Đồng Hành Trong Chân Lý
Một vài suy tư về việc giáo dục trẻ mồ côi tại Mái Ấm Hoa Hồng
trong giai đoạn “tuổi nổi loạn” theo linh đạo Đa Minh
Trong đời sống dâng hiến của người nữ tu Đa Minh Gò Vấp, mỗi sứ vụ được trao phó đều mang những cảm nghiệm riêng. Khi được gửi đến phục vụ tại Mái Ấm Hoa Hồng, tôi nhận ra rằng mỗi giai đoạn đồng hành với các em đều có nét đẹp của nó. Nếu những năm tháng bế bồng các em khi còn đỏ hỏn là hành trình chăm sóc và che chở, thì khi các em lớn lên với nhiều biến động tâm lý và cảm xúc, đó lại là một chặng đường âm thầm hơn, căng thẳng hơn, nhưng cũng rất thật và rất người.
Khác với nhiều trẻ lớn lên trong gia đình, nơi khủng hoảng tâm lý thường gắn liền với các chuyển biến của tuổi dậy thì, thì với trẻ mồ côi và bị bỏ rơi, những xáo trộn nội tâm này thường đến sớm hơn, kéo dài hơn và dữ dội hơn. Các em không chỉ lớn lên về mặt sinh học, mà còn phải đối diện với những câu hỏi căn tính sâu xa gắn liền với vết thương bị bỏ rơi. Những câu hỏi ấy nhiều khi không được nói ra bằng lời, nhưng bộc lộ qua im lặng, chống đối hay những phản ứng khiến người lớn phải đau lòng.
Khi “nổi loạn” là một tiếng kêu
Dưới lăng kính của linh đạo Đa Minh - linh đạo tìm kiếm Chân Lý (Veritas) - chúng tôi được mời gọi học cách nhìn những phản ứng ấy không chỉ như sự hư hỏng hay thiếu kỷ luật, mà như một tiếng kêu cứu của tâm hồn. Với trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi, những tổn thương vì thiếu vắng gia đình, vì cảm giác bị bỏ rơi, có thể âm ỉ suốt nhiều năm và bùng phát mạnh mẽ khi các em bắt đầu ý thức về chính mình.
Có những lúc, trong ánh mắt bất cần hay trong lời nói cộc cằn của các em, chúng tôi nhận ra một nỗi đau chưa được gọi tên. Và cũng chính lúc ấy, người nữ tu Đa Minh được mời gọi dừng lại, lắng nghe, phân định và chiêm niệm, thay vì vội vàng phán xét. Bởi đằng sau hành vi nổi loạn ấy là một khát vọng rất căn bản: được yêu thương, được nhìn nhận và được thuộc về.
Lắng nghe nhiều hơn là lên tiếng
Cha Thánh Đa Minh đã từng thức trắng đêm để đối thoại với những con người lạc giáo, không phải bằng sự áp đặt, mà bằng sự kiên nhẫn và lòng tôn trọng. Trong đời sống tại Mái ấm Hoa Hồng, mỗi chị em nữ tu chúng tôi cũng học lấy thái độ ấy khi đồng hành với các em ở tuổi dậy thì.
Lắng nghe các em nói, kể cả khi lời nói còn vụng về, có khi nhẹ nhàng e ấp, nhưng cũng có khi đầy bức xúc hay phản kháng, là một bước quan trọng. Không phải để chiều theo mọi đòi hỏi, nhưng để các em cảm nhận rằng: có người thật sự muốn hiểu mình và nâng đỡ yêu thương mình. Từ đó, việc giáo dục mới dần trở thành một cuộc đối thoại, nơi các em được hướng dẫn phân biệt giữa tự do đích thực và những chọn lựa bốc đồng chỉ mang lại tổn thương cho chính mình.
Kiên nhẫn – ở lại và chờ đợi
Theo các nhà tâm lý học, tuổi dậy thì là thời gian các em muốn khẳng định bản thân. Với trẻ mồ côi, bị bỏ rơi sống nơi Mái ấm, cái tôi ấy lại rất mong manh. Nhiều em phản ứng mạnh không phải vì cứng đầu, mà vì các em sợ bị tổn thương thêm một lần nữa. Chính vì thế, tôi nghiệm ra rằng người nữ tu Đa Minh nơi đây cần vừa giữ được kỷ cương cần thiết, vừa đủ bao dung để đón nhận những vấp ngã hầu có thể nâng đỡ và hướng dẫn các em.
Có những lúc mệt mỏi, có những lúc tưởng chừng như mọi cố gắng đều vô ích. Nhưng chính trong sự kiên nhẫn ấy, mỗi chị em chúng tôi đang phục vụ tại Mái ấm Hoa Hồng học được cách tin rằng: mỗi em đều có khả năng thay đổi, nếu được yêu thương đúng cách và đủ lâu. Như Chúa Giêsu đã kiên nhẫn với các môn đệ chậm tin, chúng tôi cũng được mời gọi chờ đợi sự trưởng thành của các em, từng chút một.
Hướng đến tự do trong Chân Lý
Giáo dục theo tinh thần Đa Minh không dừng lại ở việc uốn nắn hành vi, mà hướng đến việc giúp các em sống tự do trong Chân Lý. Chúng tôi không mong các em ngoan chỉ vì sợ phạt, nhưng mong các em biết chọn điều thiện vì hiểu giá trị của chính mình.
Qua sinh hoạt hằng ngày, học tập, lao động và cầu nguyện chung, các em trong Mái ấm dần được mời gọi nhìn lại quá khứ không phải như một gánh nặng, mà như một phần của hành trình. Dù cuộc đời các em có những vết sẹo, những bỏ rơi ruồng rẫy đầy đau khổ, nhưng tương lai vẫn có thể được viết tiếp bằng hy vọng và ân sủng.
Thay lời kết
Tại Mái ấm Hoa Hồng, đồng hành với trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi trong giai đoạn “tuổi nổi loạn” là một hành trình sứ vụ đầy thách đố, nhưng cũng rất đáng trân quý. Ở đó, mỗi chị em nữ tu chúng tôi không chỉ là người dạy dỗ, mà là người ở lại, người đồng hành nâng đỡ, người kiên trì và người tin tưởng của các em.
Tin rằng mỗi tâm hồn, dù từng bị tổn thương, vẫn luôn có chỗ cho ánh sáng Chân Lý của Thiên Chúa chạm đến và biến đổi. Đó cũng chính là niềm vui trong sứ mạng mà mỗi chúng tôi được trao phó khi đến phục vụ tại Mái ấm, đem lại niềm hy vọng và yêu thương cho các em.
Dòng Nữ Đa Minh Gò Vấp