Đừng xét đoán, hãy tha thứ và biết cho đi
như Cha anh em là Đấng nhân từ”
(Lc 6,36)
Có những vết thương rất lâu mới lành. Có những lời nói chúng ta vẫn nhớ dù đã nhiều năm trôi qua. Và cũng có những người mà chỉ cần nhắc đến tên, trái tim chúng ta lại muốn khép lại. Chính ở nơi khó khăn nhất ấy, Đức Giêsu mời gọi chúng ta bước vào con đường của Tin Mừng: “Hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6,36). Đây không phải là một lời mời gọi dễ dàng. Bởi yêu người yêu mình là điều tự nhiên; tha thứ cho người làm tổn thương mình mới là điều đòi hỏi một trái tim đã được biến đổi bởi Thiên Chúa.
Đức Giêsu nói: “Hãy yêu kẻ thù và làm ơn cho kẻ ghét anh em, hãy chúc lành cho kẻ nguyền rủa anh em, và cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em” (Lc 6,27-28). Ngài không chỉ bảo chúng ta đừng trả thù. Ngài còn đi xa hơn: hãy yêu, hãy làm ơn, hãy chúc lành và hãy cầu nguyện. Đó chính là điều làm nên sự khác biệt của Kitô giáo. Bởi nếu chỉ yêu người yêu mình, Đức Giêsu nói, “có gì là ân với nghĩa?” (x. Lc 6,32). Người tội lỗi cũng làm như vậy. Nhưng người môn đệ Đức Kitô được mời gọi bước xa hơn lẽ thường, vượt qua nguyên tắc “anh làm cho tôi điều tốt, tôi sẽ làm điều tốt cho anh” để sống một tình yêu không tính toán.
Tại sao Đức Giêsu lại đòi hỏi một điều cao như thế? Bởi Ngài muốn chúng ta trở nên giống chính Thiên Chúa. “Người vẫn nhân hậu với cả phường vô ân và quân độc ác” (Lc 6,35). Thiên Chúa không chỉ tốt với người xứng đáng. Ngài còn cho mặt trời mọc trên cả người công chính lẫn kẻ bất chính, vẫn kiên nhẫn với người tội lỗi và không ngừng mở ra cơ hội trở về.
Thánh Phaolô nói rằng: “Thiên Chúa chứng tỏ lòng yêu thương của Người đối với chúng ta, ở chỗ: ngay khi chúng ta còn là người có tội, Đức Kitô đã chết vì chúng ta” (Rm 5,8). Chúa không đợi chúng ta trở nên tốt đẹp rồi mới yêu thương. Chính tình yêu của Người giúp chúng ta có thể trở nên tốt đẹp. Đó cũng là điều Đức Giêsu muốn chúng ta học.
Có những người chúng ta chỉ yêu khi họ tốt với mình. Nhưng tình yêu Kitô giáo bắt đầu trưởng thành khi chúng ta có thể cầu nguyện cho cả người đã làm mình đau. Điều đó không có nghĩa là chúng ta phải phủ nhận sự tổn thương hay giả vờ rằng điều sai trái chưa từng xảy ra. Tha thứ không có nghĩa là gọi điều xấu thành điều tốt. Tha thứ là từ chối để sự dữ tiếp tục chiếm quyền trên trái tim mình. Có những người đã làm chúng ta đau, nhưng nếu chúng ta giữ mãi sự oán giận, họ có thể đã làm tổn thương chúng ta một lần; còn chúng ta lại để vết thương ấy làm mình đau thêm hàng trăm lần. Tha thứ là nói với chính mình: “Tôi không muốn nỗi đau này quyết định con người tôi”.
Đức Giêsu trên thập giá đã sống điều ấy đến tận cùng. Khi bị đóng đinh, Ngài cầu nguyện: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23,34). Đó không phải là sự yếu đuối. Đó là sức mạnh của tình yêu đã chiến thắng hận thù.
Thánh Gioan Phaolô II, sau khi bị ám sát, đã đến thăm và tha thứ cho người đã bắn mình. Hành động ấy cho thấy Tin Mừng không chỉ là một lý tưởng được đọc trong sách; Tin Mừng còn có thể trở thành một lựa chọn cụ thể ngay giữa những vết thương sâu nhất. Nhưng lòng nhân từ không chỉ được thể hiện qua việc tha thứ. Đức Giêsu còn nói: “Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán. Anh em đừng lên án, thì sẽ không bị Thiên Chúa lên án. Anh em hãy tha thứ, thì sẽ được Thiên Chúa thứ tha” (Lc 6,37).
Có lẽ một trong những điều chúng ta làm dễ nhất là xét đoán người khác. Chúng ta nhìn thấy một hành động rồi kết luận về cả con người. Nghe một câu chuyện rồi lập tức cho rằng mình biết hết sự thật. Nhìn thấy một người vấp ngã rồi quên rằng chính mình cũng có thể ngã. Nhưng Thiên Chúa nhìn sâu hơn chúng ta. Chúng ta nhìn thấy một khoảnh khắc; Thiên Chúa nhìn thấy cả một cuộc đời. Chúng ta nhìn thấy lỗi lầm; Thiên Chúa nhìn thấy cả những vết thương phía sau lỗi lầm. Chúng ta nhìn thấy một con người đang ngã; Thiên Chúa vẫn nhìn thấy người con có khả năng đứng dậy. Vì thế, đừng vội kết luận về một người khi chúng ta chưa biết câu chuyện của họ.
Đức Giáo hoàng Phanxicô thường nhắc đến “văn hóa gặp gỡ” thay vì “văn hóa loại bỏ”. Người Kitô hữu không được xây dựng cuộc đời bằng việc loại trừ những người mình không thích, nhưng bằng khả năng đến gần, lắng nghe và mở ra một con đường trở về.
Đức Giêsu còn nói một câu rất đẹp: “Anh em muốn người ta làm gì cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy” (Lc 6,31). Ai cũng muốn được tha thứ, nhưng chúng ta có biết tha thứ không? Ai cũng muốn người khác hiểu mình, nhưng chúng ta có chịu hiểu người khác không? Ai cũng muốn được người khác cho cơ hội, nhưng chúng ta có biết cho người khác một cơ hội không? Có khi chúng ta cầu xin Chúa: “Lạy Chúa, xin thương con!” nhưng lại rất khó thương người khác. Trang Tin Mừng hôm nay mời chúng ta trở thành những người nhận được lòng thương xót và biết trao lòng thương xót.
Đức Giêsu kết luận: “Anh em hãy cho, thì sẽ được Thiên Chúa cho lại. Người sẽ đong cho anh em đấu đủ lượng đã dằn, đã lắc và đầy tràn” (Lc 6,38). Đây không phải là một công thức để chúng ta cho đi nhằm đổi lấy phần thưởng. Trái lại, Đức Giêsu muốn chúng ta học nơi Thiên Chúa một cách sống mới: cho đi mà không tính toán, yêu thương mà không đòi đáp trả, tha thứ mà không chờ người kia phải xin lỗi trước. Bởi Thiên Chúa đã yêu chúng ta như thế.
Ước mong mỗi ngày chúng ta biết bớt một lời xét đoán, thêm một lời cảm thông; bớt một lần lên án, thêm một lần tha thứ; bớt giữ lại cho mình, thêm một lần quảng đại trao ban. Nếu hôm nay có một người đang làm chúng ta tổn thương, có lẽ Chúa không đòi chúng ta lập tức quên hết mọi đau đớn. Nhưng Ngài mời chúng ta bắt đầu bằng một điều rất nhỏ: cầu nguyện cho người ấy. Không phải vì họ đã xứng đáng, nhưng vì chúng ta muốn trái tim mình được tự do. Và nếu có một người đang cần sự tha thứ của chúng ta, hãy nhớ rằng chúng ta cũng là những người từng cần Chúa tha thứ biết bao lần.
Ước mong chúng ta đừng trở thành những người chỉ biết nói về lòng thương xót, nhưng biết sống lòng thương xót trong gia đình, cộng đoàn và từng cuộc gặp gỡ. Bởi thế giới không thiếu những người biết phán xét. Thế giới đang cần những người biết chữa lành. Không thiếu những người chỉ ra lỗi lầm. Thế giới cần những người biết đưa tay nâng người đang ngã. Không thiếu những người trả lại sự dữ bằng sự dữ. Đức Kitô mời gọi chúng ta trở thành những người dùng tình yêu để chặn đứng vòng tròn của hận thù. Và có lẽ đó chính là lúc người khác có thể nhận ra khuôn mặt của Thiên Chúa nơi chúng ta. “Hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6,36). Ước mong câu nói ấy không chỉ nằm trên môi chúng ta, nhưng trở thành cách chúng ta sống: biết tha thứ khi có thể, biết cảm thông khi chưa hiểu, biết cho đi khi người khác cần, và biết yêu thương ngay cả khi không được đáp lại. Bởi cuối cùng, người giống Thiên Chúa nhất không phải là người không bao giờ sai lỗi, nhưng là người biết yêu thương, tha thứ và nhân từ như chính Ngài đã yêu thương, tha thứ và nhân từ với chúng ta.
Giọng đọc: Phan Anh