--- Dọn đường cho Chúa đến ---
đối với tình yêu từ Trái Tim Chúa Kitô
là yêu thương anh chị em của chúng ta”
Mùa Vọng là mùa của chờ đợi, nhưng chờ đợi trong truyền thống Kitô giáo không bao giờ là thái độ thụ động. Hội Thánh không chỉ mời gọi chúng ta “chờ Chúa đến,” nhưng còn thúc giục mạnh mẽ: “Hãy dọn đường cho Chúa đến”. Tiếng kêu ấy vang lên xuyên suốt Kinh Thánh, trở nên mạnh mẽ đặc biệt nơi Gioan Tẩy Giả , vị ngôn sứ cuối cùng của Cựu Ước và là chiếc cầu nối dẫn đến Tin Mừng. Gioan không chỉ nói về việc Chúa đến, nhưng đặt vào tay con người một bổn phận: “Hãy sửa đường cho thẳng để Người đi” (Mt 3,3). Câu hỏi vì thế không còn là: Chúa đến khi nào? nhưng sâu xa hơn: Chúa có thể đến được trong lòng mình, trong cộng đoàn này hay không?
Điều lạ lùng là Gioan xuất hiện không phải trong đền thờ, cũng không phải ở giữa những nơi phồn hoa, phố chợ, nhưng trong hoang địa. Hoang địa, trong Kinh Thánh, không chỉ là nơi trống rỗng, vắng vẻ, mà còn là không gian nơi Thiên Chúa thanh luyện dân của Ngài. Chính trong hoang địa, dân Israel học biết lắng nghe tiếng Chúa và nhận ra sự thật về chính mình. “Đức Chúa đã dẫn ngươi đi suốt bốn mươi năm trong sa mạc để thử thách và thanh luyện lòng dạ ngươi” (Đnl 8,2). Và cũng ở đó, dân nhận ra họ không thể sống nếu không trông cậy hoàn toàn vào Thiên Chúa: “Con người sống không chỉ nhờ bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Đức Chúa phán ra” (Đnl 8,3). Ngôn sứ Hôsê còn mô tả sa mạc như nơi Thiên Chúa đưa dân vào để “nói với trái tim của họ” (x. Hs 2,16).
Hoang địa của mỗi người chúng ta hôm nay, không phải là nơi chứa đầy cát bụi, mà chính là nơi nội tâm của mình: là nơi giờ chầu sáng sớm, là nơi căn phòng bé nhỏ khi đêm về, là nơi những khoảng lặng không ai nhìn thấy, hay là nơi những lúc ngồi trước Thánh Thể mà không còn gì che lấp sự thật về bản thân. Hoang địa ấy chính là nơi không tiếng ồn che khuất tiếng gọi của Chúa, nơi những lớp mặt nạ rơi xuống và nơi chúng ta phải đối diện với con người thật: yếu đuối, giới hạn, dễ tổn thương, nhưng lại được Thiên Chúa yêu thương vô điều kiện. Chính ở đó, tiếng mời gọi hoán cải vang lên mạnh mẽ nhất. Điều đáng chú ý là Thiên Chúa hoàn toàn có thể tự mình dọn đường đến với con người, nhưng Ngài không làm thế. Vì rằng, Thiên Chúa muốn chúng ta cộng tác với Ngài. Thánh Phaolô gọi đó là “cộng tác viên của Thiên Chúa” (x. 1Cr 3,9) , là những con người nhỏ bé nhưng được mời gọi cộng tác vào công trình cứu độ. Và vì thế, hoán cải không chỉ là lời khuyên đạo đức, nhưng còn là sứ mạng, là phần đóng góp thiết yếu của mỗi ngời chúng ta cho hành trình của Nước Trời.
Thế nhưng hoán cải không đơn giản chỉ là một xúc động hay một quyết định nhất thời. Gioan Tẩy Giả nói rõ: “Hãy sinh hoa trái xứng với lòng sám hối” (Mt 3,8). Sám hối không phải chỉ là cảm thấy tội lỗi, nhưng là thay đổi đời sống. Công đồng Vaticanô II trong Perfectae Caritatis khẳng định rằng: “Canh tân đời sống thiêng liêng là điều tối cần thiết cho tất cả mọi người” (PC 2). Nghĩa là đời sống của người Kitô hữu không thể đứng yên. Vì không ai có thể bước theo Chúa với trái tim không đổi thay, và không ai có thể trung thành mà lại không có sự hoán cải.
Đặc biệt hơn, đối với người tu sĩ, hoán cải trước hết là hành trình từ cái tôi sang Thánh Ý Chúa. Chúa Giêsu trong Vườn Cây Dầu đã cho chúng ta một mẫu gương tuyệt đối về sự quy phục này: “Xin đừng theo ý con, mà theo ý Cha” (Lc 22,42). Hoán cải, vì thế, là chuyển từ phán xét sang bao dung, từ đòi hỏi sang hiến mình, từ tự ái sang khiêm tốn, và từ việc quy chiếu về bản thân sang việc quy hướng về cộng đoàn và sứ vụ. Những điều nhỏ bé ấy chính là chất liệu xây dựng nên đời sống thánh hiến. Nhưng hoán cải không diễn ra trong những biến cố lớn lao, mà phần lớn diễn ra trong những chọn lựa nhỏ của đời sống thường ngày. Đó có thể chỉ là một lời xin lỗi mà chúng ta vốn không muốn nói; hay một lần kiềm chế trước sự khó chịu của người khác; hoặc một chút lắng nghe trọn vẹn thay vì đáp trả vội vàng; hay có thể chỉ là một nụ cười đơn sơ thay cho sự cau có. Đó là một sự chọn lựa không buông theo cám dỗ giải trí vô bổ, nhưng là sự trung thành với giờ kinh dù lòng khô khan, và là việc quyết định nói một lời nâng đỡ thay vì lời chỉ trích.
Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI dạy rằng: “Hoán cải là một hành trình không bao giờ kết thúc”. Ở đó, hoán cải là vết cắt sâu nhưng chữa lành; là cuộc trở về không phải một lần, nhưng là mỗi ngày. Những gồ ghề trong lòng: sự nóng nảy, thành kiến, kiêu căng, …chính là những mô đất mà chúng ta phải san bằng. Những ổ gà: sự lười biếng, vô cảm, thiếu trách nhiệm, … chính là những phần mà chúng ta phải lấp đầy. Và Chúa Giêsu đến với chúng ta qua chính những việc âm thầm ấy.
Nhưng hoán cải không bao giờ chỉ là chuyện riêng của cá nhân. Gioan Tẩy Giả không chỉ kêu gọi từng người, nhưng kêu gọi cả một dân tộc. Và đặc biệt hơn trong đời sống thanh hiến, không ai có thể hoán cải mà không làm biến đổi cộng đoàn. Mỗi chuyển động nhỏ trong lòng chúng ta đều để lại ảnh hưởng thật nơi bầu khí chung quanh. Khi mình khô khan, cộng đoàn trở nên nặng nề. Khi mình nghi ngờ, cộng đoàn thiếu tin tưởng. Hay khi mình sống tiêu cực, cộng đoàn mất bình an. Nhưng ngược lại, khi mình hiền hòa, cộng đoàn sáng lên. Khi mình sống yêu thương, cộng đoàn được chữa lành. Và khi mình cầu nguyện, cộng đoàn được nâng đỡ. Điều này được Đức Thánh Cha Phanxicô trong tông huấn Dilexit Nos khuyên nhủ: “Phản ứng đúng đắn nhất đối với tình yêu từ Trái Tim Chúa Kitô là yêu thương anh chị em của chúng ta”. Nghĩa là chúng ta không thể dọn đường cho Chúa nếu không mở lòng cho anh chị em trong cộng đoàn. Và chúng ta không thể yêu Trái Tim Chúa Kitô mà không để cho trái tim của mình học yêu theo cách của Ngài. Công đồng Vaticanô II cũng khẳng định: “Đời sống cộng đoàn là phần thiết yếu của đời sống thánh hiến” (PC 15). Vì thế, hoán cải trong đời sống chung chính là tạo không gian để cho Chúa đến ngự giữa cộng đoàn.
Hoán cải trong cộng đoàn nhiều khi chỉ là những hành động rất nhỏ: nói ít đi một lời phê bình; lắng nghe nhiều hơn một chút; chấp nhận sự khác biệt của người anh em; hay chủ động làm hòa, dù mình không hoàn toàn sai. Chúa đến với chúng ta một cách cụ thể qua những người anh chị em (x. Mt 25,40). Và nếu chúng ta đóng cửa lòng với họ, dù chúng ta có cầu nguyện nhiều, Chúa cũng không thể tìm thấy lối để vào.
Để có thể bước đi trên con đường hoán cải, chúng ta cần một sức mạnh âm thầm nhưng thiết yếu, đó là hy vọng. Thánh Phaolô khuyên nhủ: “Hãy kiên nhẫn và vững lòng trông cậy vào Thiên Chúa” (Rm 15,4-5). Không ai có thể kiên trì hoán cải nếu không tin vào điều Chúa có thể làm nơi mình và nơi cộng đoàn. Không ai có thể đứng dậy sau những sa ngã mà không tin rằng Chúa vẫn kiên trì chờ đợi mình.
Trong đời sống, không thiếu những lúc mệt mỏi, yếu đuối, thậm chí lắm khi khiến chúng ta thất vọng về chính mình. Nhưng Thiên Chúa thì không bao giờ thất vọng. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói một câu rất đẹp: “Chúa không mệt mỏi tha thứ; chính chúng ta mới mệt mỏi xin tha thứ”. Cậy trông chính là sức mạnh giúp chúng ta không rời xa hành trình, giúp chúng ta thấy những mầm sống nhỏ Chúa âm thầm làm nảy lên trong lòng mình, và giúp chúng ta nhận ra rằng ngay cả sự bất toàn của chúng ta, Chúa vẫn có thể dùng để xây dựng cộng đoàn.
Mùa Vọng vì thế là mùa Thiên Chúa đứng trước cửa lòng chúng ta và nhẹ nhàng gõ. Lời Chúa nói: “Này Ta đứng trước cửa và gõ; ai nghe tiếng Ta và mở cửa, Ta sẽ vào với người ấy” (Kh 3,20). Chúa không đòi hỏi điều gì thật lớn lao. Ngài chỉ hỏi: “Hôm nay, con có để Ta đi vào không?” Hoán cải, vì thế, không bắt đầu bằng một cuộc cách mạng nội tâm, nhưng bằng một bước đi rất nhỏ mà chúng ta có thể làm ngay hôm nay: sửa một thói quen, bỏ một điều tiêu cực, bắt đầu một hành vi yêu thương, làm một công việc với ý thức hơn, và cầu nguyện với sự hiện diện sâu hơn. Nếu mỗi người chúng ta dọn một đoạn nhỏ trong lòng mình, cả gia đình và cả cộng đoàn sẽ trở thành con đường rộng mở cho Chúa đến. Và khi chúng ta mở một lối nhỏ, Chúa sẽ làm phần còn lại. Chúng ta không cần biết mình sẽ đi được bao xa, chỉ cần biết rằng mỗi bước nhỏ ấy làm cho Chúa đến gần hơn. Đó chính là tinh thần của Mùa Vọng: âm thầm, khiêm nhường, nhưng đầy tràn hy vọng.