Lampedusa là một hòn đảo nhỏ của Ý nằm giữa Địa Trung Hải. Đây là phần lãnh thổ châu Âu gần lục địa Phi Châu nhất, vì thế từ nhiều năm qua, Lampedusa đã trở thành điểm đến đầu tiên của hàng ngàn người di cư tìm đường vào châu Âu.
Với diện tích chỉ khoảng 20 km² (tương đương gần 12 dặm vuông) và dân số khoảng 6.000 người, hòn đảo này có một trung tâm tiếp nhận người di cư với sức chứa chỉ khoảng 400 người.
Tuy nhiên, con số đó hoàn toàn không đủ trước thực tế là trong bốn năm gần đây, Lampedusa đã tiếp nhận hơn 150.000 người di cư cập bến.
Phần lớn những người này đến từ Tunisia và Libya, hai quốc gia ven biển gần Lampedusa nhất. Chỉ riêng trong năm 2025, đã có hơn 1.000 người thiệt mạng trên hành trình vượt biển để đến hòn đảo này.
Chính Đức Giáo hoàng Phanxicô là người đã đưa Lampedusa trở thành biểu tượng quốc tế của cuộc khủng hoảng di dân.
Chỉ bốn tháng sau khi được bầu làm Giáo hoàng vào năm 2013, Đức Phanxicô đã chọn Lampedusa làm điểm đến cho chuyến tông du đầu tiên của ngài. Qua cử chỉ ấy, ngài muốn gửi đến thế giới một thông điệp rõ ràng: trước nỗi đau của những người di cư, sự thờ ơ không bao giờ là câu trả lời; điều cần có là sự đón nhận, cảm thông và che chở.
Trong bài giảng đầy xúc động tại Lampedusa năm ấy, Đức Phanxicô đã đặt những câu hỏi làm lay động lương tâm thế giới:
“Ai trong chúng ta đã khóc trước thảm cảnh này và những thảm cảnh tương tự? Ai đã khóc cho cái chết của những anh chị em ấy? Ai đã khóc cho những người đang lênh đênh trên các con thuyền? Ai đã khóc cho những người mẹ trẻ bồng con trong vòng tay? Ai đã khóc cho những người đàn ông đang tìm kiếm một con đường để nuôi sống gia đình mình? Chúng ta đã trở thành một xã hội quên mất cách khóc”.
Trong chuyến viếng thăm đó, Đức Phanxicô đã sử dụng nhiều hình ảnh mang tính biểu tượng mạnh mẽ: Một nghĩa trang với những ngôi mộ vô danh. Một vòng hoa được thả xuống biển để tưởng nhớ những người đã bỏ mạng trên hành trình vượt biển. Một bàn thờ được làm từ các mảnh gỗ của những chiếc thuyền ọp ẹp chở người di cư. Tất cả những hình ảnh ấy phản chiếu một thực tại đau thương đang diễn ra nơi biên giới châu Âu.
Ngày nay, người kế vị ngài là Đức Giáo hoàng Leo XIV tiếp tục lặp lại những lời kêu gọi ấy. Đáng chú ý, chuyến viếng thăm Lampedusa của Đức Lêô XIV diễn ra gần như cùng thời điểm trong năm mà Đức Phanxicô đã đến đây vào năm 2013, như một dấu chỉ cho thấy sự liên tục trong mối quan tâm mục vụ của Hội Thánh đối với người di cư.
Trước đó, trong chuyến tông du tới Canary Islands, Đức Lêô XIV cũng đã bày tỏ sự gần gũi với những người phải rời bỏ quê hương vì chiến tranh, nghèo đói hay bất ổn xã hội.
Tại đó, ngài đã làm phép một cây thánh giá được chế tác từ gỗ của một chiếc thuyền độc mộc từng chở người di cư vượt biển.
Giờ đây, tại Lampedusa, Đức Lêô XIV tiếp tục nhắc lại điều ngài đã nói tại Tây Ban Nha: “Phẩm giá con người không mang hộ chiếu”.
Nói cách khác, giá trị của một con người không được xác định bởi quốc tịch, giấy tờ hay nơi họ sinh ra, nhưng bởi chính phẩm giá bất khả xâm phạm mà Thiên Chúa đã ban cho mỗi người.
Lampedusa vì thế không chỉ là một hòn đảo nhỏ giữa Địa Trung Hải. Đối với nhiều người, nơi đây đã trở thành biểu tượng của một lựa chọn luân lý mà thế giới hôm nay phải đối diện: hoặc khép lòng trước nỗi đau của những người đang tìm kiếm sự sống và hy vọng, hoặc mở rộng vòng tay để nhìn nhận nơi họ những người anh chị em cùng chung phẩm giá con người.