Lời mời gọi sống yêu thương và quảng đại
chúng ta phải quyết định xem
mình sẽ là những người Samari nhân hậu
hay là những kẻ lữ hành dửng dưng đi ngang qua”
(Fratelli Tutti, 69)
Giữa muôn vàn luật lệ, quy tắc và chuẩn mực đạo đức của nhân loại, Đức Giêsu đã tóm kết tất cả trong một câu ngắn gọn nhưng vô cùng sâu sắc: “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta” (Mt 7,12). Đây không chỉ là một lời khuyên về cách cư xử, nhưng còn là cốt lõi của Tin Mừng, là con đường dẫn người môn đệ đi vào chính trái tim của Thiên Chúa. Bởi lẽ Thiên Chúa là Tình Yêu (x. 1Ga 4,8), và ai bước đi trên con đường yêu thương là đang bước đi trong chính sự sống của Ngài.
Từ sâu thẳm tâm hồn, ai cũng mong được yêu thương, được tôn trọng, được cảm thông và được tha thứ. Không ai muốn bị xúc phạm, bị bỏ rơi hay bị đối xử bất công. Thế nhưng điều nghịch lý là nhiều khi chúng ta đòi hỏi nơi người khác những điều mà chính mình lại không sẵn sàng trao ban. Chúng ta muốn được lắng nghe nhưng ít khi biết lắng nghe. Muốn được cảm thông nhưng lại dễ dàng phán xét. Muốn được tha thứ nhưng lại khó tha thứ. Muốn nhận được sự tử tế nhưng đôi khi lại sống khép kín và vô cảm. Chính vì thế, Đức Giêsu không bảo các môn đệ hãy chờ người khác yêu thương mình trước, nhưng hãy chủ động yêu thương trước. Tình yêu Tin Mừng luôn bắt đầu từ việc cho đi.
Con đường ấy không dễ dàng. Bản năng tự nhiên của con người thường hướng về chính mình. Chúng ta thích bảo vệ quyền lợi của mình, tìm kiếm sự thuận tiện cho mình và đặt nhu cầu của mình lên trước. Đó là lý do Đức Giêsu tiếp tục nói đến “cửa hẹp” và “đường chật” ngay sau lời dạy về tình yêu. Con đường yêu thương đích thực luôn là một con đường hẹp. Nó đòi hỏi phải từ bỏ cái tôi ích kỷ, phải biết hy sinh, biết nhẫn nại, biết quảng đại và nhiều khi phải chấp nhận thiệt thòi. Thế gian thường đề cao sự cạnh tranh và lợi ích cá nhân, nhưng Tin Mừng lại mở ra một lối đi khác, đó chính là con đường của tình yêu phục vụ.
Chính Đức Giêsu là hiện thân trọn vẹn của con đường ấy. Ngài không chỉ dạy yêu thương mà còn sống yêu thương đến cùng. Ngài chữa lành người đau yếu, cảm thông với người tội lỗi, tha thứ cho những kẻ xúc phạm mình và cuối cùng hiến mạng sống trên thập giá cho nhân loại. Thánh Phaolô đã diễn tả tình yêu ấy bằng những lời đầy cảm động: “Đức Kitô đã yêu thương tôi và hiến mạng vì tôi” (Gl 2,20). Thập giá chính là bằng chứng hùng hồn nhất cho thấy tình yêu đích thực luôn mang dáng dấp của sự trao ban.
Trong dụ ngôn người Samari nhân hậu (x. Lc 10,25-37) , Chúa Giêsu cho thấy tình yêu không phải là một cảm xúc nhất thời nhưng là một hành động cụ thể. Người Samari đã không tự hỏi: “Người bị nạn có đáng được giúp không?”, nhưng ông để cho lòng thương xót thúc đẩy mình hành động. Ông dừng lại, băng bó vết thương, đưa nạn nhân đến quán trọ và chăm sóc người ấy. Tình yêu đích thực không chỉ nhìn thấy nhu cầu của người khác mà còn sẵn sàng đáp lại nhu cầu ấy bằng những việc làm cụ thể.
Thánh Gioan nhắc nhở các tín hữu: “Hỡi anh em là những người con bé nhỏ, chúng ta đừng yêu thương nơi đầu môi chót lưỡi, nhưng phải yêu thương cách chân thật và bằng việc làm” (1Ga 3,18). Một lời nói dịu dàng, một sự cảm thông chân thành, một hành động phục vụ âm thầm hay một sự tha thứ quảng đại nhiều khi có giá trị hơn những bài diễn văn dài về tình yêu. Thế giới hôm nay không thiếu những khẩu hiệu về tình thương, nhưng lại rất cần những con người biết biến tình yêu thành hành động cụ thể mỗi ngày.
Thánh Têrêsa Calcutta nhấn mạnh rằng: “Không phải ai cũng làm được những việc lớn lao, nhưng mỗi người đều có thể làm những việc nhỏ bé với tình yêu lớn lao” . Chính những việc nhỏ ấy đang âm thầm thay đổi thế giới. Một gia đình trở nên hạnh phúc hơn khi các thành viên biết quan tâm nhau. Một cộng đoàn trở nên hiệp nhất hơn khi mọi người biết cảm thông và tha thứ. Một xã hội trở nên nhân văn hơn khi con người biết đặt mình vào vị trí của người khác. Mọi cuộc cách mạng của tình yêu đều bắt đầu từ những điều rất đơn sơ như thế.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô nhắc nhủ rằng: “Mỗi ngày, chúng ta phải quyết định xem mình sẽ là những người Samari nhân hậu hay là những kẻ lữ hành dửng dưng đi ngang qua” (Fratelli Tutti, 69). Đó là lời mời gọi bước ra khỏi sự thờ ơ, vượt qua những ranh giới của thành kiến và ích kỷ để xây dựng một nền văn hóa gặp gỡ. Bởi vì khi con người chỉ nghĩ đến bản thân, xã hội sẽ trở nên lạnh lùng và chia rẽ. Nhưng khi biết yêu thương và quảng đại, họ trở thành khí cụ để Thiên Chúa tiếp tục hoạt động giữa thế giới.
Điều đáng chú ý là Chúa Giêsu gọi con đường ấy là “cửa hẹp”. Hẹp không phải vì Thiên Chúa muốn làm khó con người, nhưng vì tình yêu đích thực luôn đòi hỏi sự từ bỏ. Tha thứ luôn khó hơn oán giận. Phục vụ luôn khó hơn tìm kiếm đặc quyền. Cho đi luôn khó hơn giữ lại. Yêu thương luôn khó hơn dửng dưng. Nhưng chính con đường hẹp ấy lại dẫn đến sự sống. Những ai chỉ sống cho mình cuối cùng sẽ cảm thấy trống rỗng. Ngược lại, những ai biết trao ban sẽ khám phá niềm vui sâu xa nhất của cuộc đời. Vì rằng: “Cho thì có phúc hơn là nhận” (Cv 20,35).
Như vậy, trang Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lại cách mình đang đối xử với người khác. Tôi có thực sự đối xử với tha nhân như điều tôi mong họ đối xử với tôi không? Tôi có biết cảm thông trước khi phán xét? Có biết tha thứ trước khi trách móc? Có biết quảng đại trước khi đòi hỏi? Bởi lẽ thước đo của đời sống Kitô hữu không nằm ở những điều lớn lao chúng ta nói về tình yêu, nhưng ở cách chúng ta sống tình yêu mỗi ngày.
Ước gì lời dạy đơn sơ của Chúa Giêsu trở thành nguyên tắc sống của mỗi người chúng ta. Ước gì giữa một thế giới còn nhiều ích kỷ và chia rẽ, chúng ta biết chọn con đường hẹp của tình yêu. Và ước gì mọi lời nói, hành động và chọn lựa của chúng ta đều phản chiếu khuôn mặt của Đức Kitô, Đấng đã yêu thương đến cùng. Bởi cuối cùng, điều còn lại sau tất cả không phải là những gì chúng ta đã tích lũy cho mình, nhưng là tình yêu chúng ta đã trao ban cho người khác. Chính tình yêu ấy là con đường dẫn đến sự sống và là con đường đưa chúng ta về với Thiên Chúa, nguồn mạch của mọi tình yêu.
Giọng đọc: Phan Anh