--- Khi Đức Giêsu đối diện với trái tim chai đá ---
là đỉnh cao của công lý Thiên Chúa”
Có những cơn giận không sinh ra từ ích kỷ, cũng không bắt nguồn từ bạo lực. Đó là cơn giận của một tình yêu không chịu nổi sự vô cảm. Thánh Augustinô cho rằng: “Amor meus, pondus meum” - “Tình yêu của tôi là sức nặng kéo tôi đi” (Tự thú, XIII,9). Khi tình yêu đủ lớn, nó không thể dửng dưng. Khi tình yêu đủ sâu, nó không thể im lặng trước sự dữ. Trong Tin Mừng hôm nay (x. Mc 3, 1-6), thánh Máccô đã không ngần ngại mô tả Đức Giêsu bằng một ngôn từ rất mạnh: “Người giận dữ rảo mắt nhìn họ, buồn bực vì lòng họ chai đá.” (Mc 3,5). Đây không phải là cơn giận của kẻ bị xúc phạm, mà là cơn giận của một trái tim đang đau. Một Thiên Chúa không chịu được khi con người, nhân danh Lề Luật, lại từ chối sự sống.
Trong hội đường hôm ấy có một người bị bại tay. Anh hiện diện giữa cộng đoàn, nhưng bị vô hình hóa. Bàn tay khô héo của anh là dấu chỉ của một đời sống bị tước mất phẩm giá, khả năng đóng góp, và cả hy vọng. Thế nhưng, điều làm Đức Giê-su đau hơn cả không phải là bàn tay ấy, mà là những trái tim đang khô cứng xung quanh. Họ nhìn thấy con người, nhưng không thấy nỗi đau. Họ thấy luật, nhưng không thấy sự sống. Và khi Đức Giêsu đặt ra câu hỏi căn bản của mặc khải: “Ngày sabát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay giết người?” (Mc 3,4) . Và họ đã im lặng. Sự im lặng ấy không phải là trung lập, mà đó là sự khước từ trách nhiệm luân lý. Sách Châm Ngôn cảnh báo rằng: “Ai làm ngơ trước tiếng kêu của người nghèo, thì chính họ cũng sẽ kêu mà không ai đáp” (Cn 21,13) . Khi con người không còn khả năng trả lời câu hỏi về sự sống và cái chết của tha nhân, thì trái tim đã bắt đầu chai đá.
Trước sự cứng cỏi ấy, Đức Giêsu đã nổi giận. Nhưng cơn giận của Ngài không dẫn đến trừng phạt. Trái lại, nó dẫn đến hành động cứu độ. Ngài gọi người bại tay đứng ra giữa (x. Mc 3,3). Một cử chỉ mang tính ngôn sứ, đưa thân phận bị gạt ra bên lề vào trung tâm cộng đoàn. Như Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói: “Ở trung tâm Tin Mừng không phải là luật lệ, nhưng là con người cụ thể với những vết thương của họ” (Evangelii Gaudium, 44).
Rồi Đức Giê-su chỉ nói một lời rất ngắn: “Anh giơ tay ra!” (Mc 3,5). Không có nghi thức, không có điều kiện, cũng không có sự chờ đợi đồng thuận. Chỉ có quyền năng của tình yêu dám hành động ngay cả khi biết rằng hành động ấy sẽ dẫn đến đối đầu và thập giá. Thánh Tôma Aquinô từng khẳng định rằng: “Lòng thương xót là đỉnh cao của công lý Thiên Chúa” (Summa Theologiae, II-II, q.30, a.4) . Ở đây, công lý không bị hủy bỏ, nhưng được hoàn tất trong lòng thương xót. Bàn tay khô héo được phục hồi. Nhưng nghịch lý thay, trái tim của những kẻ chứng kiến lại càng khép chặt hơn. Tin Mừng ghi lại một chi tiết lạnh người: “Ra khỏi đó, những người Pharisêu liền bàn với phe Hêrôđê để tìm cách giết Đức Giêsu” (Mc 3,6) . Chính hành vi chữa lành lại trở thành lý do để loại trừ Đấng Cứu Độ. Điều này ứng nghiệm lời Đức Giêsu sau này sẽ nói: “Ánh sáng đã đến thế gian, nhưng người ta đã chuộng bóng tối hơn ánh sáng” (Ga 3,19).
Cơn giận của Đức Giêsu, vì thế, không nhằm hủy diệt ai, nhưng phơi bày sự thật. Phơi bày một thứ đạo đức không còn nhịp đập của lòng thương xót. Một thứ tôn giáo, như ngôn sứ Isaia từng cảnh báo, chỉ còn là hình thức: “Dân này đến gần Ta bằng miệng, tôn vinh Ta bằng môi, nhưng lòng chúng thì xa Ta” (Is 29,13).
Như vậy, trang Tin Mừng hôm nay không chỉ kể một câu chuyện đã qua, nhưng còn đặt chúng ta vào chính hội đường ấy. Chúng ta cũng có thể là những người đứng nhìn, phân tích, đánh giá. Chúng ta cũng có thể im lặng trước nỗi đau của người khác để bảo vệ sự an toàn của mình. Đức Thánh Cha Phanxicô đã cảnh báo rất thẳng thắn rằng: “Một Giáo Hội không rung động trước nỗi đau của con người sẽ trở thành một Giáo Hội bệnh hoạ.” (Bài giảng tại Santa Marta, 15.5.2015).
Có lẽ hôm nay, ánh mắt giận dữ nhưng buồn bã của Đức Giêsu đang dừng lại nơi mỗi chúng ta, không để kết án, mà để mời gọi hoán cải. Hoán cải khỏi sự cứng cỏi. Hoán cải khỏi một thứ đạo đức chỉ đúng luật mà thiếu lòng xót thương. Như thánh Gioan nhắc nhở: “Ai nói rằng mình yêu mến Thiên Chúa mà lại ghét anh em mình, thì là kẻ nói dối” (1Ga 4,20). Vì thế, cơn giận của tình yêu, sau cùng, không khép lại bằng hủy diệt, nhưng mở ra một con đường. Con đường của lòng thương xót dấn thân, sẵn sàng trả giá để bảo vệ sự sống. Đó là cơn giận của một Thiên Chúa yêu thương con người đến mức không thể làm ngơ trước trái tim chai đá. Và nếu hôm nay chúng ta dám để cho cơn giận ấy chạm đến mình, thì chính lúc đó, Sabát đích thực của Thiên Chúa mới bắt đầu. Sabát của sự sống, của sự chữa lành, và của tình yêu được trả lại vị trí trung tâm.