Đừng để những gì mình sở hữu trở thành điều sở hữu chính mình
thì lòng anh ở đó”
(Mt 6,21)
Có một nghịch lý rất đáng sợ: con người có thể ngày càng sở hữu nhiều hơn, nhưng trái tim lại ngày càng trở nên nghèo nàn. Chúa Giêsu cảnh báo: “Anh em phải coi chừng, phải giữ mình khỏi mọi thứ tham lam, không phải vì dư giả mà mạng sống con người được bảo đảm nhờ của cải đâu” (Lc 12,15). Ngài không nói của cải là điều xấu, nhưng cảnh báo về một thứ nghèo khó sâu xa hơn: khi con người tưởng rằng mình sẽ được bình an vì mình có đủ nhiều. Đến một lúc nào đó, chúng ta không còn sở hữu của cải nữa, nhưng chính của cải bắt đầu sở hữu chúng ta.
Người phú hộ trong dụ ngôn không làm điều gì rõ ràng là bất chính. Ruộng nương sinh nhiều hoa lợi, ông biết tính toán, biết làm ăn, biết xây dựng kho lớn hơn. Vấn đề nằm ở chỗ trong tất cả những dự định của ông, gần như không có chỗ cho một người nào khác. Ông chỉ nói về “kho của tôi”, “lúa thóc của tôi”, “của cải của tôi”, “linh hồn tôi”. Của cải ngày càng nhiều, nhưng thế giới của ông ngày càng nhỏ lại. Kho càng lớn, trái tim càng khép kín.
Đôi khi chúng ta cũng có thể rơi vào một tình trạng tương tự mà không nhận ra. Chúng ta tích lũy tiền bạc, đồng thời cũng tích lũy cả danh dự, thành tích, quyền lực, lời khen, những mối tương quan có lợi, những điều khiến mình cảm thấy an toàn. Chúng ta muốn có một tương lai chắc chắn đến mức quên rằng cuộc đời vốn mong manh. Chúng ta lên kế hoạch cho rất nhiều năm phía trước, nhưng lại không biết mình đang sống thế nào trong ngày hôm nay. Chúng ta lo giữ lấy những gì mình có mà quên mất rằng không có gì trên đời này thực sự thuộc về chúng ta mãi mãi.
“Đồ ngốc! Nội đêm nay, người ta sẽ đòi lại mạng ngươi, thì những gì ngươi sắm sẵn đó sẽ về tay ai?” (Lc 12,20). Lời này nghe thật mạnh, nhưng không nhằm làm chúng ta sợ hãi sự chết. Chúa Giêsu muốn đánh thức một ảo tưởng: chúng ta thường sống như thể mình có vô tận thời gian để tích góp, trong khi lại không biết mình còn bao nhiêu thời gian để yêu thương. Chúng ta có thể xây thêm một cái kho, nhưng không thể xây thêm một ngày sống. Có thể mua thêm nhiều thứ, nhưng không thể mua lại một giờ đã qua. Có thể tích lũy tài sản, nhưng không thể tích lũy sự sống.
Điều đáng suy nghĩ là người phú hộ nói: “Hồn ta hỡi, mình bây giờ ê hề của cải, dư xài nhiều năm. Thôi, cứ nghỉ ngơi, cứ ăn uống vui chơi cho đã!” Ông tưởng rằng có thể dùng của cải để bảo đảm tương lai của linh hồn. Nhưng Thiên Chúa gọi ông trở về với sự thật: của cải có thể làm đầy kho, nhưng không thể làm đầy linh hồn. Tiền bạc có thể đem lại tiện nghi, nhưng không thể tự mình ban bình an. Thành công có thể đem lại sự công nhận, nhưng không thể trả lời câu hỏi: “Tôi sống để làm gì?” Những gì chúng ta sở hữu có thể làm cuộc sống dễ chịu hơn, nhưng không thể thay thế tình yêu, ý nghĩa và Thiên Chúa.
Thật ra, câu hỏi sâu xa không phải là: “Tôi có bao nhiêu?” , mà là: “Của cải đang làm gì với trái tim tôi?” Nếu có nhiều mà lòng vẫn biết chia sẻ, thì của cải trở thành phương tiện của tình yêu. Nếu có ít mà vẫn sống trong ganh tị, lòng tham vẫn có thể lớn. Vì thế, vấn đề không nằm ở số lượng, nhưng ở chỗ trái tim có còn tự do hay không. Một người có thể sở hữu nhiều nhưng không bị sở hữu bởi những gì mình có. Ngược lại, một người có rất ít vẫn có thể để tiền bạc, vật chất hay sự thiếu thốn chiếm trọn tâm trí.
Chúa Giêsu từng nói: “Kho tàng của anh ở đâu, thì lòng anh ở đó” (Mt 6,21). Điều chúng ta dành nhiều thời gian, sức lực và lo lắng nhất thường cho thấy kho tàng thật sự của mình. Nếu cả ngày chỉ nghĩ đến tiền, lòng chúng ta sẽ dần mang hình của tiền. Nếu chỉ sống vì thành công, trái tim sẽ trở nên lệ thuộc vào thành công. Nếu quá cần người khác công nhận, chúng ta sẽ đánh mất tự do nội tâm. Nhưng nếu kho tàng của chúng ta là Thiên Chúa, thì những gì chúng ta có sẽ trở thành phương tiện để yêu thương, phục vụ và trao ban.
“Làm giàu trước mặt Thiên Chúa” (Lc 12,21) là một cách sống khác. Đó là biết tích lũy những điều không mất đi: một trái tim quảng đại, một đời sống trung thực, những lần tha thứ, những hy sinh âm thầm, những người đã được chúng ta nâng đỡ, những điều tốt đẹp được thực hiện mà không cần ai biết. Trước mặt Thiên Chúa, một cuộc đời không được đo bằng kích thước của ngôi nhà, số dư tài khoản hay danh tiếng, nhưng bằng tình yêu đã được trao đi.
Có lẽ vì thế, điều chúng ta cần học không phải là từ bỏ mọi thứ mình đang có, nhưng là học cách sở hữu mà không bị sở hữu. Biết sử dụng tiền bạc mà không tôn thờ tiền bạc. Biết tận hưởng những điều tốt đẹp mà không biến chúng thành thần tượng. Biết làm việc và thành công mà không đánh mất gia đình, tình người và đời sống với Chúa. Biết chuẩn bị cho tương lai nhưng không hy sinh hiện tại. Và nhất là, biết trao ban khi mình có thể, bởi những gì được trao đi trong tình yêu không biến mất trước mặt Thiên Chúa.
Có những kho hàng hóa rồi sẽ trống. Có những tài khoản rồi sẽ được chuyển sang tên người khác. Có những ngôi nhà rồi sẽ có người khác bước vào. Có những thứ hôm nay chúng ta nghĩ là không thể thiếu, một ngày nào đó sẽ trở thành những điều thuộc về quá khứ. Nhưng một lời yêu thương, một nghĩa cử quảng đại, một sự tha thứ, một cuộc đời được nâng đỡ bởi tình yêu, những điều ấy không bao giờ là vô nghĩa trước mặt Thiên Chúa.
Ước gì chúng ta đừng để kho của cải lớn lên nhanh hơn trái tim mình. Đừng để những gì mình sở hữu trở thành điều sở hữu chính mình. Xin cho chúng ta biết làm việc mà không trở thành nô lệ cho công việc, biết sử dụng tiền bạc mà không để tiền bạc làm chủ, biết xây dựng tương lai mà không quên sống trọn vẹn hôm nay. Và khi một ngày phải đặt xuống tất cả những gì mình từng nắm giữ, chúng ta có thể bình an vì biết rằng điều quý giá nhất mình đã tích lũy không nằm trong những chiếc kho của thế gian, nhưng trong một trái tim đã biết yêu thương và một cuộc đời đã biết làm giàu trước mặt Thiên Chúa.
Giọng đọc: Phan Anh