Phân định và làm chứng cho ánh sáng
Có những buổi sớm mai, khi mặt trời nhô lên khỏi rặng núi, rải ánh vàng trên thung lũng còn mờ sương, người nông dân chỉ cần nhìn mây, ngửi gió là biết hôm nay trời sẽ nắng hay mưa. Kinh nghiệm ấy được đúc kết bằng bao đời sống gần gũi với thiên nhiên. Nhưng Chúa Giêsu trong Tin Mừng (x. Lc 12, 54-59) lại nhẹ nhàng trách con người rằng: “Các ngươi biết nhận xét cảnh sắc đất trời, sao lại không biết nhận ra thời đại này?” (Lc 12,56). Lời ấy không nhằm chỉ trích, mà là đánh thức một cách rất mạnh mẽ rằng con người rất tinh tế trong việc đọc những dấu chỉ của trời đất, nhưng lại mù mờ với những dấu chỉ của Thiên Chúa trong cuộc đời mình. Chúng ta biết khi nào nên trồng lúa, khi nào nên thu hoạch, nhưng lại chẳng nhận ra khi nào Chúa đang gõ cửa lòng của chúng ta.
Mỗi thời đại đều có “ngôn ngữ” riêng của Thiên Chúa. Không phải chỉ trong những phép lạ hay trong những biến cố lớn lao, nhưng trong từng nhịp sống nhỏ bé, Ngài vẫn âm thầm nói với chúng ta. Thánh Augustinô cho chúng ta biết rằng: “Thiên Chúa nói với chúng ta không chỉ qua Lời, mà còn qua các biến cố của cuộc đời. Ai biết lắng nghe thì sẽ nhận ra tiếng Ngài trong mọi sự”. Một cơn mưa dài khiến chúng ta phải dừng lại, một mất mát bất ngờ, hay một cuộc gặp gỡ tình cờ, … tất cả đều có thể là dấu chỉ của tình yêu Thiên Chúa, mời gọi chúng ta nhìn một cách sâu hơn, sống thật hơn, và yêu chân thành hơn. Thánh Gioan Phaolô II gọi đó là “những dấu chỉ của thời đại” (signa temporum), nơi Thiên Chúa nói với nhân loại bằng ngôn ngữ của thời cuộc, để con người biết hướng đời mình về CHÂN – THIỆN – MỸ.
Thiên Chúa vẫn nói, nhưng lòng người có lắng nghe chăng?
Chúng ta đang sống trong một thế giới có quá nhiều tiếng ồn: tiếng ồn của truyền thông, tiếng ồn của mạng xã hội, của những tranh cãi, của những lo toan, của thành công và thất bại, ... Tất cả đều khiến cho con tim của chúng ta dễ mỏi mệt và lòng trí của chúng ta trở nên nặng nề hơn.
Chúa vẫn đang nói, nhưng chúng ta có còn không gian để lắng nghe Ngài không? Nhiều khi, chúng ta cũng giống như đám đông mà Chúa Giêsu nói đến, họ rất giỏi trong việc dự đoán thời tiết, phân tích thời cuộc, nhưng lại không biết nhìn ra ánh sáng thiêng liêng đang chiếu qua từng biến cố trong đời sống của mình. Chúa Giêsu không muốn chúng ta trở thành người mê tín hay nhạy cảm quá mức, Ngài chỉ muốn chúng ta biết đọc cuộc đời của mình bằng ánh sáng Tin Mừng Tình Yêu.
Đọc “dấu chỉ của thời đại” không phải là tìm những điềm thiêng hay dấu lạ, mà là biết phân định đâu là điều thuộc về ánh sáng, đâu là bóng tối. Thánh Phaolô khuyên dạy trong thư gửi tín hữu Rôma rằng: “Anh em hãy biến đổi con người của mình bằng cách đổi mới tâm thần, để có thể nhận ra đâu là thánh ý của Thiên Chúa: điều gì là tốt, điều gì là đẹp lòng Ngài” (Rm 12,2).
Phân định, đó là ơn của Chúa Thánh Thần. Không phải ai cũng có ngay, nhưng ai cũng có thể học. Học bằng cách cầu nguyện, thinh lặng, và chiêm niệm, để nhận ra Thiên Chúa đang hành động trong những điều nhỏ nhất. Khi một đứa trẻ ra đời, đó là dấu chỉ của niềm hy vọng. Khi chúng ta gặp một người dám sống thật, đó là dấu chỉ của ánh sáng. Khi chúng ta nhìn thấy lòng bao dung giữa thế giới hận thù, đó là dấu chỉ của Tin Mừng Tình Yêu. Thiên Chúa không ẩn mình trong những nơi xa vời, mà Ngài ẩn thân trong từng những cử chỉ yêu thương, trong từng trái tim dám hy sinh.
Chúa Giêsu còn mạnh mẽ chất vấn chúng ta trong Tin Mừng rằng: “Sao các ngươi không tự mình xét xem cái gì là phải?” (Lc 12,57). Câu chất vấn ấy không phải là một lời chỉ trích, mà là lời mời gọi đến trách nhiệm lương tâm của mỗi người chúng ta. Không ai có thể biện hộ cho sự thờ ơ của mình bằng câu nói hững hờ rằng: “Tôi không biết!” Mỗi người đều có ánh sáng nội tâm là lương tâm để nhận ra điều đúng, điều sai. Nhưng trong thực tế, chúng ta lại thường chọn an toàn hơn là sự thật. Tin Mừng của Chúa Giêsu không dung hòa với sự gian dối hay thỏa hiệp. Khi ánh sáng của Ngài đến, mọi sự sẽ trở nên xao động: “Không ai thắp đèn rồi lại để dưới đáy thùng, nhưng đặt trên giá để soi sáng cho mọi người” (Lc 8,16). Ánh sáng ấy không phải để phán xét, nhưng để chiếu soi và hướng dẫn.
Thế giới hôm nay có quá nhiều ánh sáng nhân tạo: ánh sáng của sự hào nhoáng, của những tiện nghi, hay của những cái tôi được tôn vinh. Nhưng ánh sáng Tin Mừng Tình Yêu thì khác: dịu dàng nhưng kiên định, khiêm tốn nhưng soi tận đáy lòng người. Đó chính là ánh sáng của tình yêu biết hiến mình, ánh sáng của sự thật đi kèm với lòng thương xót.
Giữa những chia rẽ, giữa những chiến tranh, và giữa những đối kháng của xã hội, chúng ta được mời gọi làm chứng cho ánh sáng này. Không phải bằng lời hô to, nói lớn, nhưng bằng sự hiện diện bình an và trung thực. Thánh Phanxicô Assisi dạy rằng: “Hãy rao giảng Tin Mừng bằng cả cuộc đời mình; khi cần, hãy dùng lời nói”. Bằng một ánh mắt cảm thông, bằng một bàn tay nâng đỡ, hay chỉ bằng một lần dám nói thật, … tất cả đều có thể trở thành dấu chỉ của Tin Mừng Tình Yêu giữa thế gian thờ ơ và lạnh lẽo hôm nay.
Đôi khi, làm chứng cho ánh sáng không phải là làm điều gì đó thật lớn lao, mà là dám không để cho “ngọn đèn nhỏ” trong lòng mình tắt đi. Và chính trong hành trình giữ cho ngọn đèn ấy được luôn cháy sáng, Chúa Giêsu mời gọi chúng ta bước thêm một bước sâu hơn, đó là bước vào con đường hòa giải và hoán cải. Ngài dùng một hình ảnh rất đời thường để dạy chúng ta rằng: “Khi ngươi đi với kẻ thù đến trước mặt quan tòa, dọc đường hãy cố gắng dàn xếp với y, kẻo y lôi ngươi đến trước mặt thẩm phán… và ngươi sẽ không ra khỏi đó cho đến khi trả hết đồng kẽm cuối cùng” (Lc 12,58–59). Hình ảnh ấy diễn tả tinh thần hoán cải và hòa giải ngay trong hiện tại. Chúa không muốn chúng ta trì hoãn việc làm hòa: làm hòa với người khác, làm hòa với chính mình, và làm hòa với Thiên Chúa.
Con đường “đi cùng nhau” là biểu tượng của hành trình đức tin. Nếu chúng ta cứ mang theo hận thù, oán giận, thì không thể bước đi nhẹ nhàng để gặp gỡ Thiên Chúa. Đức Thánh Cha Phanxicô nhiều lần nhấn mạnh rằng: “Không ai có thể là môn đệ của Chúa nếu không biết làm hòa và tha thứ. Hòa giải là con đường duy nhất để con tim tìm lại sự bình an” (Gaudete et Exsultate, 112).
Vì thế, đọc dấu chỉ Tin Mừng Tình Yêu cũng là đọc lại những vết thương trong lòng của mỗi người chúng ta, để thấy Thiên Chúa vẫn đang muốn chữa lành; để nhận ra mỗi ngày sống là một cơ hội mới cho lòng bao dung.
Làm chứng cho ánh sáng trong thời đại hôm nay
Chúng ta đang sống trong “thời đại của thông tin”, nhưng cũng là “thời đại của hoang mang”. Tin giả, tin thật lẫn lộn. Người ta dễ tin điều giật gân hơn là sự thật âm thầm. Trong bối cảnh ấy, chúng ta được mời gọi để trở thành người biết phân định, biết chọn điều đúng, điều tốt, điều thuộc về ánh sáng. Đức Thánh Cha Phanxicô trong Christus Vivit ước mong rằng: “Thế giới cần những người trẻ và những người trưởng thành có khả năng phân định; họ biết nhận ra đâu là tiếng của Chúa giữa muôn tiếng ồn ào của thế giới” (CV, 280).
Làm chứng cho ánh sáng Tin Mừng Tình Yêu, vì vậy, không có nghĩa là đứng ngoài dòng đời, mà là bước vào trong với tâm hồn đầy hy vọng, biết tìm Chúa trong mọi sự. Thắp sáng giữa tối tăm không phải để phô trương, mà là để cho người khác thấy đường. Ánh sáng của Tin Mừng Tình Yêu luôn bắt đầu từ bên trong, bằng một đức tin chân thành, một trái tim biết lắng nghe, với một đời sống thống nhất giữa lời nói và hành động. Chúa Giêsu khuyên dạy chúng ta rằng: “Ánh sáng của anh em phải được chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những việc tốt đẹp anh em làm mà tôn vinh Cha trên trời” (Mt 5,16).
Như vậy, Thiên Chúa không ngừng gửi đến cho chúng ta những dấu chỉ của tình yêu như một buổi sáng trong lành, một người bạn tốt, một lời tha thứ, hay thậm chí là một nỗi đau để giúp chúng ta được lớn lên. Vấn đề không phải là thiếu dấu chỉ, mà là chúng ta thiếu trái tim biết nhận ra. Học đọc dấu chỉ Tin Mừng Tình Yêu là học nhìn thế giới bằng ánh mắt của Đức Kitô: nhìn thấy trong kẻ tội lỗi một khả năng đổi mới, trong nỗi khổ đau một mầm ơn cứu độ, và trong bóng tối của Thập Giá có ánh sáng của sự Phục Sinh. Nếu chúng ta biết nhìn như thế, cuộc đời của mỗi chúng ta sẽ bớt u ám hơn. Vì dù trong thử thách, chúng ta vẫn thấy Thiên Chúa đang viết nên câu chuyện tình yêu của Ngài ngang qua đời sống của mỗi chúng ta.
Lạy Chúa Giêsu mến yêu, xin dạy cho con biết đọc các dấu chỉ của thời đại, không phải để phán xét, nhưng để yêu thương hơn. Xin cho con dám làm chứng cho ánh sáng, bằng chính đời sống đơn sơ, trung thực và đầy lòng thương xót. Vì chỉ có ánh sáng của Tin Mừng Tình Yêu mới có thể sưởi ấm thế giới đang thờ ơ và nguội lạnh này.