--- Sự hiện diện làm bừng sáng và thanh luyện ---
ở đó có sự giải phóng
Có những khoảnh khắc trong đời sống đức tin, con người không cần thêm lời giải thích, cũng không cần những lập luận chặt chẽ hay những suy tư phức tạp. Chỉ cần một sự hiện diện. Sự hiện diện ấy đủ để làm lay động lòng người, đủ để phơi bày những gì ẩn sâu, và đủ để phân định đâu là ánh sáng, đâu là bóng tối. Trang Tin Mừng hôm nay (x. Mc 1,21–28) mở ra cho chúng ta một kinh nghiệm như thế: Đức Giêsu, Đấng Thánh của Thiên Chúa bước vào giữa dân Ngài, và chỉ với sự hiện diện ấy, mọi sự bắt đầu đổi thay.
Trình thuật bắt đầu rất đơn giản: “Ngày sabát, Đức Giêsu vào hội đường giảng dạy” (Mc 1,21). Hội đường là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của cộng đoàn Do Thái. Ở đó có Kinh Thánh, có kinh nguyện, có truyền thống, có những con người đạo đức. Không gian ấy tưởng chừng đã thuộc về Thiên Chúa. Thế nhưng, Tin Mừng lại cho thấy việc có mặt của tôn giáo không đồng nghĩa với việc Thiên Chúa đang thật sự hiện diện. Đức Giêsu giảng dạy, và dân chúng kinh ngạc: “Vì Người giảng dạy như một Đấng có uy quyền, chứ không như các kinh sư” (Mc 1,22). Uy quyền ấy không đến từ kiến thức, cũng không từ chức vị. Đó chính là uy quyền của sự hiệp nhất trọn vẹn giữa lời nói và con người của Ngài. Đức Giêsu không nói về Thiên Chúa, nhưng nói từ Thiên Chúa. Như thánh Gioan sau này đã viết: “Ngôi Lời đã trở nên người phàm” (Ga 1,14) . Khi Ngôi Lời hiện diện, chân lý không còn là khái niệm, mà là một thực tại sống động.
Ngay trong hội đường, nơi cầu nguyện và học hỏi Lề Luật, một người bị thần ô uế nhập đã lên tiếng. Đây là một chi tiết gây sốc. Làm sao sự dữ lại có thể ẩn nấp ngay giữa không gian thánh thiêng? Tin Mừng cho thấy một sự thật rât khó chịu nhưng rất thật: bóng tối không luôn ở ngoài đời, mà đôi khi ẩn sâu ngay trong những nơi tưởng chừng như là đạo đức nhất. Con người có thể sống trong tôn giáo, mà vẫn bị trói buộc từ bên trong. Điều đáng chú ý là thần ô uế không bị Đức Giêsu vạch mặt trước, mà tự nó lên tiếng. Bởi ánh sáng không cần phải tìm bóng tối, nhưng chính bóng tối không chịu nổi ánh sáng. “Ông Giêsu Nadarét, ông can thiệp vào chuyện chúng tôi làm gì? … Tôi biết ông là ai rồi: ông là Đấng Thánh của Thiên Chúa!” (Mc 1,24). Thật nghịch lý: sự dữ nhận ra căn tính của Đức Giêsu nhanh hơn cả con người. Bởi vì Đấng Thánh làm cho mọi giả trá không thể tồn tại. Thánh thiện không phải là sự an toàn dễ chịu, nhưng là một sự hiện diện khiến mọi điều che giấu bị phơi bày.
Đức Giêsu không tranh luận, không đối thoại, không kéo dài. Ngài chỉ nói: “Câm đi, hãy xuất khỏi người này!” (Mc 1,25). Lời ấy ngắn gọn, nhưng mang quyền năng của Đấng Tạo Hóa. Như trong buổi đầu sáng thế, “Thiên Chúa phán, và liền có” (St 1,3). Ở đây, Thiên Chúa phán, và sự dữ không còn chỗ đứng. Điều quan trọng là Đức Giêsu không hủy diệt con người bị ám, nhưng tách sự dữ ra khỏi con người. Ngài không đồng hóa con người với bóng tối đang chiếm giữ họ. Đây là logic cứu độ của Tin Mừng: Thiên Chúa ghét sự dữ, nhưng yêu thương con người đến cùng. Sự dữ có thể vùng vẫy, có thể gào thét, nhưng không thể thắng được quyền năng của Đấng Thánh. Bởi sự thánh thiện đích thực không cần bạo lực, nó chiến thắng bằng sự thật và ánh sáng.
Biến cố này mặc khải một chân lý sâu xa của đời sống thiêng liêng là sự thánh thiện không bao giờ trung tính. Khi Đức Giêsu hiện diện, không ai có thể đứng bên ngoài. Hoặc là con người để cho ánh sáng chiếu soi và thanh luyện, hoặc là bóng tối bị phơi bày và buộc phải rút lui. Đức Giêsu không chỉ đến để an ủi hay làm dịu nỗi đau. Nhưng Ngài còn đến để tái lập trật tự nội tâm, trả lại cho con người sự tự do nguyên thủy mà Thiên Chúa đã muốn ngay từ đầu. Như thánh Phaolô nói: “Nơi nào có Thần Khí của Chúa, nơi đó có tự do” (2Cr 3,17). Sự tự do ấy không phải là muốn gì làm nấy, nhưng là khả năng sống đúng với sự thật của mình trước mặt Thiên Chúa.
Dân chúng sửng sốt và nói với nhau: “Thế nghĩa là gì? Lời giảng dạy thì mới mẻ, người dạy lại có uy quyền” (Mc 1,27). Cái “mới” không nằm ở nội dung khác thường, nhưng ở hiệu quả biến đổi. Lời ấy không dừng lại nơi tai nghe, mà chạm đến tận căn lòng người. Nó không chỉ dạy điều phải tin, mà giải phóng con người khỏi những xiềng xích vô hình. Đây là tiêu chuẩn phân định rất quan trọng cho đời sống đức tin: ở đâu có sự hiện diện thật của Đức Giêsu, ở đó có sự giải phóng. Không phải lúc nào cũng ồn ào, nhưng luôn thật.
Tin Mừng không chỉ kể một câu chuyện đã qua, mà còn đặt mỗi người chúng ta trước một câu hỏi rất cá nhân: Đấng Thánh đang hiện diện như thế nào trong đời sống của mình? Có thể đời chúng ta vẫn có những “hội đường” rất chỉnh chu: giờ kinh đều đặn, nghi thức đầy đủ, hình thức đạo đức bên ngoài. Nhưng sâu bên trong, có thể vẫn còn những góc tối: sợ hãi, cay đắng, lệ thuộc, những thói quen làm chúng ta mất tự do. Khi Đức Giêsu bước vào, Ngài không đến để kết án, nhưng để giải phóng. Ngài không làm tổn thương con người, nhưng đánh bật những gì đang chiếm chỗ của Thiên Chúa trong con người. Gặp Đấng Thánh, vì thế, không phải lúc nào cũng dễ chịu, nhưng luôn là cơ hội được chữa lành. Bởi chỉ khi dám để ánh sáng chiếu vào những vùng tối, con người mới được trả lại cho chính mình.
Ước gì mỗi lần chúng ta gặp Đức Giêsu trong Lời Chúa, trong Thánh Thể, trong những biến cố đời thường, chúng ta đủ can đảm để không che chắn, không phòng thủ, nhưng mở lòng cho ánh sáng của Ngài. Bởi ở đâu có Đấng Thánh hiện diện, ở đó bóng tối không còn quyền lực, và con người được phục hồi trong phẩm giá, trong tự do, và trong sự sống mà Thiên Chúa đã muốn từ thuở ban đầu.