Trong buổi canh thức cầu nguyện tại Barcelona, một số người đã chia sẻ chứng từ cuộc đời của mình. Một trong những chứng từ gây xúc động sâu sắc nhất là của một thiếu nữ có người cha từng tìm cách giết mẹ cô. Cô đã đặt cho Đức Giáo hoàng Leo XIV một câu hỏi về đức tin và sự tha thứ. Dưới đây là phần đối thoại.
Trong buổi canh thức cầu nguyện tại Barcelona, một số người đã chia sẻ chứng từ cuộc đời của mình. Một trong những chứng từ gây xúc động sâu sắc nhất là của một thiếu nữ có người cha từng tìm cách giết mẹ cô. Cô đã đặt cho Đức Giáo hoàng Leo XIV một câu hỏi về đức tin và sự tha thứ. Dưới đây là phần đối thoại.
Thiếu nữ: Thưa Đức Thánh Cha, con sinh ra trong một gia đình ở một khu phố rất nghèo của Barcelona. Khi còn nhỏ, cha con đã tìm cách giết mẹ con. Mẹ con được cứu sống vì có một thanh niên can thiệp và đã chết thay cho mẹ. Sau đó, cha con bị đưa vào tù, còn mẹ con rơi vào nghiện ngập.
Khi con lên mười tuổi, các cơ quan bảo trợ xã hội đã tiếp nhận con và đưa con đến trung tâm giáo dưỡng San José de la Montana. Ban đầu mọi sự rất khó khăn, vì con đã dựng lên quanh mình một bức tường để tự bảo vệ bằng cách không cho ai bước vào cuộc sống của mình.
Dần dần, lần đầu tiên trong đời con cảm nghiệm được tình yêu gia đình và trái tim con bắt đầu mở ra. Chính tại đó, người ta kể cho con nghe về Chúa Giêsu; con bắt đầu cầu nguyện và được lãnh nhận Bí tích Rửa tội. Nhưng trong những năm tuổi thiếu niên, nhiều lần con đã nổi loạn chống lại Thiên Chúa. Sau đó, con được mời tham dự một khóa tĩnh tâm và tại đó, lần đầu tiên con thực sự cảm nghiệm được tình yêu của Thiên Chúa. Tuy nhiên, đã nhiều tháng trôi qua mà con vẫn thấy rất khó tha thứ cho cha mình. Và đôi khi con ngước nhìn lên trời và hỏi Thiên Chúa: Khi con còn là một bé gái, Chúa đã ở đâu?
Thưa Đức Thánh Cha, làm sao con có thể tha thứ cho cha mình vì ông đã suýt khiến con mất mẹ? Làm sao con có thể thực sự hòa giải với Thiên Chúa?
Câu trả lời của Đức Giáo hoàng Lêô XIV: Cảm ơn con vì đã chia sẻ chứng từ của mình, và cũng cảm ơn con vì câu hỏi về sự tha thứ. Chính việc con có đủ can đảm để hỏi làm thế nào có thể tha thứ cho những người đã làm tổn thương mình, bất chấp những đau khổ con đã trải qua, đã là một dấu chỉ thật đẹp của ân sủng Thiên Chúa. Cha muốn chia sẻ với con hai điều
1. Thiên Chúa ở đâu giữa đau khổ của con người?
Trước hết, cha muốn triển khai thêm điều cha đã nói trước đó về sự hiện diện của Thiên Chúa trong những lúc đau khổ. Ở tầng sâu nhất, câu hỏi của con cũng là câu hỏi về tuổi thơ của chính mình. Tuy nhiên, hoàn cảnh những biến cố đã xảy ra trong cuộc đời con đòi chúng ta phải mở rộng câu hỏi ấy hơn nữa. Liệu chúng ta chỉ nên hỏi: Thiên Chúa đã ở đâu? Hay chúng ta cũng phải tự hỏi về chính nhân loại, về cách con người đôi khi trở thành tù nhân của sự dữ và dùng bạo lực chống lại nhau?
Tại sao chúng ta không biết vun trồng tình yêu và sự tôn trọng đối với phẩm giá cũng như tự do của người khác? Biết bao bản tin tội phạm, kể cả ngày hôm nay, phản ánh một bầu khí độc hại trong các mối tương quan gia đình, nơi có sự lạm dụng, áp bức và đặc biệt là bạo lực đối với phụ nữ; một thực trạng đáng buồn mà không ít lần dẫn đến những vụ sát hại phụ nữ.
Tất cả chúng ta đều được mời gọi đối diện với thảm kịch này, cả trên bình diện cá nhân lẫn xã hội, bởi vì chúng ta có trách nhiệm chống lại nó trong mọi chiều kích của nó. Chúng ta không thể quy cho Thiên Chúa những gì đã được trao phó cho trách nhiệm của con người. Chúng ta không thể hình dung rằng Thiên Chúa từ trên cao sẽ tự động giải quyết mọi nhu cầu của chúng ta hoặc bằng phép lạ ngăn chặn mọi điều ác xảy ra. Ngài đã ban cho chúng ta trí tuệ và ý chí; Ngài đã đặt nơi chúng ta lương tâm; Ngài đã mặc cho chúng ta phẩm giá và tự do.
Hơn thế nữa, Ngài đã đến ở giữa chúng ta nơi Con Một của Ngài là Chúa Giêsu Kitô, chỉ cho chúng ta con đường phải đi, để cuộc sống củ chúng ta trở nên thực sự nhân bản và để công lý, hòa bình cùng tình huynh đệ được ngự trị trong xã hội. Ngưài cũng đã ban Thánh Thần của Ngài cho chúng ta, để tình yêu trở thành chìa khóa của mọi tương quan nhân loại.
Nếu bạo lực tồn tại, nếu ích kỷ thắng thế, nếu ngay cả tình yêu giữa những người thân trong gia đình cũng biến thành hận thù, thì điều cần phải chất vấn là những cơ chế của xã hội, nền văn hóa cá nhân chủ nghĩa và cám dỗ bạo lực, chứ không phải Thiên Chúa.
2. Tha thứ là một hành trình
Điều thứ hai liên quan đến sự tha thứ. Chúng ta cần học cách nhìn sự tha thứ, đó là phương dược mạnh mẽ chữa lành sự dữ và những vết thương nội tâm như một tiến trình, một cuộc hành trình.
Nếu đọc Tin Mừng như một cuốn sách chỉ gồm những mệnh lệnh và bổn phận, chúng ta rất dễ thất vọng. Chúa Giêsu mời gọi chúng ta tha thứ, nhưng nhiều khi chúng ta cảm thấy mình hoàn toàn không thể làm được.
Thế nhưng, vấn đề không phải như vậy. Điều trước tiên là chúng ta cần xin Thiên Chúa tha thứ cho chính mình. Chúng ta phải không ngừng cầu xin Chúa, có lẽ suốt cả cuộc đời, mở rộng không gian của tình yêu trong tâm hồn mình, đặc biệt ở những nơi đã bị tổn thương.
Chúng ta cầu xin Ngài giúp chúng ta hòa giải với chính bản thân mình và với những phần quá khứ đã in đậm dấu vết đau khổ, để Ngài từng bước biến đổi sự cay đắng thành lòng thương xót và sự cảm thông. Đây là một hành trình dài, đòi hỏi rất nhiều kiên nhẫn. Đó là nỗ lực mà chúng ta phải thực hiện, cả bằng sự cố gắng cá nhân lẫn nhờ sự trợ giúp của người khác, cùng với một tiến trình hòa giải nội tâm sâu xa.
Đừng nản lòng. Chúng ta tiến tới sự tha thứ bằng những bước nhỏ. Sự hòa giải với quá khứ luôn diễn ra từ từ. Và trên hết, chúng ta không được nghĩ rằng tha thứ luôn đồng nghĩa với việc quay trở lại tình trạng trước đây hay phải duy trì một mối tương quan thân thiết với người đã làm tổn thương mình, nhất là khi đã có bạo lực xảy ra. Chúng ta vẫn có thể giữ một tấm lòng thiện chí đối với người ấy, từ chối mọi hình thức hận thù và báo thù, cố gắng hàn gắn sự tương quan trong mức độ có thể, và thậm chí cầu nguyện cho họ.
Tất cả những điều đó giúp chúng ta ngày càng bước sâu hơn vào động lực của sự tha thứ và được hòa giải với Thiên Chúa cũng như với tha nhân. Chúng ta là những tội nhân đã được tha thứ; chúng ta là những người được sống trong bình an, có khả năng tha thứ và có khả năng trở thành những người kiến tạo hòa bình.
Lời giải đáp của Đức Lêô XIV không chỉ trả lời một thiếu nữ mang trong mình những vết thương sâu đậm của tuổi thơ, nhưng còn chạm đến một trong những câu hỏi lớn nhất của nhân loại:
Thiên Chúa ở đâu giữa đau khổ?
Ngài không đưa ra một lời giải thích đơn giản, nhưng mời gọi nhìn nhận trách nhiệm của con người trước sự dữ, đồng thời khẳng định rằng tha thứ không phải là một cảm xúc đến ngay lập tức, mà là một hành trình dài của ân sủng, chữa lành và tự do nội tâm. Trong hành trình ấy, Thiên Chúa không đứng ngoài sự đau khổ của con người, nhưng đồng hành với họ để từng bước biến những vết thương thành nguồn mạch của lòng thương xót và bình an.