1. Đức tin là một hành vi tự do
“Hành vi đức tin, tự bản chất, là một hành vi tự do” (Dignitatis Humanae (DH) 10; x. GLHTCG 160). Đức tin không thể bị cưỡng ép, cũng như tình yêu không thể bị cưỡng ép.
Vì thế, mọi nỗ lực đe dọa hay ép buộc người khác phải tin, không những là sai về mặt luân lý mà còn là điều vô lý về mặt tâm lý. Bởi lẽ, cưỡng ép có thể làm người ta sợ hãi, nhưng không thể dẫn người ta đến đức tin thật. Hội Thánh lên án mọi hình thức cưỡng bách đức tin trong tôn giáo: “Không ai bị ‘ép buộc phải hành động trái với lương tâm mình, cũng không ai bị ngăn cản hành động theo lương tâm mình trong các vấn đề tôn giáo, dù riêng tư hay công khai’ ” (GLHTCG 2106, trích DH 2 §1). “Đức Kitô đã mời gọi con người đến với đức tin và sự hoán cải, nhưng Người không bao giờ cưỡng ép họ… ‘Người làm chứng cho chân lý nhưng từ chối dùng bạo lực’ ” (GLHTCG 160; x. DH 11; Ga 18,37).
2. Đức tin và phẩm giá tự do của con người
Tin vào điều Thiên Chúa mạc khải nghĩa là để trí khôn của chúng ta khiêm tốn mở ra trước sự khôn ngoan vô hạn của Thiên Chúa. Sự quy phục này không hề trái với tự do hay phẩm giá con người. “Ngay cả trong các mối tương quan nhân loại, việc tin vào điều người khác nói về chính họ và về ý hướng của họ, hay việc tín thác vào những lời hứa của họ (chẳng hạn như trong hôn nhân), cũng không hề phương hại đến phẩm giá của chúng ta” (GLHTCG 154).
3. Đức tin như lời “Xin vâng” dẫn đến tự do đích thực
Đức tin chính là lời “xin vâng” của con người trước lời mời gọi của Thiên Chúa bước vào một giao ước tình yêu với Ngài. Lời “xin vâng” ấy mang tính tự do kép: nó phát xuất từ sự chọn lựa tự do của chúng ta, và đồng thời dẫn chúng ta đến tự do đích thực. Bởi vì Thiên Chúa, Đấng chúng ta đón nhận lời ngỏ của Người, chính là chân lý: “Thầy là đường, là sự thật và là sự sống” (Ga 14,6), và “sự thật sẽ giải phóng anh em” (Ga 8,32).
Chỉ khi tin, chúng ta mới có thể chiêm ngắm “Ánh Rạng Ngời Chân Lý” (Veritatis Splendor) . Quả thật, cũng như khi kết hôn với một người, ta mới thực sự hiểu và biết người ấy, cũng thế, chỉ khi chúng ta đáp lại bằng đức tin trước lời mời gọi bước vào sự hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa, chúng ta mới có thể nhận ra chân lý tối hậu. Và chân lý ấy không phải là một ý tưởng trừu tượng, nhưng là một Ngôi Vị, được gặp gỡ trong tương quan cá vị.
Tuy nhiên, Ngôi Vị ấy luôn tôn trọng tự do của chúng ta. Thiên Chúa không ép buộc ai. Người để mỗi người hoàn toàn tự do chọn lựa: hoặc thưa “xin vâng” với Người, hoặc từ chối Người.
Sách tham khảo: Catholic Christianity: A Complete Catechism of Catholic Church Beliefs Based on the Catechism of the Catholic Church.