--- Thấy và Tin ---
Có những khoảnh khắc trong đời sống đức tin, con người chạy rất nhanh, nhưng lòng lại đầy hoang mang. Sáng sớm ngày thứ nhất trong tuần, Maria Mácđala chạy đi báo tin: “Người ta đã đem Chúa đi khỏi mộ” (Ga 20,2). Tin ấy như một cú sốc. Phêrô và người môn đệ kia lập tức chạy ra mộ. Hai con người, hai nhịp bước, hai cách đi vào mầu nhiệm. Thánh Gioan ghi lại rất đơn sơ, nhưng đầy ý nghĩa: “Cả hai người cùng chạy. Nhưng môn đệ kia chạy mau hơn ông Phêrô và đã tới mộ trước” (Ga 20,4). Chi tiết này không nhằm tôn vinh tốc độ thể lý, mà mở ra một biểu tượng sâu xa, đó là tình yêu luôn đi trước. Truyền thống Hội Thánh vẫn đọc nơi “người môn đệ Đức Giêsu thương mến” hình ảnh của một con tim đã được yêu nhiều, nên nhạy bén hơn trước dấu chỉ của Thiên Chúa. Thánh Augustinô từng nhận xét rằng: “Amor ipse intellectus est” – chính tình yêu mở ra con đường hiểu biết. Như vậy, Gioan chạy nhanh hơn, ở đây, không phải vì ngài hơn Phêrô, mà vì tình yêu nơi thánh nhân làm cho ngài khao khát hơn, thao thức hơn, và sẵn sàng hơn để nhận ra điều Thiên Chúa đang làm.
Thế nhưng, điều đáng chú ý là dù đến trước, Gioan không vào ngay. Ngài cúi xuống, thấy những băng vải còn đó, nhưng dừng lại (x. Ga 20,5). Sự dừng lại này không phải do sợ hãi, mà là dấu chỉ của một tâm hồn biết kính trọng mầu nhiệm và tôn trọng vai trò của Hội Thánh. Phêrô, người được trao chìa khóa (x. Mt 16,19), đi vào trước. Đức tin, vì thế, không phải là hành trình đơn độc của cảm xúc cá nhân, mà luôn được đặt trong mối tương quan với cộng đoàn và truyền thống tông truyền.
Khi vào trong mộ, Phêrô thấy các băng vải và khăn che đầu được xếp riêng (x. Ga 20, 6–7). Không có dấu vết của sự vội vã, cũng không có hỗn loạn của một vụ trộm xác. Chỉ có một trật tự lạ lùng của sự sống đã vượt qua cái chết. Và lúc ấy, Gioan cũng đi vào. Thánh sử viết một câu rất ngắn, nhưng là đỉnh cao của toàn bộ trình thuật: “Ông đã thấy và đã tin” (Ga 20,8). Thấy gì? Không phải thấy Đức Giêsu phục sinh bằng mắt thể lý. Ngôi mộ vẫn trống. Chỉ thấy những dấu chỉ rất mong manh: băng vải, khăn liệm, khoảng trống. Nhưng chính nơi khoảng trống ấy, đức tin được khai sinh. Thánh Gioan không tin vì đã có bằng chứng đầy đủ, mà vì trái tim của ngài đã được chuẩn bị từ trước bằng tình yêu, bằng việc ở lại, và bằng việc tựa đầu vào ngực Thầy trong bữa Tiệc Ly (x. Ga 13,25). Đức tin của Gioan là hoa trái của một hành trình dài gắn bó, chứ không phải phản xạ tức thời trước một phép lạ.
Trong ánh sáng của ngày lễ kính thánh Gioan hôm nay, chúng ta nhận ra nơi ngài hình ảnh của người môn đệ lý tưởng: không ồn ào, không chiếm chỗ, cũng không áp đặt, nhưng luôn gần Thầy, luôn lắng nghe, và luôn để cho tình yêu dẫn đường. Ngài là người đã đứng dưới chân thập giá khi nhiều người khác đã bỏ đi (x. Ga 19,26), và cũng là người đầu tiên tin vào mầu nhiệm Phục Sinh khi mọi sự vẫn còn mờ tối. Chính vì thế, Gioan có thể viết sau này: “Điều chúng tôi đã nghe, đã thấy tận mắt, đã chiêm ngưỡng, và tay chúng tôi đã chạm đến… chúng tôi loan báo cho anh em” (1 Ga 1,1–3). Hành trình “thấy và tin” của Thánh Gioan cũng là hành trình mà mỗi người Kitô hữu được mời gọi bước theo. Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng chạy rất nhiều: chạy theo công việc, trách nhiệm, lo toan, thậm chí chạy cả trong đời sống đạo. Nhưng không phải mọi cuộc chạy đều dẫn đến đức tin. Chỉ khi nào chúng ta dám dừng lại trước mầu nhiệm, dám cúi xuống, dám ở lại với những dấu chỉ nhỏ bé của Thiên Chúa trong đời sống của mình, thì ánh sáng Phục Sinh mới có thể bừng lên. Đức tin Phục Sinh không xóa đi bóng tối ngay lập tức, nhưng trao cho chúng ta một ánh nhìn mới giữa bóng tối. Như Thánh Gioan, chúng ta không luôn thấy hết, nhưng có thể tin trước, để rồi từ niềm tin ấy, ánh sáng dần dần được mở ra: “Phúc thay những người không thấy mà tin” (Ga 20,29). Đó là lời mà Chúa Giêsu sau này nói với Tôma cũng chính là lời xác nhận con đường của Gioan đã âm thầm bước đi ngay từ buổi sáng đầu tiên ấy.
Ước gì trong Thánh lễ kính thánh Gioan hôm nay, chúng ta xin được ơn của người môn đệ được yêu mến: ơn có một trái tim nhạy bén trước sự hiện diện của Chúa, ơn biết ở lại trong thinh lặng trước mầu nhiệm, và ơn dám tin khi chưa thấy trọn vẹn. Để giữa những “ngôi mộ trống” của cuộc đời là những mất mát, hoang mang, đứt gãy, … chúng ta cũng có thể thì thầm trong lòng như thánh Gioan năm xưa: Tôi đã thấy… và tôi tin.