Đường nên Thánh-
Có những con đường rộng rãi, thênh thang, thẳng tắp, rợp bóng cây, làm cho chúng ta bước đi êm ả. Ở đó, gió nhẹ thổi qua, lá khẽ rung, và dường như mọi thứ đều dễ dàng. Nhưng cũng có những lối mòn nhỏ hẹp, gập ghềnh, chỉ vừa một người đi, phải cúi đầu, phải nép mình, có khi vấp ngã, cũng có khi bùn lấm tấm thân. Nhìn từ xa, người ta sẽ tự hỏi: Tại sao lại chọn con đường đó, khi còn biết bao con đường khác dễ đi hơn? Thế nhưng, những ai từng đi qua, sẽ hiểu rằng, có những lối nhỏ chỉ dẫn đến nơi bình yên nhất. Cuối con đường hẹp ấy, chúng ta bỗng thấy mở ra một khoảng trời trong lành như buổi sớm mai sau những ngày mưa gió, bão giông. Con đường nên thánh mà Chúa Giêsu nói đến cũng như thế. Nó không phải là một đại lộ của người quyền thế hay nổi danh, cũng không trải hoa hồng cho những ai thích an nhàn. Đó là con đường của những tâm hồn nhỏ bé biết yêu trong âm thầm, biết cúi mình phục vụ, và biết đón nhận cuộc sống với tất cả sự dịu dàng và khiêm tốn. Đó chính là con đường không ai tranh giành, nhưng cũng chẳng ai đi thay được. Mỗi người phải tự bước đi bằng chính đôi chân của niềm tin, và trái tim của lòng mến. Bởi, nên thánh không phải là leo lên đỉnh cao, mà là đi sâu vào lòng yêu thương. Không phải là bước thật nhanh để vượt qua người khác, mà là dừng lại để đỡ người quỵ ngã bên đường. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng: “Con đường nên thánh không phải là lối đi sang trọng, nhưng là bước đi hằng ngày của người biết yêu trong những điều nhỏ bé” (Gaudete et Exsultate, 17). Và chính trong những bước đi bình thường ấy, khi chúng ta biết mỉm cười, biết tha thứ, biết âm thầm chịu đựng và yêu thương, con đường hẹp của Tin Mừng lại trở nên thênh thang đến lạ. Vì cuối cùng, đường nên thánh không phải là hành trình đi tìm một vinh quang trên trời, mà là hành trình để Thiên Chúa tìm thấy nơi chúng ta một chỗ nghỉ cho trái tim của Ngài.
Khởi đầu con đường nên thánh
Bài Tin Mừng trong ngày Lễ Các Thánh (x. Mt 5,1–12a) mở ra bằng hình ảnh Chúa Giêsu lên núi và giảng dạy. Núi trong Kinh Thánh không chỉ là một địa danh, mà còn là nơi con người chạm đến cõi linh thiêng, nơi Thiên Chúa tỏ mình và mời gọi. Từ ngọn núi ấy, Chúa Giêsu không ban “luật lệ” như Môsê xưa, nhưng trao ban “tinh thần” của Nước Trời, một lề luật của tình yêu và tự do nội tâm, được cô đọng nơi Tám Mối Phúc Thật. Ngài mời gọi: “Phúc cho ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ” (Mt 5,3). Một lời mời gọi nghịch lý! Trong khi thế gian mải miết tìm kiếm quyền lực, danh vọng và sự an toàn vật chất, thì Chúa Giêsu lại chỉ ra một con đường hoàn toàn ngược lại, đó là con đường của những tâm hồn hiền lành, biết khóc thương, biết khao khát sự công chính, biết xót thương, và biết kiến tạo hoà bình. Con đường ấy dường như hẹp, gập ghềnh và khó đi, nhưng chính nơi đó, con người chạm đến hạnh phúc thật, hạnh phúc của người thuộc trọn về Thiên Chúa.
Con đường nên thánh, vì thế, không khởi đầu bằng thành tích hay công trạng, mà bằng thái độ của một tâm hồn biết lắng nghe, biết đón nhận và để Thiên Chúa dẫn dắt. Thánh thiện không phải là sản phẩm của nỗ lực tự thân, mà là hoa trái của ân sủng trong một tâm hồn biết mở ra. Đức Thánh Cha Phanxicô trong Tông huấn Gaudete et Exsultate dạy rằng: “Nên thánh không đòi phải có một khuôn mặt buồn rầu và căng thẳng. Trái lại, người nên thánh biết sống vui tươi và đơn sơ, vì họ để cho ân sủng của Thiên Chúa hoạt động trong đời sống của mình” (GE, 122). Những vị Thánh mà chúng ta kính nhớ hôm nay, không phải là những con người phi thường vượt khỏi tầm với. Nhưng họ từng là những người cha, người mẹ, người lao động, người trẻ, người già … như mỗi chúng ta. Nhưng trong chính những bổn phận tầm thường, họ đã sống Tin Mừng một cách trọn vẹn, bằng chính đời sống âm thầm, kiên nhẫn và yêu thương. Chính sự trung thành nhỏ bé mỗi ngày ấy, đã dệt nên con đường nên thánh, con đường mà Chúa Giêsu đã đi trước và mời gọi chúng ta bước theo, trong từng nhịp một, trong tình yêu và trong sự khiêm nhường.
Nhịp đập của con tim nên thánh
Không có con đường nên thánh nào mà không đi qua tình yêu. Tình yêu không chỉ là một điều kiện, mà còn là linh hồn của sự thánh thiện. Bởi vì “Thiên Chúa là Tình Yêu” (x. 1Ga 4,8), nên càng yêu thương, con người càng trở nên giống Thiên Chúa. Thánh Phaolô đã nói thật rõ ràng và thấu đến tận đáy lòng người rằng: “Giả như tôi có nói được các thứ tiếng của loài người và của các thiên thần, mà không có đức mến, thì tôi chỉ như thanh la phèng phèng hay chũm choẹ xoang xoảng mà thôi” (1Cr 13,1). Do đó, không có tình yêu, mọi sự dù là tài năng, tri thức hay công trình lớn lao đến bao nhiêu đi nữa thì cũng đều trở thành trống rỗng.
Yêu thương không phải là cảm xúc thoáng qua hay sự mến chuộng nhất thời, nhưng là một sự chọn lựa, chọn sống vì người khác, chọn đặt người khác lên trên chính mình, hay chọn bước xuống để nâng người khác lên. Tình yêu đích thực, vì thế, đòi hỏi một sự dấn thân và can đảm, vì yêu thương luôn bao hàm sự hy sinh. Như Chúa Giêsu đã yêu “đến cùng” (x. Ga 13,1), yêu đến mức hiến dâng cả mạng sống của mình trên thập giá. Mẹ Têrêsa Calcutta, vị thánh của những người nghèo khổ nhất, đã từng chia sẻ rằng: “Không phải tất cả chúng ta đều có thể làm những việc lớn lao, nhưng chúng ta có thể làm những việc nhỏ với tình yêu lớn lao”. Câu nói ấy giản dị mà chứa đựng cả linh đạo của Tin Mừng. Trong mắt Thiên Chúa, điều làm nên giá trị không phải là quy mô của hành động, mà là mức độ của tình yêu được đặt vào trong đó. Một cái nhìn cảm thông, một lời hỏi thăm chân thành, hay một cử chỉ giúp đỡ nhỏ bé, nếu được thực hiện với tình yêu, đều trở thành lời ca ngợi Thiên Chúa.
Trên con đường nên thánh, yêu thương chính là bước chân đầu tiên và cũng là nhịp thở cuối cùng. Nó không rực rỡ như pháo hoa, cũng không rộn ràng như khúc khải hoàn ca, nhưng bền bỉ như mạch nước ngầm, thấm vào từng ngóc ngách của đời sống hằng ngày. Nên thánh không ở đâu xa, không phải chỉ dành cho những người được tôn phong trên bàn thờ, mà ở ngay trong những việc nhỏ bé được làm bằng cả con tim. Đó chính là khi chúng ta biết lắng nghe ai đó đang buồn, mỉm cười với người đang mệt, chia sẻ cho người túng thiếu, hay tha thứ cho một người đã làm tổn thương mình. Đức Thánh Cha Phanxicô khuyên dạy chúng ta trong Gaudete et Exsultate rằng: “Nên thánh là sống yêu thương, trao ban và phục vụ, ngay trong những điều nhỏ bé thường nhật, mà không cần được ai nhìn thấy” (GE, 16). Vì vậy, sự thánh thiện, suy cho cùng, không phải là một đích đến xa vời, mà là một hành trình yêu thương từng ngày. Bước đi trong yêu thương là để trái tim của chúng ta hòa nhịp với trái tim của Chúa, Đấng đã yêu đến cùng, để rồi trong từng nhịp đập của lòng mình, chúng ta nhận ra âm vang dịu dàng của Tình Yêu Thiên Chúa đang sống trong chúng ta.
Cửa vào Nước Trời
Nếu yêu thương là con đường, thì khiêm nhường chính là cánh cửa để bước vào. Bởi lẽ, người kiêu ngạo chẳng bao giờ cúi đầu để đi qua cửa hẹp, còn người khiêm tốn thì biết hạ mình xuống để được bước vào trong bình an. Cửa của Nước Trời không dành cho những ai tự mãn, mà mở rộng cho những tâm hồn nhỏ bé biết đón nhận tất cả như ân huệ. Chúa Giêsu, dù là Con Thiên Chúa, “đã tự hạ mình, vâng lời cho đến chết, và chết trên thập giá” (x. Pl 2,8). Sự tự hạ ấy không chỉ là một hành động bên ngoài, mà còn là thái độ sâu thẳm của con tim, một tình yêu biết quên mình để vâng phục Thánh Ý Thiên Chúa Cha, biết hạ mình để nâng con người lên. Chính nhờ sự khiêm nhường mà Ngài đã mở ra con đường cứu độ cho toàn nhân loại. Và thánh Phaolô nói tiếp: “Chính vì thế, Thiên Chúa đã siêu tôn Người và ban tặng danh hiệu trổi vượt trên muôn ngàn danh hiệu” (Pl 2,9). Nước Trời bắt đầu từ chính nơi ấy, từ một tâm hồn biết cúi xuống vì yêu thương. Thánh Augustinô, sau bao năm rong ruổi tìm chân lý, cuối cùng đã thốt lên: “Nếu bạn hỏi tôi về con đường nên thánh, tôi sẽ trả lời: thứ nhất là khiêm nhường, thứ hai là khiêm nhường, và thứ ba cũng là khiêm nhường”. Một lời đáp tưởng chừng như lặp lại, nhưng thật ra lại diễn tả ba cấp độ của hành trình thiêng liêng: (1) khiêm nhường trước Thiên Chúa, (2) khiêm nhường trước tha nhân, và (3) khiêm nhường trước chính mình.
Khiêm nhường không phải là hạ thấp bản thân hay phủ nhận giá trị của mình. Trái lại, đó là sự thật của con tim, biết mình nhỏ bé nhưng được yêu thương vô hạn. Người khiêm nhường không cần tỏ ra hoàn hảo, vì họ hiểu rằng ơn cứu độ không đến từ công trạng của mình, mà đến từ lòng thương xót của Thiên Chúa. Họ vui khi thấy người khác được đề cao, họ không sợ mất phần, vì biết mọi sự đều thuộc về Thiên Chúa. Đức Thánh Cha Phanxicô khuyên dạy chúng ta rằng: “Khiêm nhường là con đường dẫn chúng ta đến gần Thiên Chúa và tha nhân, vì chỉ trong sự nhỏ bé, chúng ta mới đủ không gian cho Tình Yêu lớn lao của Ngài” (Bài giảng tại Santa Marta, 24/5/2018). Khiêm nhường, vì vậy, là mảnh đất màu mỡ để hạt giống yêu thương nảy nở. Người khiêm nhường không cần ánh đèn sân khấu, chỉ mong ánh sáng của Chúa tỏa rạng qua đời mình. Họ có thể âm thầm giữa đời, như men nhỏ trong bột, như muối tan trong biển, nhưng chính họ là người làm cho thế giới này bớt kiêu căng và thêm hiền lành. Và có lẽ, điều đẹp nhất trong hành trình nên thánh không phải là đạt được điều gì vĩ đại, mà là dám cúi xuống thật sâu để yêu thương thật nhiều. Bởi chỉ khi cúi mình, chúng ta mới thấy rõ hơn khuôn mặt của Thiên Chúa, Đấng vẫn đang cúi xuống trên từng phận người bé nhỏ, để ôm lấy nỗi đau của họ bằng tình yêu vô tận.
Nên thánh – Ơn gọi của mỗi người
Mừng lễ Các Thánh không chỉ là dịp để chúng ta chiêm ngắm những khuôn mặt rạng ngời trong vinh quang của Thiên Chúa, mà còn là lời nhắc nhở dịu dàng nhưng mạnh mẽ rằng nên thánh không phải là đặc ân của một số người, mà là ơn gọi của tất cả mọi người. Đức Thánh Cha Phanxicô trong Tông huấn Gaudete et Exsultate đã khẳng định điều ấy với một giọng nói đầy hy vọng rằng: “Đừng sợ nên thánh. Nên thánh không cướp đi niềm vui và sức sống của bạn. Trái lại, đó là con đường để bạn đạt tới hạnh phúc đích thực” (GE, 32). Nên thánh không đồng nghĩa với việc rời bỏ thế gian để tìm một nơi ẩn dật, nhưng là sống Tin Mừng giữa đời thường. Nơi bếp lửa gia đình, nơi công xưởng, nơi bàn học, hay thậm chí trên giường bệnh, … mọi không gian đều có thể trở thành “đất thánh”, nếu được vun tưới bằng tình yêu và lòng trung tín. Đức Thánh Cha gọi đó là “sự thánh thiện nơi cửa nhà bên cạnh”, nơi mà chúng ta gặp gỡ biết bao người đã âm thầm làm điều thiện, chẳng ai biết đến, nhưng Thiên Chúa nhìn thấy hết (x. GE, 6–7).
Nên thánh, vì thế, không phải là làm điều phi thường, mà là sống điều bình thường một cách phi thường, tức là bằng tình yêu lớn lao. Người cha vất vả mưu sinh để nuôi con, người mẹ kiên nhẫn thức đêm để chăm sóc đứa trẻ ốm, người giáo viên tận tụy với học trò, người y tá nở nụ cười giữa những ca trực dài, hay người già yếu dâng những đau khổ của mình trong thinh lặng, … tất cả họ, trong mắt Thiên Chúa, đều đang đi trên con đường nên thánh. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, bậc thầy của con đường nhỏ, đã khẳng định rằng: “Nên thánh không hệ tại ở việc làm những điều lớn lao, nhưng là làm mọi việc nhỏ với một tình yêu lớn”. Chính con đường nhỏ bé ấy đã đưa một thiếu nữ 24 tuổi trở thành Tiến sĩ của Hội Thánh.
Ơn gọi nên thánh, vì thế, không xa lạ hay xa vời, nhưng ở ngay trong tầm tay, ở giữa những nhịp sống thường ngày, ở trong từng hành động yêu thương nhỏ bé. Và điều kỳ diệu là mỗi người, trong ơn gọi và hoàn cảnh riêng, đều có thể phản chiếu dung nhan của Thiên Chúa theo cách độc đáo của mình, như muôn ngọn nến nhỏ góp lại, thắp sáng một bầu trời. Như lời Đức Thánh Cha Phanxicô dạy: “Mỗi người chúng ta đều có thể trở nên một vị thánh, nếu chúng ta để cho ân sủng của Thiên Chúa hoạt động trong đời mình” (GE, 11).
Vâng, nên thánh không phải là một đích đến dành cho một số ít người ưu tú, mà là hành trình của tất cả những ai dám yêu, dám tha thứ, và dám sống thật với Tin Mừng giữa đời. Bởi vì, nên thánh không phải là chuyện của các thiên thần, mà là ước mơ của Thiên Chúa dành cho con người, cho bạn, cho tôi, và cho tất cả những ai mỗi ngày vẫn âm thầm chọn sống bằng một con tim yêu thương và khiêm nhường.
Ước gì mỗi sáng, khi ánh bình minh vừa ló dạng, chúng ta có thể khẽ thì thầm: “Lạy Chúa, xin dạy con biết nên thánh bằng những điều nhỏ bé. Biết mỉm cười dù ngày mới đầy thử thách, biết lắng nghe ai đó đang cần một lời an ủi, biết im lặng khi có thể nói lời cay nghiệt, và biết chọn yêu thương thay vì phán xét”. Ước gì trong từng việc chúng ta làm, dù tầm thường nhất, vẫn tỏa ra một chút ánh sáng, một chút hiền lành, hay một chút kiên nhẫn, như hương thơm của các Thánh trong đời thường. Bởi như Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu khẳng định: “Không có việc nhỏ nào khi chúng ta làm với một tình yêu lớn”. Và ước gì, đến cuối con đường, khi chúng ta đã bước qua cánh cửa hẹp của cõi đời này, chúng ta sẽ được nghe một giọng nói êm dịu vang lên: “Phúc cho con, người con bé nhỏ của Thầy, vì con đã sống trọn tình yêu thương”. Khi ấy, mọi nhọc nhằn, mọi hy sinh, mọi giọt nước mắt sẽ hóa thành ánh sáng và bình an. Và chúng ta sẽ hiểu rằng nên thánh không phải là đi xa, mà là trở về, trở về với trái tim yêu thương như Thiên Chúa. Và cuối cùng, ước chi mỗi người chúng ta, giữa những bộn bề của cuộc sống hôm nay, vẫn giữ được trong tim mình một ngọn lửa nhỏ của tình yêu, của sự hiền lành và của niềm hy vọng, để con đường nên thánh không còn là lý tưởng xa vời, mà trở thành giai điệu dịu dàng của mỗi ngày mà chúng ta đang sống.