Vatican và các giám mục Đức đã gặp gỡ trực tiếp, nhưng lần này dưới triều đại Đức Giáo hoàng Leo XIV. Đây là cuộc gặp thứ tư kể từ năm 2022. Chính trong chuyến viếng thăm ad limina này, Tòa Thánh và Hội đồng Giám mục Đức đã thảo luận về vấn đề lớn nhất đang đặt ra cho Giáo hội tại Đức: Con đường Thượng Hội Đồng (Synodaler Weg).
ĐỨC CHA GEORG BÄTZING, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức, chia sẻ rằng:
“Tôi có thể nói một cách chân thành và nhẹ nhõm rằng đây là một cuộc gặp đầy thử thách. Tất cả các vấn đề đều đã được đặt lên bàn, ở nhiều nơi khác nhau, với Đức Giáo hoàng, tại các bộ của Vatican, hoặc trong cuộc họp liên bộ hôm qua về một số thắc mắc liên quan đến Con đường Thượng Hội Đồng của Giáo hội tại Đức”.
Tuy nhiên, tiến trình này đã bắt đầu sớm hơn, từ năm 2019, khi các giám mục Đức quyết định khởi động con đường này, quy tụ không chỉ giáo dân mà còn cả tu sĩ. Mục tiêu ban đầu là đối phó với khủng hoảng lạm dụng nghiêm trọng trong Giáo hội Đức.
Một năm trước đó, một bản báo cáo được công bố cho thấy từ năm 1946 đến 2014, hơn 3.500 người đã trở thành nạn nhân của các thành viên hàng giáo sĩ.
Sự mất niềm tin vào cơ cấu Giáo hội gia tăng mạnh. Riêng trong năm 2023, hơn 400.000 người rời khỏi Giáo hội Công giáo tại Đức. Cũng trong năm đó, tỷ lệ tham dự Thánh lễ giảm hơn 6%. Những con số này không mới, chúng đã xuất hiện từ năm 2018 khi bản báo cáo đầu tiên được công bố. Để khôi phục uy tín, Con đường Thượng Hội Đồng tại Đức được bắt đầu, nhưng có thời hạn. Ban đầu dự kiến kéo dài 2 năm, nhưng nay đã vượt quá 6 năm. Điều khởi đầu như một nỗ lực phục hồi hình ảnh dần dần phát triển thành những đề xuất không được Vatican đón nhận tích cực.
Nghị trình Thượng Hội Đồng bắt đầu đề cập đến các chủ đề gây tranh cãi như chúc lành cho các cặp đồng giới, xem xét lại luật độc thân linh mục, và cho phép phụ nữ tiếp cận các thừa tác vụ có chức thánh, ít nhất là phó tế.
ĐỨC CHA GEORG BÄTZING còn cho biết thêm:
“Các vấn đề đã nằm trên bàn. Quan trọng nhất là vai trò và vị trí của phụ nữ trong Giáo hội Công giáo là gì, bao gồm cả việc tham gia vào tiến trình quyết định và tiếp cận các thừa tác vụ bí tích? Nhưng chính ở đây, sự nóng lòng là lớn nhất, bởi nhiều phụ nữ trẻ nói rằng một Giáo hội từ chối điều này sẽ không thể là Giáo hội của tôi trong tương lai dài hạn”.
Đây chính là điểm mấu chốt và là nguồn căng thẳng lớn nhất giữa Vatican và Con đường Thượng Hội Đồng tại Đức. Dự án bao gồm một cơ cấu sui generis, nghĩa là một mô hình đặc thù không nằm trong khuôn khổ của Giáo luật.
Năm 2023, Hội đồng Giám mục Đức cố gắng bỏ phiếu thành lập một “Ủy ban Thượng Hội Đồng”, một cơ quan có nguy cơ đe dọa thẩm quyền của giám mục địa phương và của Đức Giáo hoàng, bởi một trong các nhiệm vụ của nó là thi hành các quyết định của Thượng Hội Đồng Đức.
Roma đã bác bỏ đề xuất này. Ba vị hồng y có ảnh hưởng lớn trong Giáo triều đã gửi thư cho các giám mục và thuyết phục họ rút lại.
Cuộc họp mới đây đã đưa vấn đề trở lại, lần này bằng đối thoại có cấu trúc với Tòa Thánh. Cả hai phía hiện đang nỗ lực hướng tới các nguyên tắc có thể được mọi bên chấp nhận mà vẫn trung thành với giáo huấn của Giáo hội.
Cuộc đối thoại lại diễn ra trong bầu khí chân thành, cởi mở và xây dựng. Nhiều điểm trong dự thảo tương lai của cơ quan thượng hội đồng tại Đức (dự kiến gọi là “Hội nghị Thượng Hội Đồng”) đã được xem xét, như bản chất, thành phần và thẩm quyền của nó.
Bốn viên chức cao cấp nhất của Vatican đã tham gia cuộc họp, trong đó có cả nhân vật ngoại giao số một của Tòa Thánh. Phía Đức có sự hiện diện của Chủ tịch Hội đồng Giám mục và các đại diện khác.
Một chi tiết cuối đáng chú ý là trong hình ảnh, người đứng giữa là tâm điểm. Vị Hồng y Prevost khi ấy tham gia vào các cuộc họp thượng hội đồng. Và giờ đây, với vai trò là Giáo hoàng, ngài sẽ là người phải đưa ra quyết định sau cùng.