--- Niềm vui cứu độ được trao ban---
Có những cuộc gặp gỡ không cần nhiều lời, cũng không cần ánh sáng rực rỡ hay nghi thức long trọng, nhưng lại đủ sức đổi hướng cả một đời người. Cuộc gặp gỡ của các người chăn chiên với Hài Nhi Giêsu trong đêm Bêlem là một cuộc gặp gỡ như thế. Không có phép lạ ngoạn mục, cũng không có lời sấm vang dội, chỉ có một Hài Nhi bé nhỏ nằm trong máng cỏ, một người Mẹ thinh lặng và một người Cha âm thầm. Thế nhưng, chính trong sự nghèo nàn triệt để ấy, niềm vui cứu độ đã được trao ban cho toàn thể nhân loại.
Thánh Luca kể rằng các người chăn chiên đã “hối hả ra đi” (x. Lc 2,16).
Động từ speudō trong nguyên ngữ Hy Lạp không chỉ diễn tả sự nhanh nhẹn thể lý, mà còn nói đến một nội tâm được thôi thúc, lôi cuốn mạnh mẽ, một trái tim đã được đánh động. Lời loan báo của thiên sứ không dừng lại ở việc tai họ nghe, nhưng đã chạm tới chiều sâu của sự hiện sinh. Điều này cho thấy đức tin đích thực luôn mang tính năng động, thúc đẩy con người bước ra khỏi vùng an toàn của mình. Không phải ngẫu nhiên mà các người chăn chiên, một tầng lớp bị xem là ô uế và không đáng tin trong xã hội Do Thái đương thời lại được chọn làm những người đầu tiên đến gặp Đấng Cứu Độ. Ở đây, Tin Mừng mặc khải một logic hoàn toàn khác với logic thế gian. Như thánh Phaolô đã xác quyết: “Thiên Chúa đã chọn những gì yếu đuối trong thế gian để làm cho những kẻ mạnh phải xấu hổ” (1Cr 1,27). Giáo Phụ Origen đã chú giải điều này rất sâu sắc khi nói rằng: “Chính những ai bị loại trừ khỏi thành thánh Giêrusalem lại là những người đầu tiên được mời vào mầu nhiệm Nước Trời” (Homilia in Lucam). Cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa luôn mang tính đảo ngược: không phải con người leo lên để nắm bắt Thiên Chúa, mà là Thiên Chúa cúi xuống để gặp gỡ con người.
Các người chăn chiên gặp “bà Maria, ông Giuse và Hài Nhi đặt nằm trong máng cỏ” (x. Lc 2,16). Tin Mừng không ghi lại một lời nào của Hài Nhi, cũng không kể lại một hành động đặc biệt nào. Cuộc gặp gỡ ấy diễn ra trong thinh lặng. Nhưng chính trong sự thinh lặng ấy lại là không gian thần học của mặc khải. Như Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI từng nhận định: “Thiên Chúa không áp đặt mình bằng quyền lực, nhưng bày tỏ chính mình trong sự khiêm hạ của tình yêu” (Jesus of Nazareth – The Infancy Narratives). Thinh lặng của máng cỏ chính là lời tuyên xưng hùng hồn nhất rằng: “Ngôi Lời đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa chúng ta” (Ga 1,14). Đây không chỉ là một biến cố lịch sử, mà còn là một nguyên lý thần học nền tảng: Thiên Chúa chọn ở với con người từ bên trong thân phận con người.
Sau cuộc gặp gỡ ấy, các người chăn chiên “kể lại điều họ đã được nghe nói về Hài Nhi này” (x. Lc 2,17). Chứng tá phát sinh một được cách tự nhiên từ cuộc gặp gỡ đích thực. Người ta không thể thực sự gặp Thiên Chúa mà vẫn giữ im lặng. Đức tin, tự bản chất, là đức tin được truyền thông. Thánh Tôma Aquinô khẳng định rằng điều thiện tự nó có khuynh hướng lan tỏa (bonum est diffusivum sui). Niềm vui Tin Mừng cũng thế: nó không thể bị giam cầm trong lòng người đã gặp Chúa. Thánh Augustinô đã nói một câu rất sâu sắc rằng:“Niềm vui không được chia sẻ thì không phải là niềm vui trọn vẹn” (Sermo 171). Các người chăn chiên, dù không có học vị, không có quyền lực, nhưng lại trở thành những nhà truyền giáo đầu tiên. Điều này nhắc nhở Hội Thánh rằng sứ vụ loan báo Tin Mừng không hệ tại trước hết ở năng lực nhân loại, mà ở kinh nghiệm gặp gỡ Đức Kitô. Giữa tất cả những chuyển động ấy, Đức Maria hiện lên với một thái độ hoàn toàn khác: “Còn bà Maria thì hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy và suy đi nghĩ lại trong lòng” (Lc 2,19).
Nếu các người chăn chiên tượng trưng cho Hội Thánh lên đường loan báo, thì Đức Maria là hình ảnh của Hội Thánh chiêm niệm. Mẹ không nói nhiều, không giải thích, không chiếm lấy trung tâm, nhưng Mẹ đã lắng nghe, ghi nhớ và suy đi nghĩ lại trong lòng. Chính trong trái tim của Mẹ, mầu nhiệm cứu độ được ấp ủ và trưởng thành. Công đồng Vaticanô II gọi Đức Maria là “mẫu gương tuyệt hảo của Hội Thánh trong đức tin và đức ái” (x. Lumen Gentium, 53). Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II cũng nhấn mạnh rằng: “Đức Maria đi trước Hội Thánh trong hành trình đức tin” (Redemptoris Mater, 5).
Ngày thứ tám, Hài Nhi được đặt tên là Giêsu (x. Lc 2,21). Việc đặt tên không chỉ là tuân giữ Luật Môsê, mà còn là mặc khải căn tính và sứ mạng. “Giêsu” nghĩa là “Đức Chúa cứu”. Tên gọi ấy không phải do con người đặt, nhưng được Thiên Chúa mặc khải (x. Lc 1,31). Điều này cho thấy ơn cứu độ không phải là một giải pháp tạm thời, mà là một kế hoạch cứu độ đã được chuẩn bị từ muôn thuở. Khi Hài Nhi được gọi tên, thì nhân loại cũng được gọi tên. Thiên Chúa không cứu con người một cách vô danh. Như ngôn sứ Isaia đã nói: “Ta đã gọi ngươi bằng chính tên ngươi, ngươi là của Ta” (Is 43,1).
Trong ngày đầu năm mới, khi Hội Thánh mừng kính Đức Maria – Mẹ Thiên Chúa (Theotokos), chúng ta tuyên xưng một chân lý nền tảng của đức tin Kitô giáo: Đấng mà Mẹ sinh ra thật sự là Thiên Chúa. Công đồng Êphêxô (431) đã long trọng xác quyết điều này không chỉ để tôn vinh Đức Maria, nhưng còn để bảo vệ chân lý về Đức Kitô. Như thánh Cyrillô thành Alexandria khẳng định: “Nếu Đức Maria không phải là Mẹ Thiên Chúa, thì Đấng mà chúng ta tôn thờ không phải là Thiên Chúa thật”. Thánh Phaolô tóm lược mầu nhiệm ấy trong một câu súc tích: “Khi thời gian tới hồi viên mãn, Thiên Chúa đã sai Con mình tới, sinh làm con một người đàn bà” (Gl 4,4). Qua Đức Maria, Thiên Chúa bước vào lịch sử; và qua Mẹ, con người học cách đón nhận lịch sử của mình trong ánh sáng của ân sủng.
Như vậy, cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa không chấm dứt ở máng cỏ, nhưng vẫn tiếp diễn trong đời sống hằng ngày của chúng ta: trong Lời Chúa được công bố, trong Thánh Thể được cử hành, trong những dấu chỉ âm thầm của đời sống cộng đoàn và sứ vụ. Và mỗi lần chúng ta nghe tên mình được gọi trong lương tâm, trong lời khấn, trong trách nhiệm cụ thể là mỗi lần chúng ta được nhắc nhớ rằng mình không vô danh trước mặt Thiên Chúa.
Ước gì, trong năm mới này, chúng ta học nơi các người chăn chiên sự đơn sơ và mau mắn đáp trả; học nơi Đức Maria một trái tim biết ghi nhớ và suy niệm; và nhất là, biết trân trọng tên gọi của mình trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Bởi vì niềm vui lớn nhất của Tin Mừng không chỉ là việc Thiên Chúa đã đến, mà là Ngài đến để gặp chúng ta và gọi chúng ta bằng chính tên của mình.