy trống rỗng. Không ít người có đủ tiện nghi nhưng vẫn sống trong sự lo âu, cô đơn và bất an.
Thánh Augustinô đã diễn tả sự thật ấy bằng một câu nổi tiếng: “Lạy Chúa, Chúa dựng nên chúng con cho Chúa, và lòng chúng con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa” (Confessiones I,1) . Quả thật, trái tim con người được tạo dựng cho Thiên Chúa. Vì thế, không điều gì hữu hạn có thể làm nó no thỏa hoàn toàn.
Đức Giêsu tiếp tục nói: “Phúc thay ai hiền lành… Phúc thay ai sầu khổ… Phúc thay ai khát khao nên người công chính…” (Mt 5,4–6) . Thoạt nghe, những điều này dường như đối nghịch với khát vọng tự nhiên của con người. Ai lại muốn sầu khổ? Ai muốn bị bách hại? Nhưng Đức Giêsu không ca tụng đau khổ tự nó. Ngài mặc khải rằng ngay giữa đau khổ, Thiên Chúa vẫn có thể làm nảy sinh sự sống.
Người hiền lành không phải là người yếu đuối, nhưng là người mạnh đủ để không dùng bạo lực. Người sầu khổ được chúc phúc không phải vì nước mắt tự nó tốt đẹp, nhưng vì họ biết mang nỗi đau đến với Chúa thay vì chìm trong tuyệt vọng. Người khát khao công chính là người không thỏa hiệp với điều sai trái, vẫn tìm kiếm điều thiện dù phải trả giá.
Chính Đức Giêsu là hiện thân của các Mối Phúc ấy. Người nghèo khó vì “Con Người không có chỗ tựa đầu” (x. Lc 9,58) . Người hiền lành vì “hiền lành và khiêm nhường trong lòng” (x. Mt 11,29) . Người bị bách hại và chịu đóng đinh vì sống công chính. Nói cách khác, các Mối Phúc không chỉ là giáo huấn của Đức Giêsu; đó còn là chân dung của chính Ngài.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong Tông huấn Gaudete et Exsultate nói rằng: “Các Mối Phúc là căn tính của người Kitô hữu. Nếu ai hỏi điều gì phải làm để trở thành một Kitô hữu tốt, câu trả lời rất đơn giản, đó là cần thực hiện theo cách của Đức Giêsu được trình bày trong các Mối Phúc” (GE, 63) . Lời ấy nhắc chúng ta rằng Kitô giáo trước hết không phải là một hệ thống lý thuyết hay luật lệ, nhưng là một lối sống mang lấy trái tim của Đức Kitô.
Có lẽ Mối Phúc khó sống nhất hôm nay là: “Phúc thay ai xót thương người” (Mt 5,7) . Chúng ta sống trong thời đại dễ phán xét hơn cảm thông. Chỉ cần vài dòng trên mạng xã hội, một con người có thể bị kết án, chế giễu hay loại trừ. Nhưng Đức Giêsu lại đặt lòng thương xót ở trung tâm đời sống môn đệ. Ngài biết rằng ai không biết thương xót sẽ dần khô cứng trong tâm hồn.
Thánh Gioan Phaolô II từng nói: “Con người không thể sống mà không có tình yêu. Con người vẫn là hữu thể khó hiểu đối với chính mình nếu tình yêu không được mặc khải cho họ” (Redemptor Hominis, 10) . Tình yêu ấy được mặc khải nơi Thiên Chúa giàu lòng thương xót. Và người thuộc về Chúa là người học biết yêu bằng chính trái tim của Ngài.
Tin Mừng kết thúc bằng một lời xem ra thật khó hiểu: “Anh em hãy vui mừng hớn hở… vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao” (Mt 5,12) . Đây không phải lời mời gọi chạy trốn thực tại hay chờ đợi phần thưởng xa xôi để chịu đựng cuộc đời. Chúa Giêsu muốn nói rằng người thuộc về Chúa đã mang Nước Trời trong lòng ngay từ hôm nay. Họ vẫn đau khổ, vẫn bị hiểu lầm, vẫn mang những giới hạn rất người, nhưng họ không còn sống vô định nữa. Họ biết mình thuộc về ai. Nước Trời không bắt đầu sau cái chết, mà Nước Trời bắt đầu khi một trái tim chọn để Thiên Chúa làm gia nghiệp của mình.
Vì thế, con đường dẫn tới Nước Trời không phải là con đường của quyền lực hay tự mãn, nhưng là con đường của những tâm hồn nghèo khó, những người đủ khiêm tốn để cần Chúa, đủ hiền lành để yêu thương, đủ can đảm để sống công chính và đủ tín thác để bước theo Đức Kitô đến cùng. Hạnh phúc mà Chúa Giêsu hứa ban không phải thứ hạnh phúc mong manh của thế gian, nhưng là niềm bình an sâu thẳm của người biết rằng giữa mọi đổi thay của cuộc đời, họ vẫn ở trong tay Thiên Chúa.
Giọng đọc: Phan Anh