Lòng quảng đại là dấu chỉ của một tâm hồn đã được thanh luyện
yêu thương người vui vẻ cho đi”
(2Cr 9,7)
Có những điều nhìn bên ngoài rất đẹp, nhưng bên trong lại chưa chắc bình an. Một người có thể giữ nhiều quy tắc, nói những lời rất đạo đức, chu toàn nhiều bổn phận, nhưng trái tim vẫn có thể khép kín, dễ phán xét, khó tha thứ và luôn muốn giữ phần hơn cho mình. Chúa Giêsu chạm vào chính khoảng cách ấy khi Ngài nói: “Bên ngoài chén đĩa, thì các người rửa sạch, nhưng bên trong các người thì đầy những chuyện cướp bóc, gian tà” (Lc 11,39). Ngài không chỉ hỏi chúng ta đã làm gì, nhưng còn sâu hơn: trái tim chúng ta đang trở thành người thế nào?
Chúa Giêsu không phủ nhận giá trị của việc giữ gìn bên ngoài. Điều Ngài muốn là đưa con người đi sâu hơn, từ cái nhìn bên ngoài vào nơi Thiên Chúa thực sự nhìn thấy. Bởi một đời sống đức tin có thể rất đẹp trước mắt người khác nhưng lại thiếu sự thật trước mặt Chúa. Ngài không bị thu hút bởi vẻ đạo đức được trình diễn, nhưng nhìn thấy những gì đang âm thầm lớn lên trong lòng: lòng tham hay sự quảng đại, ích kỷ hay yêu thương, cay đắng hay tha thứ. “Đấng làm ra cái bên ngoài lại đã không làm ra cái bên trong sao?” (Lc 11,40). Thiên Chúa không chỉ muốn sửa lại những gì người khác nhìn thấy; Ngài muốn chữa lành chính nơi phát sinh mọi hành động của chúng ta.
Vì thế, lời Chúa Giêsu thật bất ngờ: “Tốt hơn, hãy bố thí những gì ở bên trong, thì bấy giờ mọi sự sẽ trở nên trong sạch cho các người” (Lc 11,41) . “Bố thí những gì ở bên trong” không chỉ là cho đi tiền bạc hay của cải. Đó là học cách trao đi chính những gì mình đang giữ chặt trong lòng: sự cảm thông, thời gian, sự kiên nhẫn, một cơ hội để người khác sửa sai, một lời tha thứ, một sự nâng đỡ không cần được biết đến. Có những lúc điều người khác cần nơi chúng ta không phải là một món quà lớn, mà là một trái tim biết ở bên họ.
Lòng quảng đại có một sức mạnh thanh luyện rất sâu. Khi chỉ biết giữ lại cho mình, trái tim dần trở nên chật hẹp. Chúng ta dễ tính toán xem mình đã cho bao nhiêu và người khác đã đáp lại thế nào; dễ nhớ những điều mình đã hy sinh nhưng quên những gì mình đã được nhận. Trái lại, khi biết cho đi, chúng ta bắt đầu thoát khỏi cái tôi. Chúng ta không còn hỏi quá nhiều: “Tôi được gì?” nhưng dần biết hỏi: “Tôi có thể trao điều gì?” Chính sự chuyển đổi ấy làm cho tâm hồn trở nên tự do hơn.
Thánh Phaolô nói rằng: “Thiên Chúa yêu thương người vui vẻ cho đi” (2Cr 9,7). Điều Thiên Chúa nhìn thấy không chỉ là giá trị của món quà, nhưng là tấm lòng phía sau món quà. Có một sự cho đi khiến con người nghèo đi, vì nó phát xuất từ sự miễn cưỡng; nhưng cũng có một sự cho đi làm con người giàu lên, vì nó phát xuất từ tình yêu. Người biết cho đi không phải là người không có gì để mất, mà là người tin rằng tình yêu không làm mình nghèo đi. Trái lại, càng trao ban, trái tim càng có khả năng đón nhận.
Chúa Giêsu chính là hình ảnh trọn vẹn nhất của một trái tim biết cho đi. Ngài không chỉ trao một điều gì đó cho nhân loại, mà Ngài còn trao chính mình. “Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình” (Ga 15,13). Từ máng cỏ đến thập giá, cuộc đời Chúa Giêsu là một cuộc đời được trao ban. Ngài cho đi thời gian, sự hiện diện, lòng thương xót, sự tha thứ và cuối cùng là chính mạng sống. Vì thế, nơi Đức Kitô, chúng ta hiểu rằng sự thánh thiện không làm con người khép lại trong chính mình; trái lại, một trái tim càng thuộc về Chúa càng có khả năng mở ra với người khác.
Có lẽ đây cũng là một tiêu chuẩn rất thật để nhận ra đời sống thiêng liêng của mình đang đi về đâu. Nếu cầu nguyện nhiều hơn mà chúng ta vẫn khó tha thứ hơn, nếu giữ đạo kỹ hơn mà chúng ta lại dễ xét đoán người khác hơn, nếu biết nhiều về Thiên Chúa mà trái tim ngày càng khép kín, thì có lẽ chúng ta vẫn đang chăm chút “bên ngoài chiếc chén” nhiều hơn là để Chúa thanh luyện phần bên trong. Bởi hoa trái của một tâm hồn được Chúa chạm đến không phải trước hết là vẻ đạo đức bên ngoài, nhưng là khả năng yêu thương và cho đi.
Cho đi cũng không có nghĩa là để người khác lợi dụng hay phải đáp ứng mọi nhu cầu của mọi người. Lòng quảng đại Kitô giáo không loại bỏ sự khôn ngoan và những giới hạn cần thiết. Nhưng ngay cả khi phải nói “không”, trái tim vẫn có thể nói bằng sự tôn trọng; ngay cả khi không thể trao điều người khác muốn, chúng ta vẫn có thể trao lòng nhân hậu. Có những lúc cho đi là một sự giúp đỡ cụ thể; có lúc lại là biết lắng nghe; có lúc là âm thầm cầu nguyện; có lúc là không trả lại một lời làm tổn thương mình. Cho đi không chỉ nằm ở đôi tay, nhưng bắt đầu từ cách trái tim nhìn người khác.
Và có lẽ điều khó cho đi nhất không phải là tiền bạc hay vật chất, mà là chính cái tôi của mình. Chúng ta muốn mình đúng, muốn người khác hiểu mình, muốn công sức của mình được ghi nhận, muốn người khác biết mình đã hy sinh bao nhiêu. Nhưng một trái tim thật sự tự do bắt đầu khi không còn cần phải giữ tất cả những điều ấy. Có những điều càng buông xuống, lòng càng nhẹ. Có những điều càng trao đi, tâm hồn càng trong sáng. Khi không còn phải bảo vệ mình trong mọi hoàn cảnh, chúng ta mới có thể thật sự bước ra khỏi mình để yêu thương.
Bởi thế, “hãy bố thí những gì ở bên trong” có thể trở thành một lời mời rất đẹp cho đời sống hôm nay: hãy cho đi một phần của chính trái tim mình. Cho đi sự nóng giận bằng một lời dịu dàng. Cho đi sự tổn thương bằng một lần tha thứ. Cho đi thời gian cho một người đang cần được lắng nghe. Cho đi sự công nhận cho một người đang cố gắng. Cho đi một cơ hội cho người đã vấp ngã. Và trên hết, cho đi chính mình trong tình yêu, như Đức Kitô đã trao mình cho chúng ta.
Khi ấy, sự trong sạch không còn chỉ là chuyện tránh điều xấu, nhưng là một trái tim ngày càng ít bị cái tôi chiếm giữ. Một trái tim biết cho đi sẽ dần trở nên rộng hơn; một trái tim rộng hơn sẽ dễ nhìn thấy người khác hơn; và khi biết nhìn thấy người khác, chúng ta bắt đầu bước vào chính trái tim của Tin Mừng. Bởi cuối cùng, điều làm nên vẻ đẹp của một người không phải là họ giữ được bao nhiêu cho riêng mình, nhưng là họ đã để tình yêu của Thiên Chúa chảy qua mình đến với bao nhiêu người.
Ước mong, mỗi ngày chúng ta biết trao đi một chút gì đó từ chính trái tim mình: một lời tử tế, một sự cảm thông, một chút thời gian, một sự tha thứ, một hành động âm thầm không cần ai biết đến. Xin cho lòng quảng đại trở thành dấu chỉ rằng Chúa đang thật sự thanh luyện chúng ta từ bên trong; để càng đến gần Chúa, chúng ta càng biết mở lòng, càng biết yêu thương và càng trở nên giống Đức Kitô, Đấng đã không giữ lại điều gì cho riêng mình, nhưng đã trao ban chính Ngài vì tình yêu.
Giọng đọc: Phan Anh