Khi đời sống đạo trở nên trống rỗng vì thiếu tình yêu
(Thánh Gioan Thánh Giá)
Có những lúc con người làm rất nhiều việc đạo đức nhưng lòng lại ngày càng khô khan. Người ta có thể đi lễ đều đặn, đọc kinh mỗi ngày, tham gia nhiều sinh hoạt tôn giáo, giữ luật cẩn thận… nhưng vẫn cảm thấy nội tâm trống rỗng. Không phải vì họ thiếu hoạt động đạo đức, nhưng có thể vì họ đã dần đánh mất điều cốt lõi nhất của đời sống đức tin, đó là tình yêu. Đó cũng chính là điều Đức Giêsu muốn đưa người kinh sư hôm nay trở về.
Giữa hàng trăm khoản luật trong Do Thái giáo, ông hỏi Đức Giêsu: “Trong mọi điều răn, điều răn nào đứng hàng đầu?” (Mc 12,28). Và Đức Giêsu không trả lời bằng một quy định mới. Ngài đưa tất cả trở về một trung tâm duy nhất, đó là yêu mến Thiên Chúa và yêu thương tha nhân. Toàn bộ đời sống đạo quy về điều ấy. Không phải nghi lễ là điều quan trọng nhất. Không phải hình thức đạo đức là điều quan trọng nhất. Cũng không phải kiến thức thần học hay việc giữ luật bề ngoài là điều quan trọng nhất. Điều quan trọng nhất là trái tim của con người có thật sự biết yêu hay không.
Có lẽ, bi kịch lớn nhất của đời sống tôn giáo không phải là vô thần, nhưng là một đức tin không còn tình yêu. Người ta có thể nói rất nhiều về Thiên Chúa nhưng lại thiếu lòng thương xót với con người. Có thể nhiệt thành bảo vệ luật lệ nhưng lại lạnh lùng với những đau khổ chung quanh. Có thể rất chăm lo việc đạo nhưng trong gia đình lại thiếu kiên nhẫn, ngoài xã hội lại thiếu chân thành, và trong những mối tương quan với tha nhân lại đầy xét đoán. Đó là điều các ngôn sứ nhiều lần cảnh báo trong Cựu Ước. Thiên Chúa từng nói qua miệng ngôn sứ Hôsê rằng: “Ta muốn tình yêu chứ không cần hy lễ” (Hs 6,6). Nghĩa là, điều Thiên Chúa tìm kiếm không phải trước hết là những nghi thức hoàn hảo, nhưng là một trái tim biết yêu như Ngài yêu.
Đức Giêsu cũng nhiều lần đối diện với một kiểu sống đạo nặng hình thức nhưng thiếu tình người nơi những người Pharisêu. Họ rất cẩn thận trong luật lệ, nhưng lại dễ quên lòng thương xót. Họ giữ từng chi tiết nhỏ nhưng lại bỏ quên điều cốt lõi. Vì thế, Đức Giêsu đã nói với họ: “Dân này tôn kính Ta bằng môi bằng miệng, còn lòng chúng thì lại xa Ta” (Mc 7,6). Có thể môi miệng rất gần Thiên Chúa, nhưng trái tim lại rất xa Ngài. Và điều đáng sợ là: con người đôi khi có thể dùng chính đời sống đạo để che giấu một trái tim chưa được biến đổi.
Người ta dễ nghĩ rằng sống đạo là làm nhiều việc cho Chúa. Nhưng Kitô giáo trước hết không phải là làm việc cho Thiên Chúa, mà là sống trong sự tương quan tình yêu với Ngài. Nếu không có tình yêu, mọi việc đạo đức dễ trở thành gánh nặng, thói quen hay thậm chí là nơi nuôi dưỡng sự tự mãn thiêng liêng.
Thánh Phaolô đã nói rất mạnh trong thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô rằng: “Giả như tôi có nói được các thứ tiếng của loài người và thiên thần… giả như tôi có được trọn vẹn đức tin… nhưng không có đức mến, thì tôi cũng chẳng là gì” (1Cr 13,1-2). Nghĩa là, có thể làm rất nhiều điều lớn lao, nhưng nếu thiếu tình yêu, tất cả đều mất đi ý nghĩa trước mặt Thiên Chúa.
Có lẽ, đó là điều làm cho nhiều người hôm nay mệt mỏi trong đời sống đức tin. Không phải vì họ không làm gì, nhưng vì họ làm nhiều mà không còn niềm vui của tình yêu nữa. Đức tin dần trở thành bổn phận hơn là sự tương quan. Cầu nguyện trở thành nghĩa vụ hơn là cuộc gặp gỡ. Đi lễ trở thành thói quen hơn là khát vọng thuộc về Thiên Chúa. Và khi tình yêu nguội lạnh, đời sống đạo dễ biến thành một chiếc vỏ.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong Tông huấn Evangelii Gaudium đã nói rằng: “Có những Kitô hữu sống như đang giữ Mùa Chay mà không có lễ Phục Sinh” (EG, 6). Nghĩa là đời sống đạo trở nên nặng nề, khép kín và thiếu niềm vui, vì người ta giữ đạo nhưng chưa thực sự để cho tình yêu Thiên Chúa chạm đến lòng mình.
Thật ra, điều Đức Giêsu mời gọi không phải là bỏ các việc đạo đức, nhưng là trả lại linh hồn cho chúng. Một kinh Mân Côi được đọc với tình yêu thì quý hơn nhiều lời kinh chỉ đọc bằng môi miệng. Một hành động nhỏ đầy bác ái có thể đẹp lòng Chúa hơn những hy lễ lớn lao nhưng thiếu lòng chân thành. Hay một trái tim biết cảm thông, tha thứ và dịu dàng đôi khi phản chiếu Thiên Chúa nhiều hơn cả những bài giảng hùng hồn.
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đã khám phá điều ấy khi chị nói: “Ơn gọi của con chính là tình yêu” . Chị hiểu rằng cốt lõi của việc nên thánh không phải là làm những điều phi thường, nhưng là làm mọi sự với một tình yêu phi thường.
Chính vì thế, Đức Giêsu nói với người kinh sư: “Ông không còn xa Nước Thiên Chúa đâu!” (Mc 12,34). Điều đưa con người đến gần Nước Trời không phải chỉ là hiểu luật, nhưng là hiểu điều gì nằm ở trung tâm của luật, đó chính là tình yêu. Bởi cuối cùng, Thiên Chúa sẽ không hỏi chúng ta đã làm bao nhiêu việc đạo đức, nhưng Ngài hỏi chúng ta đã yêu như thế nào.
Thánh Gioan Thánh Giá nhắc chúng ta rằng: “Cuối cuộc đời, chúng ta sẽ bị xét xử về tình yêu”. Không phải tình yêu cảm xúc chóng qua, nhưng là tình yêu cụ thể: đã biết sống cho người khác chưa, đã biết tha thứ chưa, đã biết mở lòng trước đau khổ của tha nhân chưa, hay đã thật sự đặt Thiên Chúa ở vị trí trung tâm chưa?
Có lẽ, điều đáng buồn nhất không phải là một người bỏ đạo, nhưng là một người còn giữ đạo mà trái tim đã nguội lạnh. Vẫn đọc kinh nhưng không còn rung động trước Thiên Chúa. Vẫn đi lễ nhưng không còn để Tin Mừng biến đổi đời mình. Vẫn mang danh Kitô hữu nhưng sống mà thiếu lòng thương xót. Trong khi đó, dấu chỉ rõ nhất của một đời sống thuộc về Thiên Chúa không phải là nói nhiều về Chúa, nhưng là trở nên giống Chúa hơn trong cách yêu thương.
Ước gì trang Tin Mừng hôm nay giúp chúng ta trở về với điều cốt lõi nhất. Giữa rất nhiều hoạt động, rất nhiều bổn phận và rất nhiều hình thức đạo đức, ước gì chúng ta không đánh mất điều răn quan trọng nhất là yêu mến Thiên Chúa hết lòng và yêu thương tha nhân như chính mình. Vì chỉ tình yêu mới làm cho đức tin có linh hồn. Chỉ tình yêu mới làm cho việc giữ đạo không trở thành gánh nặng. Và chỉ tình yêu mới giúp con người thật sự chạm đến trái tim của Thiên Chúa, Đấng không cần những nghi lễ hoàn hảo cho bằng một trái tim biết yêu như Ngài đã yêu.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh