--- Đấng được Chúa Cha tuyển chọn ---
nếu không được soi sáng bởi Thánh Thần”
Có những cuộc gặp gỡ không ồn ào, không kèm theo những dấu lạ ngoạn mục, cũng không được đánh dấu bằng những biến cố làm chấn động đám đông, nhưng lại thay đổi tận nền tảng cách con người hiểu về Thiên Chúa. Tin Mừng hôm nay (x. Ga 1,29–34) thuật lại một khoảnh khắc như thế. Không có phép lạ, cũng không có bài giảng dài, nhưng chỉ có một cử chỉ rất đơn sơ và một cử chỉ khiêm tốn của Gioan Tẩy Giả: “Đây là Chiên Thiên Chúa” (Ga 1,29) . Nhưng chính trong lời nói tưởng như đơn sơ ấy, một cuộc tỏ lộ mang tính quyết định của lịch sử cứu độ đã diễn ra: Con Thiên Chúa được giới thiệu cho thế gian, không bằng quyền lực chính trị, cũng không bằng vinh quang của trần thế, mà chỉ bằng Thần Khí và con đường hiến tế.
Gioan Tẩy Giả đứng bên bờ sông Giođan, ở ranh giới giữa Cựu Ước và Tân Ước, giữa lời hứa và sự hoàn tất. Ông là tiếng nói cuối cùng của thời mong chờ, nhưng đồng thời cũng là người đầu tiên chỉ ra Đấng Mêsia đã đến. Điều quan trọng là Gioan không tự đặt mình ở vị trí trung tâm. Toàn bộ căn tính của ông được xác định bởi việc hướng về một Đấng khác. Thánh Augustinô đã diễn tả điều này rất súc tích: “Gioan là tiếng, còn Đức Kitô là Lời. Tiếng vang lên rồi qua đi, Lời thì tồn tại mãi mãi” (In Ioannis Evangelium Tractatus, III, 5).
Khi thấy Đức Giêsu tiến đến, Gioan không giữ Ngài lại cho riêng mình, cũng không kéo sự chú ý về phía mình, nhưng thẳng thắn tuyên bố: “Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xoá bỏ tội trần gian” (Ga 1,29) . Đó không phải là một khẩu hiệu tôn giáo, mà là một lời tuyên xưng được soi sáng bởi Thần Khí. Danh xưng “Chiên Thiên Chúa” đưa chúng ta trở về tận cội rễ của lịch sử cứu độ. Con chiên Vượt Qua, với máu bôi trên khung cửa, đã cứu dân Ítraen khỏi ách nô lệ Ai Cập (x. Xh 12,1–13). Ngôn sứ Isaia đã loan báo về Người Tôi Trung đau khổ: “Người như chiên bị đem đi làm thịt, như cừu câm nín khi bị xén lông” (Is 53,7) . Tất cả những hình ảnh ấy nay được hoàn tất nơi Đức Giêsu Kitô. Ngay từ đầu sứ vụ công khai, Ngài đã được giới thiệu không như một nhà lãnh đạo chính trị hay một ngôn sứ hùng biện, mà như Đấng gánh lấy tội lỗi trần gian. Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI nhận xét rất sâu sắc rằng: “Danh xưng ‘Chiên Thiên Chúa’ là chìa khóa để hiểu toàn bộ con đường của Đức Giêsu, một con đường dẫn tới thập giá như hành vi tự hiến trọn vẹn” (Jesus of Nazareth, tập I).
Quyền năng của Thiên Chúa không biểu lộ bằng việc áp đặt, mà bằng tình yêu tự hiến đến cùng (x. Ga 13,1). Gioan lặp lại đến hai lần một câu gây ngạc nhiên: “Tôi đã không biết Người” (Ga 1,31.33). Không phải vì ông không quen biết Đức Giêsu theo nghĩa nhân loại, nhưng vì mầu nhiệm Con Thiên Chúa vượt quá khả năng nhận biết tự nhiên. Chỉ khi Thần Khí ngự xuống và ở lại trên Đức Giêsu, Gioan mới thực sự nhận ra căn tính sâu xa của Ngài. Thánh Tôma Aquinô giải thích điều này một cách sâu sắc rằng: “Không ai có thể nhận biết Đức Kitô là Con Thiên Chúa nếu không được soi sáng bởi Thánh Thần” (Summa Theologiae, III, q.32, a.4). Như thế, đức tin không phát sinh từ suy luận thuần lý, mà từ một ân huệ: chính Thiên Chúa Cha tỏ lộ Con của Ngài qua Thần Khí. Trong toàn bộ trình thuật, Thần Khí giữ vai trò trung tâm. Gioan làm chứng: “Tôi đã thấy Thần Khí tựa chim bồ câu từ trời xuống và ở lại trên Người” (Ga 1,32). Chi tiết “ở lại” rất quan trọng trong Tin Mừng Gioan. Thần Khí không chỉ chạm đến Đức Giêsu trong khoảnh khắc, nhưng ở lại một cách bền vững, xác nhận Ngài là Đấng được xức dầu, Đấng Mêsia. Sách Giáo lý Hội Thánh Công Giáo khẳng định rằng: “Chính Thánh Thần mặc khải Đức Kitô cho con người, và làm cho Ngài hiện diện trong lòng Hội Thánh” (GLHTCG, 689) . Không có Thần Khí, Đức Giêsu chỉ là một người Nadarét giữa đám đông. Nhưng trong Thần Khí, Ngài được nhận ra là Con yêu dấu của Chúa Cha (x. Mt 3,17).
Gioan kết thúc bằng một lời tuyên bố mang tính pháp lý và thần học rất mạnh: “Tôi đã thấy, nên xin chứng thực rằng Người là Đấng Thiên Chúa tuyển chọn” (Ga 1,34). Chứng tá Kitô giáo không dựa trên tin đồn, nhưng trên kinh nghiệm của sự gặp gỡ. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh: “Người loan báo Tin Mừng trước hết phải là người đã để cho mình được gặp gỡ và biến đổi bởi Đức Kitô” (Evangelii Gaudium,150).
Gioan không giữ kinh nghiệm ấy cho riêng mình. Ông làm chứng, rồi chấp nhận lùi lại, để Đấng được Cha tuyển chọn bước ra phía trước. Cuộc tỏ lộ trong Thần Khí không dừng lại ở bờ sông Giođan. Nhưng vẫn tiếp diễn trong Hội Thánh, qua Lời Chúa, qua các bí tích, và những chứng tá âm thầm của những con người sống cho sự thật và tình yêu. Công đồng Vaticanô II khẳng định rằng: “Chính Thánh Thần làm cho Hội Thánh trở thành bí tích của ơn cứu độ cho thế giới” (Lumen Gentium, 1).
Như vậy, mỗi người Kitô hữu, cách riêng là những người sống đời thánh hiến, được mời gọi trở thành “Gioan Tẩy Giả” của thời đại mình: không chiếm chỗ của Đức Kitô, nhưng chỉ nói về Ngài; không tìm vinh quang cho bản thân, nhưng làm chứng cho Đấng được Chúa Cha tuyển chọn. Khi nghe lại lời tuyên xưng: “Đây là Chiên Thiên Chúa”, Hội Thánh không chỉ mời gọi chúng ta lặp lại một công thức phụng vụ, nhưng mời chúng ta đi vào một thái độ sống: cúi mình trước mầu nhiệm cứu độ, mở lòng cho Thần Khí, và can đảm bước theo con đường tự hiến của Đức Kitô. Bởi chính nơi con đường ấy, con đường của Chiên bị hiến tế, vinh quang của Thiên Chúa mới được tỏ lộ một cách trọn vẹn nhất, và con người tìm thấy được ơn cứu độ đích thực.