Không chỉ nghe bằng đôi tai, mà còn sống bằng cả trái tim
và tuân giữ lời Thiên Chúa”
(Lc 11,28).
Có những lời chúng ta nghe rồi quên, có những lời nghe rất nhiều lần nhưng chẳng còn làm mình rung động. Lời Chúa cũng có thể trở thành như thế nếu chỉ dừng lại ở đôi tai. Chúng ta có thể nghe Tin Mừng mỗi ngày, thuộc nhiều câu Kinh Thánh, biết nhiều điều về Thiên Chúa, nhưng vẫn có thể giữ nguyên những cách nghĩ, cách sống và những chọn lựa cũ. Vì thế, khi người phụ nữ trong đám đông ca ngợi Mẹ Maria, Chúa Giêsu không phủ nhận lời chúc phúc ấy, nhưng đưa họ đến một chiều sâu hơn: “Phúc thay kẻ lắng nghe và tuân giữ lời Thiên Chúa” (Lc 11,28). Phúc thật không chỉ nằm ở việc được nghe Lời, nhưng ở chỗ để Lời ấy đi vào đời sống.
Trong Kinh Thánh, “lắng nghe” chưa bao giờ chỉ có nghĩa là nghe bằng tai. Lắng nghe là mở lòng, đón nhận và để cho điều mình nghe được trở thành một phần của chính mình. Vì thế, Chúa Giêsu luôn nối việc nghe với việc thực hành: “Ai nghe những lời Thầy nói đây và đem ra thực hành, thì ví được như người khôn xây nhà trên đá” (Mt 7,24). Lời Chúa chỉ thực sự trở thành nền móng khi nó đi xuống khỏi những trang sách và bước vào những chọn lựa rất cụ thể của một ngày sống.
Có lẽ chúng ta thường dễ nghe những lời hợp với mình, nhưng khó nghe những lời đòi mình phải thay đổi. Chúng ta thích nghe rằng mình được yêu thương, nhưng lại ngại nghe lời mời gọi tha thứ. Chúng ta thích nghe về lòng thương xót, nhưng khó chấp nhận phải thương xót một người đã làm mình tổn thương. Chúng ta vui khi nghe Thiên Chúa luôn ở bên mình, nhưng đôi khi lại muốn Ngài đứng về phía mình trong những điều mình biết là chưa đúng. Lời Chúa trở thành sự sống chính khi nó không chỉ an ủi chúng ta, mà còn có quyền chất vấn, sửa lại và dẫn chúng ta ra khỏi chính mình.
Thánh Giacôbê cảnh báo một ảo tưởng rất tinh tế: “Anh em hãy đem lời ấy ra thực hành, chứ đừng chỉ nghe mà lừa dối mình” (Gc 1,22). Có thể có một khoảng cách rất xa giữa người nghe Lời Chúa và người sống Lời Chúa. Khoảng cách ấy không nằm ở số lần chúng ta đọc Kinh Thánh, nhưng ở việc Lời Chúa có chạm đến cách chúng ta đối xử với người khác hay không; có thay đổi cách chúng ta sử dụng lời nói, tiền bạc, thời gian, quyền lực, những mối tương quan và cả những điều rất riêng tư trong tâm hồn hay không.
Đức Maria là một hình ảnh tuyệt đẹp của người biết lắng nghe. Mẹ không chỉ nghe lời sứ thần trong biến cố Truyền Tin, nhưng còn để Lời ấy định hướng cả cuộc đời mình. Lời “xin vâng” của Mẹ (x. Lc 1,38) không phải là một cảm xúc nhất thời, nhưng trở thành một cách sống. Mẹ tiếp tục bước đi ngay cả khi chưa hiểu hết; tiếp tục tin ngay cả khi phải giữ trong lòng những điều vượt quá sự hiểu biết. Bởi thế, Mẹ không chỉ “cưu mang” Đức Giêsu trong cung lòng, mà còn cưu mang Ngài bằng cả cuộc đời. Chính ở đây, lời chúc phúc của Chúa Giêsu trở nên thật đẹp: người có phúc là người để Lời Thiên Chúa cư ngụ trong mình đến mức Lời ấy trở thành sự sống của mình.
Thánh Gioan Phaolô II từng nói rằng Đức Maria là người phụ nữ “lắng nghe”, bởi trong đức tin của Mẹ, Lời Thiên Chúa không phải là một âm thanh đi qua, nhưng là một lời được đón nhận và thực hiện. Redemptoris Mater nhấn mạnh rằng nơi Đức Maria, đức tin là một cuộc hành trình: Mẹ tiến bước trong đức tin và không ngừng khám phá chiều sâu của mầu nhiệm mà mình đã đón nhận. Điều ấy cũng cho thấy rằng sống Lời Chúa không có nghĩa là lúc nào cũng hiểu hết Lời Chúa. Nhiều khi, chúng ta phải sống trước khi hiểu hết. Maria đã không có tất cả câu trả lời trong ngày Truyền Tin. Nhưng Mẹ có đủ niềm tin để bước đi. Trong đời sống của mỗi người cũng vậy, có những lúc Lời Chúa yêu cầu chúng ta tha thứ trước khi cảm xúc kịp bình phục; yêu thương trước khi thấy mình được yêu lại; trung thành trước khi nhìn thấy kết quả; phó thác trước khi biết ngày mai sẽ ra sao. Chính khi ấy, Lời Chúa không còn là một ý tưởng, mà trở thành một con đường.
Chúa Giêsu nói: “Nếu anh em yêu mến Thầy, anh em sẽ giữ các điều răn của Thầy” (Ga 14,15). Tình yêu thật không chỉ được nói bằng môi miệng; nó tìm một hình thức cụ thể để biểu lộ. Cũng vậy, yêu mến Lời Chúa không chỉ là thích nghe những đoạn Tin Mừng hay cảm thấy được đánh động trong giờ cầu nguyện. Tình yêu ấy còn phải trở thành một cách sống: biết nói một lời tử tế thay vì một lời làm đau, biết im lặng khi cần, biết xin lỗi khi mình sai, biết tha thứ, biết đứng về phía người yếu thế, biết từ bỏ điều mình có thể làm nhưng không nên làm.
Sau cùng, Lời Chúa không được ban cho chúng ta chỉ để làm đầy trí nhớ, nhưng để làm đầy cuộc đời. Lời ấy giống như hạt giống được gieo vào lòng đất (x. Mc 4,14). Hạt giống không có ý nghĩa nếu chỉ nằm trên mặt đất; nó phải được vùi xuống, chết đi và sinh hoa trái. Cũng thế, Lời Chúa cần được “vùi” vào những nơi rất thật của đời sống: vào những vết thương, những chọn lựa, những mối tương quan, những yếu đuối và cả những điều chúng ta chưa muốn thay đổi. Khi ấy, Lời mới bắt đầu sinh hoa trái.
Có lẽ câu hỏi quan trọng sau mỗi lần nghe Tin Mừng không phải là: “Hôm nay tôi đã nghe được điều gì mới?” mà là: “Tôi sẽ sống khác đi điều gì?” Một lời Chúa thật sự đi vào lòng luôn để lại một lời mời gọi. Có khi rất nhỏ: bớt một lời phàn nàn, chủ động làm hòa, kiên nhẫn hơn với một người, dành thêm thời gian cầu nguyện, hoặc can đảm từ bỏ một điều mình biết không thuộc về Tin Mừng. Những thay đổi nhỏ ấy chính là nơi Lời Chúa bắt đầu có hình hài trong cuộc sống.
Ước gì chúng ta không chỉ là những người nghe Lời Chúa thật nhiều, nhưng còn trở thành những người để Lời ấy biến đổi mình từng ngày. Xin cho Lời Chúa đi từ đôi tai xuống trái tim, từ trái tim đến đôi tay, để điều chúng ta nghe trong Tin Mừng trở thành điều chúng ta sống giữa cuộc đời. Và như Đức Maria, xin cho chúng ta biết đón nhận Lời bằng một trái tim rộng mở, để một ngày nào đó, người khác có thể nhận ra Tin Mừng không chỉ trong những gì chúng ta nói, mà trong chính cách chúng ta sống.
Giọng đọc: Phan Anh