Kỷ Luật Tích Cực – Hành Trình Kiên Nhẫn Để Hoa Trái Lớn Lên
Kỷ Luật Tích Cực –
Hành Trình Kiên Nhẫn Để Hoa Trái Lớn Lên
(Từ kinh nghiệm đồng hành với các em tại Mái ấm Hoa Hồng)
Giáo dục trẻ em, đặc biệt là những em có hoàn cảnh thiếu thốn tình thương gia đình, luôn là một hành trình vừa nhiều thách đố vừa chan chứa ân sủng. Tại Mái ấm Hoa Hồng của Hội dòng Đa Minh Gò Vấp, mỗi ngày trôi qua đều là một cơ hội để mỗi chị em chúng tôi học lại bài học kiên nhẫn, lắng nghe và yêu thương. Trong hành trình đồng hành ấy, việc tiếp cận phương pháp Kỷ luật tích cực đã mở ra cho chúng tôi một hướng đi mới: thay vì chỉ sửa lỗi, chúng tôi học cách kết nối; thay vì chỉ dạy dỗ, chúng tôi học cách cùng các em lớn lên. Và chính nơi những thay đổi nhỏ bé trong đời sống thường ngày của các em, chúng tôi nhận ra hoa trái âm thầm của tình yêu, của sự kiên nhẫn và của ân sủng Thiên Chúa.
Những thách đố rất thật của người đồng hành
Trong vườn hoa của Giáo hội, mỗi trẻ em là một mầm non quý giá mà Thiên Chúa trao phó cho chúng ta chăm sóc. Tuy nhiên, trong thực tế, những người làm công tác đồng hành không ít lần phải đối diện với những “nhành cây gai góc”. Đối với chúng tôi, những chị em nữ tu trực tiếp sống và phục vụ tại Mái ấm Hoa Hồng, điều đó lại càng trở nên cụ thể mỗi ngày. Rõ ràng, không phải lúc nào con đường giáo dục cũng nhẹ nhàng. Có những em rất hiếu động, khó tập trung, không thích học, hoặc phản ứng mạnh mẽ trước những lời nhắc nhở. Đối với những người trực tiếp sống và đồng hành với các em mỗi ngày, đôi khi đó là một thử thách không nhỏ.
Đã có những lúc chúng tôi cảm thấy mệt mỏi và lúng túng. Nhiều phương pháp được thử nghiệm: khi nghiêm khắc hơn một chút, khi kiên nhẫn giải thích, khi động viên khích lệ. Nhưng không phải lúc nào kết quả cũng như mong đợi. Trong những lúc như thế, điều chúng tôi có thể làm nhiều nhất là mang tất cả những thao thức ấy vào trong giờ kinh nguyện, trong Thánh lễ, và thinh lặng trước Thánh Thể. Có những lúc chỉ biết thưa với Chúa một lời rất đơn sơ nhưng tha thiết: “Lạy Chúa, xin dạy con biết phải làm gì để đến gần hơn với tâm hồn các em.”
Có những lúc cảm giác bất lực khiến chúng tôi như mang trong mình tâm trạng của hai người môn đệ trên đường Emmau, tưởng chừng muốn bỏ cuộc. Nhưng chính trong những giây phút ấy, Chúa dần soi sáng để chúng tôi nhận ra rằng: muốn thay đổi trẻ, trước hết chính mình cần thay đổi. Từ đó, chúng tôi bắt đầu học hỏi nhiều hơn: tìm hiểu về tâm sinh lý lứa tuổi, cách quản lý cảm xúc, và nhờ đến sự hỗ trợ của các chuyên gia để chị em có thêm những kiến thức cần thiết cho sứ vụ. Trong hành trình ấy, chúng tôi gặp gỡ phương pháp Kỷ luật tích cực, một hướng tiếp cận giáo dục đặt nền tảng trên sự tôn trọng, thấu hiểu và tình yêu, như “bầu da mới” chuẩn bị cho “rượu mới” (x. Lc 5,38).
Khi tình yêu được thể hiện bằng sự thấu hiểu
Khi bắt đầu áp dụng những nguyên tắc của Kỷ luật tích cực, chúng tôi nhận ra nhiều thay đổi nhỏ nhưng rất đáng trân trọng nơi các em.
Thay vì chỉ nhấn mạnh đến lỗi sai, chúng tôi cố gắng lắng nghe nhiều hơn. Thay vì phản ứng ngay lập tức trước những hành vi chưa đúng, chúng tôi học cách giúp trẻ hiểu cảm xúc của mình và nhận ra hậu quả của hành động.
Điều đáng ngạc nhiên là khi các em cảm nhận mình được tôn trọng và được lắng nghe, bầu khí chung dần thay đổi. Chúng tôi không còn chú trọng đến việc sửa lỗi, nhưng quan tâm nhiều hơn đến việc xây dựng mối tương quan với các em. Thay vì phán xét, chúng tôi cố gắng lắng nghe và đồng cảm.
Những thay đổi tuy nhỏ nhưng rất đáng quý bắt đầu xuất hiện khi trẻ cảm thấy mình được yêu thương và tôn trọng như những con người có giá trị, ngay cả khi hành vi của các em cần được điều chỉnh. Khi “bức tường” phòng thủ dần được tháo gỡ, những thay đổi nhỏ nhưng rõ rệt bắt đầu xuất hiện. Có những em trước đây rất khó ngồi vào bàn học, nay bắt đầu tập trung hơn. Không phải vì sợ bị nhắc nhở, nhưng vì các em hiểu rằng việc học là con đường giúp mình trưởng thành và có tương lai tốt đẹp hơn.
Trong đời sống thường ngày, chúng tôi cũng thấy những cử chỉ rất giản dị nhưng đầy ý nghĩa: các em chủ động quét sân, giúp bếp, khi khác thì chạy lại nói: “Dì ơi, Dì để con giúp”, hay “Dì cần con giúp gì không?” Những việc nhỏ bé ấy làm chúng tôi cảm nhận rõ hơn rằng các em đang dần học cách sống trách nhiệm và biết nghĩ đến người khác, thực hiện mỗi việc với một niềm vui tự nhiên hơn, như những đứa con trong gia đình cùng chia sẻ công việc với cha mẹ.
Ở mái ấm cũng có những em còn rất nhỏ. Có bé mới hai tuổi, mỗi khi gặp việc gì quá khó với khả năng của mình liền chạy đến nắm tay dì và nói rất tự nhiên: “Dì ơi giúp con chút!” Có lúc lại nũng nịu rất dễ thương: “Dì ơi bế con chút!” Những lời nói đơn sơ ấy làm chúng tôi nhận ra rằng, điều các em cần trước hết không phải là những lời trách móc, nhưng là cảm giác được an toàn và được yêu thương.
Có lẽ chính trong bầu khí ấy, các em dần học được cách mở lòng và biết quan tâm đến người khác, đồng thời nhận ra những giới hạn của mình để biết nhờ người khác giúp đỡ. Và nhiều khi chúng tôi cảm thấy Lời Chúa như đang vang lên rất gần gũi trong đời sống hằng ngày: “Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy” (Mt 25,40). Chúa ở nơi các em, Chúa trong các em, nơi những tâm hồn đơn sơ bé nhỏ!
Hành trình của kiên nhẫn và hy vọng
Hành trình biến đổi của trẻ không chỉ là kết quả của một phương pháp giáo dục, mà còn là hoa trái của sự kiên nhẫn và đức tin. Thật vậy, sự trưởng thành của trẻ không diễn ra trong một sớm một chiều. Có những lúc các em tiến bộ, nhưng cũng có những lúc lại quay trở về những thói quen cũ. Điều đó đòi hỏi nơi người đồng hành một sự kiên nhẫn bền bỉ.
Qua thời gian, chúng tôi hiểu rằng giáo dục không chỉ là áp dụng một phương pháp, nhưng còn là một hành trình đức tin và lòng tín thác vào Thiên Chúa. Mỗi ngày, chúng tôi cố gắng làm hết khả năng của mình, nhưng đồng thời cũng học cách phó thác.
Có những lúc tưởng như mọi cố gắng không đem lại kết quả, nhưng chính trong những bước đi chậm rãi ấy, hạt giống kiên nhẫn và yêu thương vẫn âm thầm được gieo xuống.
Lời của Thánh Phaolô nhiều khi trở thành nguồn nâng đỡ rất lớn cho chị em chúng tôi tại Mái ấm Hoa Hồng: “Tôi trồng, anh Apollô tưới, nhưng Thiên Chúa mới làm cho lớn lên.” (1 Cr 3,6). Đúng vậy, mỗi chị em chúng tôi có thể gieo hạt giống của sự kiên nhẫn, của tình thương và kỷ luật, nhưng chính Thiên Chúa mới là Đấng âm thầm làm cho hạt giống ấy lớn lên trong tâm hồn các em. Chúng tôi cũng học cách khiêm tốn phó thác cho Chúa Thánh Thần, bởi chính Người là Đấng âm thầm biến đổi tâm hồn con người, nhẹ nhàng nhưng mạnh mẽ.
Niềm vui khi thấy những mầm non lớn lên
Khi nhìn lại hành trình đã qua, chúng tôi nhận ra những thay đổi nơi các em, dù nhỏ bé, đều là những hoa trái đáng quý và được trân trọng.
Có em biết lắng nghe hơn, có em bắt đầu có trách nhiệm với việc học, có em biết quan tâm đến người khác… Những điều tưởng chừng rất bình thường ấy lại là niềm vui lớn đối với những người đang sống và đồng hành cùng các em mỗi ngày.
Tại Mái ấm Hoa Hồng, ngày qua ngày, chúng tôi vẫn đang tiếp tục học hỏi, tiếp tục kiên nhẫn và tiếp tục hy vọng. Bởi chúng tôi tin rằng mỗi em nhỏ đều mang trong mình một khả năng phát triển mà Thiên Chúa đã đặt sẵn.
Ước mong rằng với sự đồng hành yêu thương, sự kiên nhẫn mỗi ngày và ân sủng của Thiên Chúa, những mầm non hôm nay sẽ lớn lên thành những con người biết sống trách nhiệm, biết yêu thương và biết làm điều tốt cho cuộc đời.
Đó cũng chính là niềm hy vọng âm thầm nhưng bền bỉ của những người đang ngày ngày gieo hạt giống Tin Mừng nơi những tâm hồn bé nhỏ tại Mái ấm Hoa Hồng.