Lòng thương xót không giới hạn
dễ kết án, dễ “hủy bỏ” nhau,
người môn đệ được mời gọi
trở thành chứng nhân
của lòng thương xót không giới hạn
Có những vết thương không chảy máu, nhưng âm thầm rỉ đau trong ký ức. Có những lời nói tưởng đã qua đi, nhưng vẫn còn đọng lại trong tim như một mảnh gai nhỏ. Và giữa những va chạm của đời sống, câu hỏi của thánh Phêrô ngày xưa cũng là câu hỏi của mỗi chúng ta hôm nay: “Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần? Có phải bảy lần không?” (Mt 18,21) . Bảy lần, một con số đã rất quảng đại theo lẽ thường. Nghĩa là còn nhớ mình đã tha. Nghĩa là còn đếm. Cũng có nghĩa là lòng bao dung vẫn còn giới hạn. Nhưng Chúa Giêsu đáp: “Không phải bảy lần, nhưng là bảy mươi lần bảy” (Mt 18,22) . Ngài không sửa lại con số. Ngài đã phá vỡ cách tính. Khi yêu thương còn đặt trong phép toán, thì lòng thương xót chưa thật sự chạm đến đáy sâu của trái tim.
Tha thứ, trong Tin Mừng, không phải là một cử chỉ lặp lại nhiều lần, mà là một lối sống không còn giới hạn. Để làm rõ điều ấy, Chúa Giêsu kể một dụ ngôn khiến chúng ta phải lặng người. Một người đầy tớ mắc nợ vua mười ngàn yến vàng (x. Mt 18, 24-34), một con số khổng lồ, vượt xa khả năng hoàn trả. Nếu quy đổi theo giá trị thời ấy, đó là món nợ của cả đời người, thậm chí nhiều đời. Đó cũng chính là hình ảnh của chúng ta trước mặt Thiên Chúa.
Chúng ta mang trong mình những món nợ không thể đếm hết: những lần thờ ơ, những lúc phản bội tình yêu, những chọn lựa ích kỷ, những cơ hội bỏ lỡ để sống theo ánh sáng. Nếu Thiên Chúa xét xử theo công bằng tuyệt đối, ai có thể đứng vững? Nhưng Tin Mừng nói: vua “chạnh lòng thương” (x. Mt 18,27) . Hai chữ ấy làm thay đổi tất cả. Không phải vì đầy tớ xứng đáng. Cũng không phải vì anh ta có lý lẽ thuyết phục. Nhưng vì trái tim của nhà vua rung động. Và món nợ khổng lồ ấy được xóa sạch. Không trả dần. Không giảm lãi. Cũng không cần điều kiện.Lòng thương xót của Thiên Chúa không mặc cả. Ngài tha thứ vì Ngài chính là Tình Yêu.
Thế nhưng, bi kịch bắt đầu ngay sau đó. Vừa bước ra khỏi lòng thương xót bao la, người đầy tớ ấy túm cổ đồng bạn vì một món nợ nhỏ bé: chỉ một trăm quan tiền. Một con số quá nhỏ so với mười ngàn yến vàng. Sự tương phản ấy làm cho chúng ta nhói lòng. Phải chăng đó cũng là hình ảnh của chính chúng ta?
Chúng ta quỳ gối xin Chúa tha thứ, và tin rằng Ngài đã xóa hết. Nhưng khi đứng dậy, chúng ta lại giữ sổ nợ với người khác. Chúng ta nhớ rất rõ ai đã làm cho chúng ta bị tổn thương. Chúng ta nhắc lại quá khứ. Chúng ta giữ trong lòng những lời chưa kịp tha. Chúng ta muốn được hiểu, nhưng không muốn hiểu. Muốn được cảm thông, nhưng không muốn cảm thông. Muốn được tha, nhưng không muốn tha. Vấn đề không phải là chúng ta chưa nhận được lòng thương xót, mà là chúng ta chưa để lòng thương xót ấy chảy qua mình.
Tha thứ trong Tin Mừng không chỉ là một bổn phận đạo đức. Tha thứ là dấu chỉ cho thấy chúng ta thực sự đã gặp lòng thương xót. Nếu trái tim của chúng ta vẫn khép kín, thì có lẽ chúng ta mới chỉ nghe về lòng thương xót, chứ chưa để nó biến đổi mình.
Vì thế, Chúa Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng một lời nghiêm khắc: “Nếu mỗi người trong anh em không hết lòng tha thứ cho anh em mình…” (Mt 18,35). “Hết lòng”, nghĩa là không giữ lại phần cay đắng. “Hết lòng”, nghĩa là không tha thứ bằng môi miệng nhưng vẫ còn giữ oán hờn trong tim. “Hết lòng”, cũng có nghĩa là dám buông bỏ quyền trả đũa và trao công lý vào tay Thiên Chúa.
Tha thứ không phủ nhận vết thương. Tha thứ cũng không gọi điều xấu là điều tốt. Nhưng tha thứ chọn không để bóng tối điều khiển tương lai của mình. Khi không tha, chúng ta tưởng mình giữ được công bằng. Nhưng thực ra, chúng ta đang tự giam mình trong ngục tù của oán hận. Sự giận dữ âm ỉ làm trái tim khô cằn, làm ánh nhìn trở nên cứng nhắc, và làm lời nói mất đi sự dịu dàng.
Người đầy tớ độc ác cuối cùng bị trao cho lính hành hạ. Hình ảnh ấy không chỉ nói về án phạt đời sau. Nó phản chiếu thực tại nội tâm: ai không biết tha sẽ bị chính sự cay đắng hành hạ mỗi ngày. Ngược lại, tha thứ là con đường giải phóng. Không chỉ giải phóng người kia, mà giải phóng chính mình. Tha thứ là cắt đứt sợi dây vô hình buộc chúng ta vào quá khứ. Là mở cửa sổ cho ánh sáng bước vào nơi từng tối tăm.
Trên thập giá, Chúa Kitô đã tha thứ trong khoảnh khắc đau đớn nhất: “Lạy Cha, xin tha cho họ” (Lc 23,34) . Không phải khi vết thương đã lành. Không phải khi người chúng ta xin lỗi. Nhưng ngay giữa xúc phạm và nhục hình. Lòng thương xót của Thiên Chúa không chờ chúng ta xứng đáng. Ngài yêu trước. Ngài tha trước. Ngài mở đường trước. Và Ngài mời gọi chúng ta bước theo con đường ấy.
Vậy, tha đến bao giờ? Tha cho ai? Tha trong trường hợp nào? Tin Mừng không đưa ra danh sách ngoại lệ. Chỉ có một chuẩn mực duy nhất: “Như chính Ta đã thương xót ngươi” (Mt 18,33). Nếu chúng ta ý thức mình đã được yêu và tha nhiều thế nào, trái tim của chúng ta sẽ mềm lại. Khi nhận ra mình từng được nâng dậy từ những lần vấp ngã, chúng ta sẽ bớt khắt khe với sự yếu đuối của người khác. Tha thứ, vì thế, không làm cho chúng ta nhỏ đi. Trái lại, nó làm trái tim của chúng ta rộng ra theo kích thước của Thiên Chúa.
Giữa một thế giới dễ phản ứng, dễ kết án, dễ “hủy bỏ” nhau, người môn đệ được mời gọi trở thành chứng nhân của lòng thương xót không giới hạn. Không phải bằng những lời lớn lao, nhưng bằng những chọn lựa thầm lặng: không nuôi oán hận, không trả đũa, không khép lại cánh cửa của hy vọng.
Có thể hôm nay chúng ta chưa đủ sức tha một vết thương lớn. Nhưng có lẽ chúng ta có thể bắt đầu bằng một bước nhỏ: một lời cầu nguyện cho người làm mình tổn thương, một quyết định không nói xấu, hay một lần buông xuống ký ức cũ. Mỗi lần tha thứ là một lần chúng ta bước gần hơn tới trái tim của Thiên Chúa. Và đến cuối hành trình, khi chúng ta đứng trước mặt Ngài, có lẽ điều làm cho chúng ta bình an nhất không phải là những thành công đã đạt được, nhưng là những lần chúng ta đã chọn yêu thay vì giữ hận, đã chọn buông thay vì nắm chặt, đã chọn lòng thương xót thay vì công bằng lạnh lùng. Bởi vì ở cuối con đường ấy, chúng ta sẽ gặp một Thiên Chúa không đếm tội, không giữ sổ nợ, nhưng mở rộng vòng tay. Và Ngài sẽ nhận ra nơi chúng ta hình ảnh của chính trái tim Ngài, một trái tim đã học được cách tha thứ hết lòng.