--- Khát vọng được nhìn thấy Chúa ---
thì chính Ngài đã tìm chúng ta
Có những khát vọng trong đời, âm thầm nhưng mạnh mẽ đến mức có thể thay đổi cả một con người. Cũng có những ước mong, thoạt nhìn thật nhỏ bé, như ước được nhìn thấy một ai đó, hay được gặp một khuôn mặt mà trái tim thinh lặng chờ mong, nhưng lại mở ra những ngã rẽ không ai ngờ tới. Chuyện của Dakêu trong Tin Mừng (x. Lc 19, 1-10) , là một câu chuyện như thế, với một khát vọng nhỏ nhoi nhưng kiên trì, với một ước mong lặng lẽ nhưng đủ để đi trước đám đông, trèo lên một cây sung, và rồi bất ngờ được chính Thiên Chúa dừng lại trước mặt mình.
Nhưng trước khi nói về Dakêu, có lẽ chúng ta nên nói về chính mình, là những người mang trong lòng biết bao khát vọng, nhưng không phải lúc nào cũng gọi được thành tên. Chúng ta khao khát bình an nhưng lại lạc trong vòng xoáy rộn ràng của cuộc đời. Chúng ta mong được yêu thương nhưng lại sợ để người khác bước vào thế giới đầy vết thương tích của mình. Hay chúng ta cũng muốn nhìn thấy Chúa, muốn nghe tiếng Ngài giữa những ngày dài mỏi mệt, nhưng lại chẳng biết bắt đầu từ đâu. Và đôi khi, thật lòng mà nói, chúng ta sợ rằng Chúa sẽ… không dừng lại trước mặt của chúng ta.
Thế nhưng, câu chuyện của Dakêu khẽ nghiêng gió, mở ra một hướng nhìn khác. Trước khi chúng ta tìm Chúa, thì chính Ngài đã tìm chúng ta. Trước khi chúng ta muốn nhìn thấy Chúa, thì Ngài đã nhìn thấy chúng ta. Và trước khi chúng ta gọi tên Ngài, thì Chúa đã gọi tên của chúng ta từ muôn thuở đời đời.
Dakêu không phải là người mẫu mực trong mắt bất cứ ai. Ông là trưởng ty thu thuế, giàu có, bị xem là kẻ tội lỗi, bị dân chúng coi khinh, xa lánh. Nhưng chính trong con người có phần u tối ấy lại ẩn chứa một khát vọng rất sáng, ông muốn “xem cho biết Đức Giêsu là ai” (x. Lc 19,3) . Câu hỏi ấy, “Giêsu là ai?” đã thay đổi không biết bao nhiêu cuộc đời xuyên suốt lịch sử Kitô giáo. Đó cũng chính là câu hỏi mà mỗi người chúng ta được mời gọi đặt lại, không phải bằng lý trí thuần túy, nhưng bằng một trái tim biết khắc khoải.
Dakêu có thể bỏ qua cơ hội ấy. Ông có thể ở nhà, xem như chẳng có gì quan trọng. Ông có thể chấp nhận rằng mình “lùn”, rằng đám đông quá lớn, rằng Chúa Giêsu chẳng bao giờ để ý đến một kẻ như ông. Nhưng ông không chịu để cho hoàn cảnh đóng lại cánh cửa của lòng mình. Và chính đó là điều làm nên sự khác biệt giữa một cuộc đời bị giam cầm trong khuôn mẫu cũ và một cuộc đời mở ra với điều kỳ diệu. Khát vọng ấy, dù nhỏ, nhưng không bị bóp nghẹt. Nó không bao giờ ngủ yên. Nó cũng không bao giờ chịu chết. Và đó cũng chính là câu hỏi mà chúng ta nên tự hỏi lại chính mình: Khát vọng của tôi có còn sống không? Tôi còn mong được nhìn thấy Chúa trong ngày sống? Còn mong được nghe tiếng Ngài trong những chọn lựa? hay tôi còn mong Ngài bước vào căn nhà đầy xáo trộn của tâm hồn tôi không? Hay tôi đã để đám đông, là những nỗi bận tâm, là những mặc cảm, là những phán xét, là những thất vọng, hay là những ngày dài không thấy Chúa hành động đã làm che khuất lòng mình?
Người ta thường nói rằng khát vọng thật thì sẽ tìm ra con đường. Và đúng như thế, Dakêu đã làm điều không ai mong đợi. Ông … chạy tới trước và leo lên một cây sung. Hình ảnh ấy đẹp đến lạ. Một người đàn ông giàu có, uy quyền, chẳng quen gì với việc trèo cây, bỗng hành xử như một đứa trẻ, chỉ vì ông không muốn bỏ lỡ khoảnh khắc được nhìn thấy Chúa Giêsu. Ông không chỉ muốn nhìn, nhưng còn muốn tự mình nhìn. Không qua trung gian. Không qua lời kể. Không qua lời đồn. Cũng không qua khoảng cách. Và có lẽ đó cũng là ước mơ sâu thẳm nhất của mỗi người chúng ta, là chính mình được gặp Chúa. Không phải qua những quy tắc cứng nhắc. Không phải qua những ký ức xa xưa. Cũng không phải qua những lời của người khác nói về Ngài. Mà chính là mình đứng trước Chúa.
Khát vọng ấy làm cho chúng ta vượt qua những ngại ngùng, những giới hạn, những “tôi không thể”, những “tôi đã quen như thế rồi”. Cũng nhờ đó làm cho chúng ta đứng dậy, đi trước, và tìm một chỗ, chỉ để được nhìn thấy Chúa. Và lạ thay, chính những bước đi nhỏ bé ấy, những cố gắng tưởng chừng như tầm thường ấy, lại là điều mà Chúa Giêsu để mắt đến.
Điều lạ nhất trong câu chuyện này không phải việc Dakêu trèo lên cây sung, mà là hành động của Đức Giêsu dừng lại dưới gốc cây, ngước lên và gọi tên ông: “Này ông Dakêu, xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông” (Lc 19,5) . Không có câu nào trong Tin Mừng vừa bất ngờ, vừa dịu dàng, vừa mạnh mẽ đến như thế. Dakêu chỉ muốn nhìn thấy Đức Giêsu từ xa. Nhưng Đức Giêsu không muốn để ông đứng xa. Dakêu tìm một khoảnh khắc thoáng qua. Nhưng Đức Giêsu muốn biến khoảnh khắc ấy thành một cuộc gặp gỡ sâu xa. Hay Dakêu chỉ tìm một ánh nhìn. Nhưng Đức Giêsu muốn tặng cho ông cả một tình yêu. Điều ấy cho thấy một chân lý không bao giờ cũ, đó chính là khát vọng tìm Chúa của con người, nhưng chính Chúa mới là Đấng kêu gọi chúng ta trước.
Những bước chân của Dakêu chỉ có thể dẫn ông lên cây sung. Nhưng bước chân của Đức Giêsu lại dẫn ông xuống khỏi cái cây ấy và đưa ông vào một mối tương quan mới, nơi ông không còn nhìn thấy Chúa từ xa, mà đón Ngài vào trong chính ngôi nhà của mình. Và Đức Giêsu không nói: “Hôm nay tôi muốn ở lại nhà ông” . Nhưng Ngài nói: “Hôm nay tôi phải ở lại nhà ông” (Lc, 19,5) . Chữ “phải” ấy không nói về bổn phận, mà nói về trái tim của một Thiên Chúa “không thể không yêu thương” , không thể đi ngang qua mà không ghé lại trước khát vọng của một tâm hồn đang tìm kiếm Ngài.
Một trong những khoảnh khắc đẹp nhất của Tin Mừng là khi Dakêu đứng lên và nói: “Thưa Ngài, tôi xin lấy phân nửa tài sản của tôi mà cho người nghèo; và nếu tôi đã chiếm đoạt của ai cái gì, tôi xin đền gấp bốn” (Lc 19,8) . Đây không phải là phản ứng của một người bị buộc phải thay đổi, nhưng là phản ứng của một trái tim được chạm đến bởi tình yêu.
Khi gặp được Thiên Chúa thật, lòng người sẽ được giải thoát. Giải thoát khỏi tham lam. Giải thoát khỏi mặc cảm. Giải thoát khỏi cái nhìn xoi mói của người đời. Hay giải thoát khỏi chính mình. Và sự giải thoát ấy làm bừng lên một niềm vui: “Ông mừng rỡ đón rước Người” (Lc, 19,6) . Niềm vui ấy không đến từ những điều ông có, nhưng đến từ điều mà ông đã tìm thấy, hay nói đúng hơn, là từ việc ông đã được tìm thấy bởi Tình Yêu.
Dakêu không còn làm nô lệ cho tiền bạc. Không còn chạy trốn cộng đồng. Cũng không còn ẩn thân trong sự giàu có cô đơn. Nhưng ông đã trở lại với chính mình, trở lại với cộng đoàn, trở lại với sự thật, trở lại với sự tự do. Và tất cả chỉ từ một ước muốn được nhìn thấy Chúa.
Trong sâu thẳm của lòng mình, chắc rằng mỗi người chúng ta đều có một cây sung. Là một nơi nào đó mà chúng ta đã từng đứng để tìm Chúa. Chẳng hạn như một biến cố đau thương, một khoảnh khắc tuyệt vọng, một chỗ ngồi âm thầm trong nhà thờ, một lời cầu chưa thành, hay một giọt nước mắt rơi trong kín đáo, ... Và có khi, như Dakêu, chúng ta chỉ muốn … nhìn cho biết Ngài là ai. Và rồi Chúa Giêsu vẫn tiếp tục “đi ngang qua” đời của chúng ta. Không phải chỉ trong những biến cố lớn lao, nhưng còn trong những điều bình thường, như một lời an ủi, một ánh nhìn cảm thông, một bài Tin Mừng được chạm đến cõi lòng, hay một buổi chiều mệt mỏi mà chúng ta vẫn cố gắng cầu nguyện, và một sự bình an nhẹ như hơi thở mà tự nhiên chúng ta cảm nhận được.
Nhưng câu hỏi quan trọng được đặt ra là: Chúng ta có dám chạy lên trước? Chúng ta có dám trèo lên “cây sung” của mình? Hay chúng ta có dám nuôi dưỡng khát vọng ấy không? Vì nếu chúng ta làm như thế, chắc chắn rằng Chúa sẽ dừng lại. Ngài luôn dừng lại. Và Ngài biết gọi tên của chúng ta.
Trong đời sống tâm linh, không chỉ là hành trình tìm kiếm Chúa, mà đó còn là hành trình để cho mình được Ngài tìm thấy. Và điều đáng kinh ngạc là Chúa không chỉ tìm thấy chúng ta khi chúng ta hoàn hảo, đạo đức hay mạnh mẽ. Nhưng Ngài còn tìm thấy chúng ta ở đúng nơi mà chúng ta yếu đuối nhất. Như Dakêu, Ngài tìm chúng ta khi chúng ta bị coi thường. Ngài tìm chúng ta khi chúng ta tự coi khinh chính mình. Ngài tìm chúng ta khi chúng ta phải trèo lên một cái cây chỉ để mong thấy Ngài từ xa. Và Ngài cũng tìm chúng ta khi chúng ta biết rằng mình không đủ, không xứng đáng, hay không giỏi giang. Chính trong những giây phút đó, Ngài nói: “Hôm nay, Ta phải ở lại nhà con”. “Nhà con” ở đây không chỉ là căn phòng vật chất, mà đó còn là một ngôi nhà của tâm hồn chúng ta. Một ngôi nhà đôi khi bừa bộn, đôi khi vỡ vụn, đôi khi chất đầy ký ức buồn, hay cũng có đôi khi khép chặt vì sợ bị tổn thương thêm. Nhưng Chúa Giêsu không sợ sự bừa bộn của chúng ta. Ngài không e ngại sự yếu đuối của chúng ta. Ngài bước vào. Và Ngài làm chủ. Và Ngài chữa lành. Vì Ngài không đến để tìm kiếm những gì mạnh mẽ. Nhưng Ngài đến để tìm và cứu những gì đã mất.
Và đến cuối câu chuyện, Đức Giêsu tuyên bố một câu mà nhân loại không bao giờ nên quên: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này” (Lc 19,9) . Tại sao vậy? Không phải vì Dakêu hoàn hảo. Không phải vì ông làm được việc gì lớn lao. Cũng không phải vì ông đạo đức hơn ai. Nhưng vì ông đã có một khát vọng được nhìn thấy Chúa. Và ông đã làm phần của mình, chạy lên phía trước, trèo lên cây sung, mở lòng đón tiếp Ngài. Phần còn lại, điều kỳ diệu là do Chúa. Có lẽ đó cũng là điều mà Chúa muốn nói với chúng ta hôm nay: “Nếu con chỉ cần khao khát Ta một chút, Ta sẽ làm phần còn lại” . Tình Yêu không đòi hỏi chúng ta phải hoàn hảo. Nhưng chỉ cần chúng ta muốn gặp Ngài. Và khi chúng ta muốn, Ngài sẽ bước đến. Khi chúng ta trèo lên cây sung của đời mình, thì Ngài sẽ dừng lại. Khi chúng ta gọi tên Ngài bằng tiếng khát khao, thì Ngài sẽ gọi tên của chúng ta với một tình yêu lớn hơn rất nhiều. Và cuộc đời của chúng ta sẽ thay đổi, không phải vì chúng ta tìm thấy Ngài, mà vì chúng ta được tìm thấy bởi Tình Yêu.