Bốn mươi ngày để chọn lại Thiên Chúa
nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra
Có những thời điểm trong đời, chúng ta cảm thấy mọi sự chung quanh bỗng trở nên khô khan và trống trải. Không còn những nâng đỡ quen thuộc, cũng không còn cảm xúc sốt sắng, hay cũng không còn sự chắc chắn dễ chịu. Chính trong những khoảnh khắc ấy, chúng ta chạm vào “hoang địa” của trái tim mình. Mùa Chay mở ra bằng một hình ảnh như thế. Tin Mừng theo thánh Matthêu hôm nay kể: “Đức Giêsu được Thần Khí dẫn vào hoang địa, để chịu quỷ cám dỗ” (Mt 4,1). Không phải ngẫu nhiên, cũng không phải tai nạn, nhưng chính Thần Khí dẫn Ngài vào đó. Hoang địa nằm trong kế hoạch của Thiên Chúa.
Điều ấy làm cho chúng ta ngỡ ngàng: Thần Khí không chỉ dẫn chúng ta đến những nơi an toàn và thành công, nhưng cũng còn dẫn chúng ta vào những khoảng không trống vắng, nơi chúng ta phải đối diện với chính mình. Hoang địa không phải là thất bại của đời sống thiêng liêng; đôi khi, đó lại là giai đoạn cần thiết để đức tin được trưởng thành. Trước khi rao giảng, trước khi làm phép lạ, trước khi quy tụ đám đông, Đức Giêsu đã sống bốn mươi ngày trong cô tịch. Sứ mạng lớn lao được chuẩn bị trong thinh lặng.
Hoang địa là nơi không còn gì để bám víu. Sau bốn mươi ngày ăn chay, “Người thấy đói” (x. Mt 4,2). Cơn đói ấy không chỉ là thể lý, đó là tình trạng mong manh của con người khi mọi nâng đỡ bị rút đi. Và chính trong lúc yếu đuối ấy, cám dỗ xuất hiện: “Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì truyền cho những hòn đá này hoá bánh đi!” (Mt 4,3) . Cám dỗ đầu tiên chạm đến nhu cầu căn bản nhất, đó là lương thực. Nó thì thầm rằng hãy tự cứu mình, hãy dùng quyền năng để thỏa mãn nhu cầu ngay tức khắc. Nhưng Đức Giêsu đáp lại bằng Lời Chúa: “Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra” (Mt 4,4; x. Đnl 8,3) . Trong hoang địa, Ngài khẳng định một trật tự mới, đó chính là Thiên Chúa trước hết, còn nhu cầu theo sau đó. Đức Giêsu không phải phủ nhận giá trị của cơm bánh, nhưng Ngài đặt nó đúng chỗ. Con người không chỉ đói vật chất, nhưng đói ý nghĩa, đói tình yêu, đói Thiên Chúa. Bao nhiêu lần chúng ta cố lấp đầy khoảng trống nội tâm bằng công việc, giải trí, thành công, các mối tương quan, … mà vẫn thấy thiếu? Hoang địa dạy cho chúng ta nhận diện cơn đói sâu thẳm nhất của mình.
Cám dỗ thứ hai tinh vi hơn. Ma quỷ trích dẫn cả Kinh Thánh, mời Đức Giêsu gieo mình xuống từ nóc Đền Thờ để được các thiên sứ nâng đỡ (x. Mt 4,5–6). Đó là cám dỗ dùng Thiên Chúa để chứng minh mình là ai, biến tương quan với Cha thành một màn biểu diễn. Đức Giêsu đáp: “Ngươi chớ thử thách Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi” (Mt 4,7). Đức tin không phải là buộc Thiên Chúa làm theo ý chúng ta, nhưng đức tin là tín thác, ngay cả khi không có dấu lạ ngoạn mục.
Cám dỗ cuối cùng lộ rõ bản chất là quyền lực và vinh quang. “Tôi sẽ cho ông tất cả những thứ đó, nếu ông sấp mình bái lạy tôi” (Mt 4,9). Đó chính là con đường ngắn nhất để có vinh quang mà không cần thập giá. Bao nhiêu lần trái tim chúng ta cũng bị quyến rũ bởi lối tắt ấy: thành công mà không cần trung tín, ảnh hưởng mà không cần hy sinh, hay danh tiếng mà không cần phục vụ. Nhưng Đức Giêsu dứt khoát: “Ngươi phải bái lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi” (Mt 4,10). Hoang địa buộc chúng ta trả lời câu hỏi nền tảng là chúng ta thực sự thờ phượng ai? Điều gì là trung tâm đời sống chúng ta?
Con số bốn mươi vang vọng suốt lịch sử cứu độ: bốn mươi năm dân Israel trong sa mạc, để học biết rằng họ sống nhờ Chúa, bốn mươi ngày ông Môsê ở trên núi, và giờ đây bốn mươi ngày của Đức Giêsu. Sách Đệ Nhị Luật giải thích ý nghĩa của sa mạc: “Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em, đã dẫn anh em đi suốt bốn mươi năm trong sa mạc, để thử thách anh em… cho anh em biết rằng người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh” (Đnl 8,2–3). Sa mạc không nhằm hủy diệt, nhưng để thanh luyện. Sa mạc cũng không nhằm làm cho chúng ta kiệt quệ, nhưng để làm cho chúng ta tự do khỏi những lệ thuộc sai lầm. Ngôn sứ Hôsê đã diễn tả một cách đầy yêu thương rằng: “Ta sẽ dẫn nó vào sa mạc, để cùng nó thổ lộ tâm tình” (Hs 2,16). Sa mạc, nghịch lý thay, lại là nơi của tình yêu. Khi mọi tiếng ồn lắng xuống, chúng ta nghe rõ hơn tiếng Chúa. Khi mọi dựa dẫm nhân loại bị lấy đi, chung ta khám phá ra Đấng vẫn ở đó. Hoang địa của trái tim có thể là những lúc khô khan trong cầu nguyện, những thất bại lặp đi lặp lại, những chọn lựa khó khăn không ai chia sẻ. Nhưng chính ở đó, nếu chúng ta trung thành, một tương quan sâu hơn được hình thành.
Điều đáng chú ý là mỗi lần đáp trả cám dỗ, Đức Giêsu đều nói: “Đã có lời chép rằng…” (Mt 4,4.7.10). Ngài không tranh luận bằng lý luận riêng, nhưng dựa vào Lời Chúa. Thánh Vịnh cầu nguyện: “Lời Chúa là ngọn đèn soi cho con bước, là ánh sáng chỉ đường con đi” (Tv 119,105). Trong hoang địa của Mùa Chay, khi cảm xúc không nâng đỡ, khi nhiệt thành suy giảm, Lời Chúa sẽ trở thành điểm tựa. Không phải cảm giác, nhưng là sự thật của Lời nâng đỡ chung ta. Và Tin Mừng kết thúc bằng một chi tiết đầy hy vọng: “Thế rồi quỷ bỏ Người mà đi, và có các sứ thần tiến đến hầu hạ Người” (Mt 4,11). Vì thế, hoang địa không kéo dài mãi. Thử thách cũng không phải là định mệnh. Sau trung thành là bình an, và sau chiến đấu là nâng đỡ. Hoang địa là giai đoạn chuẩn bị cho sứ mạng công khai của Đức Giêsu. Chính trong sa mạc, căn tính của Con Thiên Chúa được khẳng định cách dứt khoát, và con đường thập giá được chọn lựa trong sự tự do.
Như vậy, Mùa Chay của chúng ta cũng là bốn mươi ngày để chọn lại Thiên Chúa. Chọn Ngài thay vì những bảo đảm dễ dãi. Chọn sự thật thay vì ảo tưởng. Và chọn thờ phượng một mình Ngài thay vì những ngẫu tượng tinh vi của thời đại. Khi dám bước vào hoang địa của trái tim, nhìn nhận cơn đói sâu xa, đối diện cám dỗ thật sự, trung thành với Lời Chúa, chúng ta sẽ ra khỏi đó không phải yếu hơn, nhưng mạnh mẽ hơn; không phải nghèo đi, nhưng tự do hơn. Bởi lẽ, trong hoang địa, chúng ta không chỉ khám phá ra sự yếu đuối của mình, mà còn khám phá ra rằng Thiên Chúa đủ cho chúng ta. Và khi đã chọn lại Ngài giữa khô cằn, hoang địa, chúng ta sẽ bước vào sứ mạng của đời mình với một trái tim đã được thanh luyện, một đức tin đã được thử lửa, và một tình yêu không còn chia sẻ cho bất cứ ngẫu tượng nào khác.