Khi trái tim biết yêu vượt trên tính toán
Có những cử chỉ nhỏ bé đến mức người ta dễ dàng lướt qua, nhưng lại mang trong mình một sức nặng mà chỉ trái tim mới có thể cảm nhận được. Một ánh nhìn, một sự hiện diện, hay một hành động tưởng chừng đơn sơ, nhưng nếu được thực hiện bằng tất cả tình yêu, chúng có thể chạm đến những chiều sâu mà lời nói không thể diễn tả. Tình yêu đích thực thường không ồn ào. Nó không cần phải chứng minh, cũng không cần tìm cách biện minh. Nó chỉ đơn giản là trao đi, trọn vẹn, và không giữ lại.
Trang Tin Mừng hôm này (x. Ga 12,1–11) mở ra trước mắt chúng ta một khung cảnh rất thân quen, đó là một bữa ăn tại Bêtania, nơi có những con người gần gũi với Đức Giêsu. Nhưng giữa bầu khí ấy, một hành động bất ngờ xảy ra: Maria lấy một bình dầu thơm quý giá, xức chân Đức Giêsu và lấy tóc mình lau (x. Ga 12,3) . Một cử chỉ vừa thân mật, vừa táo bạo, vừa vượt khỏi mọi khuôn khổ thông thường. Không một lời giải thích, cũng không một lý do được đưa ra. Chỉ có tình yêu.
Điều làm cho hành động ấy trở nên đặc biệt không chỉ là vì giá trị của bình dầu, nhưng còn vì cách Maria trao ban. Một cân dầu thơm cam tùng nguyên chất, một thứ rất quý giá, có thể là cả gia tài, được đổ ra không tiếc nuối, không đo lường, không giữ lại, cũng không tính toán xem có “đáng” hay không. Đó là thứ tình yêu không đặt câu hỏi: “Mình sẽ được gì?”, nhưng chỉ biết hỏi: “Mình có thể trao gì?”
Nhưng ngay lập tức, một giọng nói khác vang lên. Giuđa lên tiếng: “Sao lại không bán dầu thơm đó lấy tiền mà cho người nghèo?” (Ga 12,5) . Nghe qua, đó là một lập luận hợp lý, thậm chí mang vẻ đạo đức. Nhưng Tin Mừng hé lộ điều ẩn giấu phía sau, đó là không phải vì quan tâm đến người nghèo, nhưng vì một trái tim đã quen với sự tính toán. Ở đây, hai cách nhìn về cùng một hành động được đặt cạnh nhau: một bên là tình yêu trao ban một cách vô điều kiện, còn một bên là lý trí lạnh lùng cân đo, đong đếm bằng lợi ích.
Thật ra, vấn đề không nằm ở việc giúp người nghèo hay không, mà vấn đề nằm ở chỗ trái tim của con người đang ở đâu. Nếu một trái tim biết yêu thương, sẽ nhận ra giá trị của một cử chỉ không thể quy đổi thành tiền bạc. Còn một trái tim quen tính toán, sẽ luôn tìm cách quy mọi sự về lợi ích cụ thể. Và khi mọi thứ đều bị đặt lên bàn cân, thì tình yêu dần dần mất đi sự tự do của nó.
Chúa Giêsu đã bênh vực Maria: “Hãy để cô ấy yên” (Ga 12,7) . Ngài không chỉ bảo vệ một con người, nhưng còn bảo vệ chính ý nghĩa của tình yêu. Bởi vì có những điều nếu đem ra tính toán, thì sẽ không còn là tình yêu nữa. Có những cử chỉ nếu bị đặt vào logic hiệu quả, thì sẽ đánh mất chiều sâu của nó. Tình yêu đích thực luôn có một chút “lãng phí” theo cái nhìn của thế gian, và đó chính là một sự “lãng phí” rất đẹp, vì nó không bị giới hạn bởi lợi ích. Như Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã nói rằng: “Tình yêu không tìm kiếm chính mình, nhưng là sự trao ban chính mình” (Deus Caritas Est, 6) . Maria đã sống điều đó một cách cụ thể. Cô không trao một phần, nhưng trao tất cả. Không phải vì cô có nhiều, nhưng vì cô yêu nhiều. Và chính tình yêu ấy làm cho cả căn nhà “sực mùi thơm” (x. Ga 12,3) . Hương thơm không chỉ là của dầu, nhưng còn là của một trái tim biết yêu.
Trong đời sống của chúng ta hôm nay, có lẽ chúng ta không có những bình dầu quý giá để dâng lên. Nhưng mỗi người đều có một “bình dầu” riêng, đó chính là thời gian, sự quan tâm, lòng kiên nhẫn, khả năng lắng nghe, hay đơn giản chỉ là sự hiện diện. Vấn đề không phải là chúng ta có bao nhiêu, nhưng là chúng ta có dám trao đi hay không.
Có những lúc chúng ta cũng giống Giuđa, dù không nhận ra. Chúng ta tính toán khi yêu: yêu bao nhiêu là đủ, cho đi bao nhiêu là vừa, hy sinh đến mức nào là hợp lý!? Chúng ta sợ “lãng phí” chính mình. Sợ cho đi mà không được đáp lại. Hay sợ yêu mà không được hiểu. Và vì thế, chúng ta giữ lại. Giữ lại một chút an toàn, giữ lại một khoảng cách, hay giữ lại một phần của trái tim. Nhưng tình yêu, nếu luôn bị giữ lại, thì sẽ không bao giờ trở thành hương thơm. Nó sẽ ở đó, kín đáo, an toàn, … nhưng không lan tỏa. Và có lẽ, điều làm cho đời sống trở nên khô khan không phải là vì thiếu cơ hội để yêu, nhưng vì chúng ta đã quen yêu trong giới hạn.
Maria không biết rằng hành động của mình sẽ được nhớ lại qua bao thế hệ. Cô chỉ biết rằng trước mặt mình là Thầy, và trái tim cô muốn trao đi tất cả. Nhưng chính trong sự đơn sơ ấy, cô đã chạm đến mầu nhiệm sâu xa nhất, đó chính là “cô đã giữ dầu thơm này là có ý dành cho ngày mai táng Thầy” (x. Ga 12,7) . Tình yêu, khi chân thật, sẽ có một sự nhạy bén đặc biệt. Nó hiểu điều mà lý trí chưa kịp hiểu, và nó đi trước cả biến cố xảy ra.
Có lẽ hôm nay, chúng ta không được mời gọi làm những điều lớn lao. Nhưng chúng ta được mời gọi yêu một cách khác đi. Không phải nhiều hơn về số lượng, nhưng sâu hơn về chất lượng. Yêu không chỉ khi thuận lợi, nhưng cả khi không được đáp lại. Cho đi không chỉ khi dư dật, nhưng cả khi phải hy sinh. Và nhất là, dám “lãng phí” một chút cho tình yêu: lãng phí thời gian để lắng nghe, lãng phí sự kiên nhẫn để chờ đợi, và lãng phí chính mình để người khác được sống. Bởi vì cuối cùng, điều còn lại không phải là những gì chúng ta đã giữ lại, nhưng là những gì chúng ta đã trao đi. Và có thể, khi nhìn lại cuộc đời, chúng ta sẽ nhận ra rằng chính những “lần tưởng như lãng phí” ấy lại là những khoảnh khắc đẹp nhất: yêu mà không tính toán, cho đi mà không đo lường, và sống mà không giữ lại, để rồi chính trong sự trao ban ấy, chúng ta đã chạm đến ý nghĩa sâu xa nhất của đời mình.
Ước gì, giữa những bận rộn và tính toán của đời sống, chúng ta vẫn giữ được một góc rất riêng trong trái tim, nơi tình yêu không cần lý do, không cần chứng minh, chỉ cần được trao đi. Và chính từ nơi đó, một hương thơm âm thầm sẽ lan tỏa, không ồn ào, nhưng đủ để làm ấm lại những gì đang nguội lạnh, và đủ để nhắc chúng ta rằng chỉ có tình yêu mới làm cho cuộc đời thực sự có ý nghĩa.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh