Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời
Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội là gì?
Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội là một tín điều Công giáo, khẳng định rằng Đức Maria, người được thụ thai theo cách bình thường, đã được thụ thai mà không mang tội nguyên tổ hay tì vết của tội nguyên tổ. Đó chính là ý nghĩa của từ "vô nhiễm": không tì vết.
Điều quan trọng là phải hiểu giáo lý Vô Nhiễm Nguyên Tội là gì và không phải là gì. Một số người lầm tưởng rằng thuật ngữ này ám chỉ việc Chúa Kitô thụ thai trong lòng Đức Maria mà không có sự can thiệp của một người cha trần thế. Những người khác lại cho rằng Vô Nhiễm Nguyên Tội có nghĩa là Đức Maria được thụ thai “bởi quyền năng của Chúa Thánh Thần”, giống như Chúa Giêsu, nhưng điều đó cũng không đúng.
Bản chất của tội nguyên tổ là sự thiếu hụt ân sủng thánh hóa, và tì vết của nó là bản chất hư hỏng. Đức Maria được ân sủng Thiên Chúa gìn giữ khỏi những khiếm khuyết này; ngay từ giây phút đầu tiên hiện hữu, Mẹ đã ở trong tình trạng ân sủng thánh hóa và được giải thoát khỏi bản chất hư hỏng mà tội nguyên tổ mang lại.
Khi thảo luận về Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, một sự ám chỉ ngầm ẩn có thể được tìm thấy trong lời chào của thiên thần dành cho Đức Maria. Thiên thần Gabriel nói: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà” (Lu-ca 1:28). Cụm từ “đầy ân sủng” là bản dịch của từ tiếng Hy Lạp kecharitomene. Do đó, nó thể hiện một phẩm chất đặc trưng của Đức Maria.
Ân sủng được ban cho Đức Maria vừa vĩnh cửu vừa độc đáo. Kecharitomene là phân từ bị động hoàn thành của charitoo, nghĩa là “đổ đầy hoặc phú cho ân sủng”. Thuật ngữ này ở thì hoàn thành chỉ ra rằng Đức Maria đã được ban ân sủng trong quá khứ nhưng vẫn tiếp tục có hiệu quả trong hiện tại. Vì vậy, ân sủng mà Đức Maria được hưởng không phải là kết quả của chuyến viếng thăm của thiên thần. Thực tế, giáo dân Công giáo tin rằng ân sủng này kéo dài suốt cuộc đời của Đức Maria tức là từ khi thụ thai trở đi. Đức Maria đã ở trong tình trạng ân sủng thánh hóa ngay từ khoảnh khắc đầu tiên của sự hiện hữu.
Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội là khi nào?
Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội được mừng kính trọng thể vào ngày 8 tháng 12 hàng năm theo nghi lễ Latinh của Giáo hội Công giáo. Còn được gọi là Lễ Trọng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, đây là một Ngày Lễ Buộc. Ngày lễ được cử hành đúng chín tháng trước lễ Giáng Sinh của Đức Mẹ vào ngày 8 tháng 9.
Những phản đối của người Tin Lành
Lý do chính khiến người Tin Lành phản đối ơn Vô Nhiễm Nguyên Tội và sự vô tội của Đức Maria là vì chúng ta được dạy rằng “mọi người đều đã phạm tội” (Rm 3:23). Hơn nữa, họ nói rằng Đức Maria đã nói “linh hồn tôi mừng vui trong Chúa - Đấng Cứu Độ tôi” (Lc 1:47), vì chỉ có tội nhân mới cần một Đấng Cứu Thế.
Trước tiên, hãy xem xét trích dẫn thứ hai. Đức Maria cũng cần được cứu độ. Giống như tất cả những người con cháu khác của Adam, Mẹ cũng phải chịu sự ràng buộc của tội nguyên tổ. Nhưng nhờ sự can thiệp đặc biệt của Thiên Chúa, được thực hiện ngay từ khi Mẹ được thụ thai, Mẹ đã được bảo vệ khỏi tì vết của tội nguyên tổ và hậu quả của nó. Do đó, Mẹ đã được cứu chuộc bởi ân sủng của Chúa Kitô, nhưng theo một cách đặc biệt—bằng sự trông đợi.
Hãy xem xét một phép so sánh như sau: Giả sử một người đàn ông rơi xuống một cái hố sâu, và có người đưa tay xuống kéo anh ta lên. Người đàn ông đã được "cứu" khỏi cái hố. Bây giờ hãy tưởng tượng một người phụ nữ đang đi bộ, và cô ấy cũng sắp ngã xuống hố, nhưng ngay lúc cô ấy sắp rơi xuống, có người giữ cô lại và ngăn cô lại. Cô ấy cũng đã được cứu khỏi cái hố, nhưng theo một cách thậm chí còn tốt hơn: Cô ấy không chỉ đơn giản được đưa ra khỏi hố, mà ngay từ đầu cô ấy đã được ngăn không bị vấy bẩn bởi bùn đất. Đây là minh họa mà các Kitô hữu đã sử dụng trong một nghìn năm để giải thích cách Mẹ Maria được Chúa Kitô cứu rỗi. Đó là hình ảnh cổ điển để diễn tả ơn cứu chuộc mang tính phòng ngừa (preventive redemption) mà Đức Maria lãnh nhận. Bằng cách nhận được ân sủng của Chúa Kitô ngay từ khi thụ thai, Mẹ đã được ân sủng của Ngài gìn giữ trước khi có thể dính bén trong tội lỗi nguyên tổ và tì vết của nó.
Sách Giáo lý của Giáo hội Công giáo khẳng định rằng Mẹ đã “được cứu chuộc một cách siêu vượt hơn, nhờ công nghiệp của Con Mẹ” (GLCG 492). Mẹ có nhiều lý do hơn chúng ta để gọi Thiên Chúa là Đấng Cứu Độ của Mẹ, bởi vì Người đã cứu Mẹ một cách vinh quang hơn nữa.
Với câu Lời Chúa “mọi người đều đã phạm tội” (Rm 3:23) thì sao? Có phải tất cả mọi người đều thực sự phạm tội không? Hãy xem xét một đứa trẻ dưới độ tuổi lý trí. Theo định nghĩa, đứa trẻ không thể phạm tội, vì phạm tội đòi hỏi khả năng lý luận và khả năng chủ ý phạm tội.
Lời bình luận của thánh Phao-lô dường như có một trong hai ý nghĩa. Có thể nó không ám chỉ đến tất cả mọi người, mà chỉ nhắm đến đại đa số nhân loại (có nghĩa là trẻ nhỏ và những trường hợp đặc biệt khác, như Chúa Giê-su và Đức Mẹ Maria, sẽ bị loại trừ mà không cần phải bị chỉ đích danh). Nếu không, thì điều đó có nghĩa là tất cả mọi người, không trừ một ai, đều phải chịu tội tổ tông, điều này đúng với cả trẻ nhỏ, thai nhi, và cả Đức Mẹ Maria nữa—nhưng dù Mẹ phải chịu tội tổ tông, Mẹ vẫn được Thiên Chúa gìn giữ khỏi tội tổ tông và tì vết của nó.
Người ta cũng phản đối rằng nếu Mẹ Maria không có tội, Mẹ sẽ ngang hàng với Thiên Chúa. Lúc khởi đầu, Thiên Chúa tạo dựng Adam, Eva và các thiên thần không có tội, nhưng không ai ngang hàng với Chúa. Hầu hết các thiên thần không bao giờ phạm tội, và tất cả các linh hồn trên thiên đàng đều không có tội. Tội không làm nên một con người.
Tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và Đức Giáo hoàng Piô IX
Giáo lý Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội được Đức Giáo hoàng Piô IX chính thức định nghĩa vào năm 1854. Khi những người theo đạo Tin Lành cho rằng giáo lý này được “phát minh” vào thời điểm đó, họ đã hiểu sai cả về lịch sử của các tín điều lẫn lý do khiến Giáo hội ban hành những tuyên bố dứt khoát về đức tin hoặc luân lý. Họ có ấn tượng rằng không có giáo lý nào được tin cho đến khi Đức Giáo hoàng hoặc một Công đồng chung đưa ra tuyên bố chính thức về nó.
Thực ra, Giáo Hội chỉ công bố một tín điều khi có tranh cãi cần làm sáng tỏ, hoặc khi Giáo Hội nhận thấy cần nhấn mạnh một chân lý vốn đã được tin nhận từ lâu (Giáo hội với tư cách là thầy dạy; xem Mt 28:18–20; 1 Tm 3:15, 4:11), để giúp ích cho đời sống đức tin của các tín hữu. Định nghĩa về Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội được đưa ra bởi động cơ thứ hai: Đức Giáo hoàng Piô IX, người hết sức sùng kính Đức Trinh Nữ Maria, hy vọng định nghĩa này sẽ truyền cảm hứng cho những người khác trong việc sùng kính Mẹ.
Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời là gì?
Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời là giáo lý cho rằng vào cuối cuộc đời trần thế, Đức Maria đã được đưa lên trời cả hồn lẫn xác, giống như Enoch, Elijah, và có lẽ nhiều người khác đã từng được đưa lên trời trước Mẹ. Một số người nghĩ rằng người Công giáo tin rằng Đức Maria đã “lên trời”. Điều đó không đúng. Chúa Kitô, bởi chính quyền năng của Người, đã lên trời. Đức Maria đã được Thiên Chúa đưa lên trời. Mẹ không tự mình làm điều đó.
Giáo hội chưa bao giờ chính thức xác định liệu Đức Maria đã chết hay chưa, và tính toàn vẹn của giáo lý về Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời sẽ không bị ảnh hưởng nếu Đức Maria thực sự không chết, nhưng hầu như mọi người đều đồng thuận rằng Đức Maria đã chết. Trong Tông huấn Munificentissimus Deus (1950), Đức Giáo hoàng Piô XII đã định nghĩa rằng Đức Maria, “sau khi hoàn tất cuộc đời trần thế” (lưu ý sự im lặng về cái chết của bà), “đã được đưa cả hồn lẫn xác vào vinh quang thiên đàng.”
Khả năng về một sự thăng thiên về thể xác trước khi Chúa Giê-su tái lâm được Mt 27:52–53 gợi ý: “Các mồ mả cũng mở ra, và nhiều xác của các thánh đã ngủ được sống lại. Sau khi Chúa Giê-su sống lại, họ ra khỏi mồ mả, đi vào thành thánh và hiện ra với nhiều người.” Có phải tất cả các thánh trong Cựu Ước đều chết và phải được chôn cất lại không? Không có ghi chép nào về điều đó, nhưng các tác giả thời kỳ đầu của Giáo hội ghi lại rằng họ đã được đưa lên thiên đàng, hoặc ít nhất là vào trạng thái an nghỉ và hạnh phúc tạm thời (thường được gọi là ‘nghỉ trong lòng tổ phụ’ hay ‘tiền thiên đàng’), nơi những người công chính từ thời Cựu Ước chờ đợi cho đến khi Chúa Giê-su phục sinh (xem Lc 16:22, 23:43; Heb 11:1–40; 1 Pet 4:6). Sau đó, họ được đưa vào hạnh phúc vĩnh cửu của thiên đàng.
Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời là ngày nào?
Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời được cử hành hàng năm vào ngày 15 tháng 8. Lễ trọng này tưởng nhớ việc Đức Maria được đưa cả hồn lẫn xác lên trời sau khi kết thúc cuộc đời trần thế. Ngày này được chính thức xác nhận vào thế kỷ thứ 9 bởi Đức Giáo hoàng Lêô IV, người đã góp phần củng cố việc cử hành lễ này trên toàn Giáo hội hoàn vũ. Tại Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác, đây là một ngày lễ buộc, nghĩa là người Công giáo bắt buộc phải tham dự Thánh lễ.
Không còn di hài
Có những điều có thể được gọi là bằng chứng ngược về sự kiện Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời. Có thể dễ dàng chứng minh rằng, ngay từ đầu, các Kitô hữu đã tôn kính các vị thánh, bao gồm nhiều người mà ngày nay chúng ta biết rất ít hoặc không biết gì về họ. Các thành phố đã tranh giành danh hiệu nơi an nghỉ cuối cùng của những vị thánh nổi tiếng nhất. Ví dụ, Rome là nơi có mộ của Thánh Phêrô và Phaolô, mộ của Thánh Phêrô nằm dưới bàn thờ cao của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Rome. Trong những thế kỷ đầu của Kitô giáo, thánh tích của các vị thánh được bảo vệ cẩn thận và rất được trân trọng. Ví dụ, xương cốt của những người tử đạo tại Đấu trường La Mã đã được nhanh chóng thu thập và bảo quản.
Người ta đồng ý rằng Mẹ Maria đã kết thúc cuộc đời mình ở Jerusalem, hoặc có lẽ ở Ephesus. Tuy nhiên, cả hai thành phố này lẫn bất kỳ thành phố nào khác đều không nhận di hài của Mẹ, mặc dù có những tuyên bố về việc sở hữu ngôi mộ (tạm thời) của Mẹ. Tại sao không có thành phố nào nhận di hài của Mẹ Maria? Rõ ràng là vì không có xương cốt nào để nhận, và mọi người đều biết điều đó. Mẹ Maria chắc chắn là Đấng được đặc ân nhất trong tất cả các vị thánh, nhưng chúng ta không có ghi chép nào về việc hài cốt của Mẹ được tôn kính ở bất cứ đâu.
Bổ sung cho Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội
Qua nhiều thế kỷ, các Giáo Phụ và Tiến Sĩ Hội Thánh thường bàn về sự xứng đáng của đặc ân Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời. Những lý do được xem xét bao gồm sự giải thoát khỏi tội lỗi của Đức Mẹ, chức làm Mẹ Thiên Chúa, sự đồng trinh trọn đời của Mẹ, và - điều then chốt - sự kết hợp của Mẹ với công trình cứu độ của Chúa Kitô.
Giáo điều này đặc biệt phù hợp khi chúng ta xem xét sự tôn kính dành cho hòm giao ước. Hòm chứa manna (bánh từ trời), các bảng đá khắc mười điều răn (Lời Chúa), và cây gậy của Aaron (biểu tượng cho chức tư tế tối cao của Israel). Vì bên trong, hòm được làm bằng gỗ không thể hư nát, và Thánh Vịnh 132:8 đã nói: “Lạy Chúa, xin hãy chỗi dậy, và vào nơi an nghỉ của Ngài, Ngài và hòm giao ước quyền năng của Ngài.” Nếu chiếc bình này được tôn kính như vậy, thì Đức Maria càng phải được gìn giữ khỏi sự hư nát biết bao, vì Mẹ là hòm giao ước mới - người mang bánh thật từ trời, Lời Chúa, và là thầy tế lễ thượng phẩm của Giao Ước Mới, Chúa Giê-su Ki-tô.
Không chỉ có sự phù hợp. Xét cho cùng, nếu Đức Maria được thụ thai vô nhiễm, thì Mẹ sẽ không phải chịu sự hư nát trong mộ, hậu quả của tội lỗi [Sáng thế 3:17, 19].
Sự Cộng Tác của Đức Maria
Đức Maria đã tự do và chủ động cộng tác một cách độc đáo vào kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa (Lc 1:38; Ga 4:4). Như bất kỳ người mẹ nào, Mẹ không bao giờ xa rời nỗi đau khổ của con mình (Lc 2:35), và Kinh Thánh hứa rằng những ai chia sẻ nỗi đau khổ của Chúa Kitô sẽ được chia sẻ vinh quang của Người (Rm 8:17). Vì Mẹ đã chịu một cuộc tử đạo nội tâm độc đáo, nên thật thích hợp khi Chúa Giêsu tôn vinh Mẹ bằng một vinh quang độc đáo.
Tất cả Ki-tô hữu đều tin rằng một ngày nào đó tất cả chúng ta sẽ được sống lại trong vinh quang, rồi được cất lên và trở nên vô nhiễm để ở với Chúa Giê-su mãi mãi (1 The 4:17; Khải Huyền 21:27). Là người đầu tiên nói “vâng” với Tin Mừng của Chúa Giê-su (Lc 1:38), Mẹ Maria là hình mẫu người Ki-tô hữu tiêu biểu và đã sớm nhận được những phước lành mà tất cả chúng ta sẽ được ban cho một ngày nào đó.
Tín điều về Đức Mẹ Maria nằm ở đâu trong Kinh Thánh?
Vì Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời không được nêu rõ trong Kinh Thánh, nên các nhà phê bình Tin Lành kết luận rằng những giáo lý này là sai lầm. Dĩ nhiên, ở đây, chúng ta đi vào một vấn đề hoàn toàn khác, vấn đề sola scriptura, hay thuyết "chỉ Kinh Thánh" của Tin Lành. Bài viết này không đề cập đến ý tưởng đó. Chỉ cần nói rằng việc Giáo hội định nghĩa một giáo lý không được nêu rõ trong Kinh Thánh là không có vấn đề gì, miễn là nó không mâu thuẫn với Kinh Thánh.
Giáo hội Công giáo được Chúa Kitô giao phó sứ mệnh dạy dỗ muôn dân một cách không thể sai lầm cho đến tận thế (Ga 14:26, 16:13). Chỉ riêng việc Giáo hội dạy rằng điều gì đó chắc chắn là chân lý cũng đủ để đảm bảo điều đó là chân lý (xem Mt 28:18-20, Lc 10:16, 1 Tm 3:15).
Nguồn: catholic.com