Hòa bình là một trong những chủ đề trung tâm trong triều đại giáo hoàng của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Kể từ khi được bầu chọn, ngài đã nhiều lần kêu gọi xây dựng “một nền hòa bình không vũ trang và hướng tới giải trừ vũ trang”.
Thông điệp ấy được trình bày trong cuốn sách đầu tiên của ngài, cùng với những suy tư quan trọng về trí tuệ nhân tạo (AI). Cuốn sách không chỉ tập hợp các bài diễn văn chính thức của Đức Thánh Cha, mà còn bao gồm nhiều bài phát biểu và suy tư khác, góp phần làm phong phú cuộc đối thoại về hòa bình và những thách đố của thế giới hôm nay.
Alessandro Banfi, Biên tập viên cuốn “Không vũ trang và hướng tới giải trừ vũ trang”
(Disarmed and Disarming), cho biết: “Chúng tôi cũng chú ý đến những dịp Đức Thánh Cha nói về hòa bình trong các buổi gặp gỡ tại giáo xứ hay trong những chuyến viếng thăm ít được chú ý hơn. Dù ở bất cứ đâu, ngài luôn nói về hòa bình với một niềm vui và một ngôn ngữ rất gần gũi, dễ hiểu. Ngay từ giây phút đầu tiên xuất hiện trên ban công chính của Đền thờ Thánh Phêrô, Đức Giáo hoàng đã đặt hòa bình vào vị trí trung tâm của triều đại giáo hoàng của mình”.
Tựa đề cuốn sách được lấy từ một trong những cụm từ quen thuộc nhất trong các bài phát biểu của Đức Giáo hoàng. Tuy nhiên, theo ông Alessandro Banfi, cách diễn đạt này đã xuất hiện từ trước đó khá lâu.
Cụm từ “một nền hòa bình không vũ trang và hướng tới giải trừ vũ trang” cũng từng được sử dụng bởi cha Christian de Chergé, một tu sĩ Dòng Xitô Khổ tu (Trappist), người đã bị sát hại tại Algeria vào năm 1996.
Alessandro Banfi cho biết: “Trong suốt hai tuần, cha Christian de Chergé đã viết trong nhật ký rằng: ‘Tôi như một người đã chết’. Ngài tự hỏi: Tôi có thể xin Thiên Chúa giết người ấy không? Câu trả lời là không. Tôi có thể xin Thiên Chúa làm hại người ấy không? Câu trả lời là có. Nhưng rồi ngài cảm nhận Chúa đang mời gọi mình trước hết phải tự giải trừ vũ khí trong chính tâm hồn mình, và cùng với mình là các anh em. Vì thế, hòa bình phải bắt đầu từ mỗi người chúng ta. Đó chính là ý nghĩa của một nền hòa bình vừa không vũ trang, vừa có sức mạnh làm cho người khác cũng từ bỏ vũ khí”.
Cuốn sách trình bày cái nhìn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về hòa bình dưới nhiều góc độ khác nhau, đặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm cụ thể của các chính phủ và cộng đồng quốc tế trong việc kiến tạo một thế giới hòa bình.
Ấn phẩm này còn có một lời tựa hoàn toàn mới, chưa từng được công bố trước đây, do chính Đức Giáo hoàng Lêô XIV viết.
Alessandro Banfi cho biết thêm: “Trong lời tựa chưa từng được công bố này, Đức Thánh Cha nhắc lại câu chuyện về một sĩ quan Liên Xô vào năm 1983. Khi hệ thống cảnh báo rằng tên lửa của Hoa Kỳ đang bay về phía Liên Xô, ông đã quyết định không nhấn nút phản công, nhờ đó ngăn chặn được nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh hạt nhân. Từ câu chuyện ấy, Đức Giáo hoàng suy tư rằng: ‘Lương tâm của một con người có thể đáng giá bằng cả thế giới’”.
Trọng tâm của cuốn sách là câu hỏi mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV không ngừng đặt ra cho nhân loại: Liệu con người hôm nay có thực sự muốn tiếp tục gìn giữ và cùng nhau sống trên Trái Đất này hay không?
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng cường tái vũ trang và các hình thức chiến tranh mới dựa trên công nghệ ngày càng phát triển, Đức Thánh Cha khẳng định rằng hòa bình không thể chỉ là một khát vọng hay một khẩu hiệu. Hòa bình đòi hỏi sự hoán cải nơi mỗi cá nhân, đồng thời cần những cam kết cụ thể của các quốc gia và cộng đồng quốc tế, để xây dựng những mối tương quan mới giữa con người với nhau và giữa các dân tộc, dựa trên sự tin tưởng, đối thoại và tình liên đới.