Công đồng Vaticanô II là công đồng gần đây nhất của Giáo Hội Công giáo, đã mở ra những chân trời mới trong đời sống Giáo Hội. Một trong những điểm then chốt của Công đồng là cái nhìn mới mẻ và sâu sắc hơn về vai trò của giáo dân, đặc biệt là mối tương quan giữa chức tư tế chung và chức tư tế thừa tác.
Juan Carlos García, nói rằng: “Chức tư tế chung được khắc ghi bằng một dấu ấn mang tính bí tích trong cử hành Bí tích Rửa Tội. Đó chính là nguồn gốc của nó. Và có thể nói, đó là căn tính chung của mọi Kitô hữu”. Giáo Hội từ lâu đã giảng dạy về chức tư tế chung của các tín hữu, nhưng phải đến Công đồng Vaticanô II, giáo huấn này mới được nhấn mạnh một cách mạnh mẽ và rõ ràng hơn.
Tại Công đồng Trentô, Giáo Hội đặc biệt chú trọng đến vai trò của hàng giáo sĩ. Điều này xuất phát từ một lý do cụ thể: đáp lại sự lan rộng của các quan điểm Tin Lành, vốn xem nhẹ hoặc phủ nhận chức tư tế thừa tác.
Đến Công đồng Vaticanô I, trọng tâm là thừa tác vụ của Đức Giáo hoàng, nơi lần đầu tiên Giáo Hội tuyên bố tín điều tính bất khả ngộ của Đức Giáo hoàng. Tuy nhiên, tại Vaticanô II, sự chú ý đã chuyển hướng sang giáo dân. Tại đây, Giáo Hội đã làm sáng tỏ mối năng động giữa chức tư tế chung và chức tư tế thừa tác.
Juan Carlos García, cho rằng: “Công đồng Vaticanô II đã làm nổi bật sự viên mãn của Bí tích Truyền Chức Thánh nơi thừa tác viên có chức thánh, đó là Giám mục, và đối lập với khuynh hướng giáo sĩ trị, vốn đã từng có những thái quá trong một số giai đoạn của truyền thống Giáo Hội, Công đồng đã đưa giáo dân trở lại vị trí trung tâm”.
Đây là một sự chuyển đổi mô hình (paradigm shift), thách thức những giả định và thái độ của thời kỳ tiền Công đồng, và đã mang lại những thay đổi sâu sắc trong lòng Giáo Hội Công giáo. Tuy nhiên, về căn bản, Vaticanô II không hề là sự đứt đoạn với truyền thống Giáo Hội.
Juan Carlos García, chia sẻ: “Tôi không thích nghĩ rằng có một Giáo Hội trước Công đồng và một Giáo Hội sau Công đồng. Chỉ có một Giáo Hội của Đức Giêsu Kitô”.
Những thay đổi của Công đồng Vaticanô II trước hết biểu lộ rõ nét trong lãnh vực phụng vụ, nơi Giáo Hội mong muốn thúc đẩy sự tham dự tích cực của các tín hữu. Điểm nổi bật nhất là việc chuyển từ tiếng Latinh sang các ngôn ngữ bản địa. Trong khi đó, một số thay đổi khác, chẳng hạn hướng quay của linh mục khi cử hành Thánh lễ, không bao giờ được Công đồng Vaticanô II trực tiếp ban hành.
Ramón Navarro, cho biết: “Điều đó không có nghĩa là linh mục là người duy nhất quan trọng trong cộng đoàn hay là người duy nhất ‘cử hành’. Linh mục cử hành và chủ sự; còn toàn thể cộng đoàn cũng cử hành…”.
Ước muốn về sự tham dự sâu sắc hơn của các tín hữu cũng ảnh hưởng đến âm nhạc phụng vụ. Các nhạc sĩ được mời gọi sáng tác những bài thánh ca và khúc hát cho phép tất cả những người hiện diện trong Thánh lễ Thánh Thể đều có thể tham gia.
Marco Frisina, cho biết thêm: “Thật vậy, điều mới mẻ lớn nhất của Công đồng Vaticanô II chính là ý tưởng về sự tham dự tích cực rằng Dân Thiên Chúa là chủ thể sống động của phụng vụ…”.
Sau cùng, chức tư tế thừa tác sẽ không có giá trị nếu không phải là hồng ân dành cho các tín hữu. Bí tích Truyền Chức Thánh là một ơn gọi và sứ vụ được linh mục thi hành trong tinh thần phục vụ giáo dân và toàn thể Giáo Hội; hai hình thức chức tư tế không đối nghịch, nhưng bổ túc cho nhau.