--- Hành trình của lòng biết ơn ---
Có những lúc trong đời, chúng ta chợt nhìn lại và nhận ra mình đã được chữa lành từ bao giờ. Vết thương đã từng rỉ máu nơi tâm hồn nay đã lành lặn, nỗi cô đơn đã tưởng chừng là vực sâu giờ hóa thành một khoảng lặng bình an. Và nếu tinh ý, chúng ta sẽ nghe thấy tiếng gọi rất khẽ: “Hãy trở về mà tôn vinh Thiên Chúa” (x. Lc 17,18).
Trên con đường từ Galilê đến Giêrusalem, Chúa Giêsu gặp mười người phong hủi đứng đằng xa. Họ không dám đến gần, vì thân xác và cuộc đời của họ bị coi là ô uế. Nhưng từ khoảng cách ấy, họ đã kêu lên, tiếng kêu của những linh hồn tuyệt vọng nhưng vẫn tin: “Lạy Thầy Giêsu, xin dủ lòng thương chúng tôi!” (Lc 17,13). Và thật lạ, Chúa không đặt tay, không phán lời chữa lành, mà chỉ nói: “Hãy đi trình diện với các tư tế” (Lc 17,14). Câu nói tưởng chừng như xa cách, nhưng chính trong lời ấy, một phép lạ bắt đầu nảy mầm. Họ đã tin và đã lên đường, dù thân xác vẫn còn đầy những vết thương tích. Nhưng chính khi họ bước đi trong đức tin, thì “đang khi đi, họ được sạch.”
Như vậy, phép lạ không xảy ra khi họ nhìn thấy Chúa, mà khi họ vâng lời Ngài. Phép lạ không đến ở đầu hành trình, mà ở giữa con đường, khi con tim biết phó thác. Và giữa mười người ấy, chỉ có một người, nhưng lại là người Samari, kẻ bị coi là người ngoại bang đã trở lại. Anh ta sấp mình dưới chân Chúa Giêsu, không chỉ vì thân xác đã được chữa lành, mà vì linh hồn đã được chạm đến. Chúa Giêsu nhìn anh và nói: “Không phải cả mười người đều được sạch sao? Thế thì chín người kia đâu? Sao không thấy họ trở lại tôn vinh Thiên Chúa, mà chỉ có người ngoại bang này?” (Lc 17,17–18). Một câu hỏi xuyên thấu mọi thời đại. Biết bao lần chúng ta đã được cứu, được chữa lành, được tha thứ, nhưng đã bao lần chúng ta quay lại?
Mười người phong hủi được chữa lành (healed), nhưng chỉ một người được cứu độ (saved). Bởi lẽ, phép lạ chỉ chạm đến thân xác, còn ơn cứu độ thì chạm đến trái tim. Người Samari trở lại không chỉ để nói lời “cảm ơn”, mà là để tôn vinh Thiên Chúa. Từ “tạ ơn” (Eucharistein) mà Tin Mừng dùng cũng chính là từ gốc của “Thánh Thể”, nghĩa là “tạ ơn.” Thánh Thể chính là đỉnh cao của lòng biết ơn, là “sự trở về” của toàn thể nhân loại nơi bàn tiệc của Tình Yêu.
Như thế, người phong hủi trở lại chính là hình ảnh của một linh hồn đã được Thánh Thể chạm đến, là hình ảnh của một người biết đặt Thiên Chúa lên trên mọi ơn lành mà mình đã lãnh nhận. Biết ơn, vì vậy, không chỉ là một cảm xúc, mà còn là một cách sống, là thái độ của người ý thức rằng không có gì chúng ta có là do mình. Tất cả là hồng ân! Điều này được thánh Phaolô nhắn nhủ: “Anh em hãy tạ ơn trong mọi hoàn cảnh, vì đó là điều Thiên Chúa muốn nơi anh em trong Đức Kitô Giêsu” (1Tx 5,18). Biết ơn còn là nhận ra bàn tay của Chúa trong cả những điều bình thường nhất. Một ngày còn thở, một bữa cơm còn chia sẻ, hay một người vẫn còn ở lại bên chúng ta khi mọi người khác bỏ đi. Và đôi khi, biết ơn cũng còn là dám cảm tạ cả trong khổ đau, vì như thánh Phaolô chia sẻ: “Tôi vui mừng được chịu đau khổ vì anh em, để bù đắp những gì còn thiếu nơi cuộc khổ nạn của Đức Kitô” (Cl 1,24). Biết ơn, như thế, không còn là lời nói, mà là một hành vi của đức tin.
Người Samari trở lại không phải vì bị bắt buộc, mà vì trái tim của anh ta không thể không trở về. Anh ta đã cảm thấy mình không thể đi tiếp mà không cúi xuống nơi đôi chân Đấng đã thương xót mình. Trở về là một động từ đầy yêu thương. Đó chính là hành trình ngược dòng, ngược lại với sự vô cảm, ngược lại với thói vô ơn, và ngược lại với đám đông chỉ mải hưởng phúc.
Khi trở lại để tạ ơn, chúng ta không chỉ “cảm ơn” vì một điều tốt, mà là tôn vinh Đấng đã làm điều tốt ấy. Người Samari không chỉ được chữa khỏi bệnh phong, mà còn được thấy khuôn mặt của Tình Yêu. Thật nghịch lý rằng chính người “ngoại bang” lại là người “ở gần Thiên Chúa” hơn cả. Có lẽ, những người Do Thái khác quen với việc “được chọn” đã quên mất rằng ơn là một ân huệ, không phải là một đặc quyền. Vậy, khi lòng của chúng ta còn nghĩ rằng mình “xứng đáng”, chắc hẳn rằng chúng ta chưa thể biết ơn thật. Chỉ khi nào chúng ta nhận ra mình chẳng có gì, thì mọi điều sẽ trở thành ơn.
Mỗi lần biết ơn, như vậy, là một lần chúng ta trở lại với cội nguồn làm người. Bởi chỉ có con người mới có khả năng biết ơn, vì chỉ có con người mới biết nhận ra một tình yêu trao ban trước. Người phong hủi trở lại không chỉ là người được chữa lành, mà còn là một người con trở về. Và trong giây phút đó, anh ta không còn là người bị loại trừ nữa, mà là người được đón nhận. Vì tình yêu đã hàn gắn cả thân xác lẫn phẩm giá. Như thánh Gioan đã khẳng định rằng: “Tình yêu cốt ở điều này: không phải chúng ta đã yêu mến Thiên Chúa, nhưng chính Ngài đã yêu thương chúng ta trước” (1Ga 4,10). Khi biết ơn, chúng ta thừa nhận điều đó. Và trong lời tạ ơn, chúng ta trở về với nguồn gốc của chính mình là được sinh ra từ Tình Yêu.
Lòng biết ơn không dừng lại ở cảm xúc, mà mở ra hành động. Người biết ơn thực sự là người biết sống khác đi. Nếu chúng ta thật sự cảm tạ Chúa vì ơn cứu độ, thì cuộc sống của chúng ta cũng phải trở thành một lời tạ ơn. Thánh Irênê cho rằng: “Vinh quang của Thiên Chúa là con người được sống viên mãn.” Mỗi khi chúng ta sống trong yêu thương, tha thứ, và quảng đại, là chúng ta đang làm cho vinh quang của Thiên Chúa tỏa sáng. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu cũng đã từng chia sẻ: “Con không thể làm những việc lớn lao, nhưng con muốn làm những việc nhỏ bằng tình yêu lớn.” Đó chính là Thánh Thể hóa đời sống, biến từng việc nhỏ thành một cử chỉ tạ ơn.
Thế giới hôm nay thiếu gì, nếu không phải là thiếu lòng biết ơn? Người ta dễ quên ơn, quên cội nguồn, quên cả Thiên Chúa. Nhưng chính lòng biết ơn lại là hình thức truyền giáo đẹp nhất. Người biết tạ ơn không cần rao giảng nhiều, vì chính đời sống của họ đã trở thành một lời chứng. Một người sống biết ơn là người lan tỏa bình an, bởi họ luôn ý thức mọi sự là quà tặng, không còn so bì, ganh tị hay đòi hỏi. Có lẽ, nếu chín người phong hủi còn lại cũng quay về, thì mười tiếng tạ ơn ấy đã vang xa hơn mọi phép lạ. Nhưng chính một tiếng tạ ơn đơn độc lại đủ để cho Chúa Giêsu mặc khải cho nhân loại thấy ơn cứu độ không ở số đông, mà ở tấm lòng.
Chúa Giêsu đã từng kể dụ ngôn “người Samari nhân hậu” (x. Lc 10,29–37) và ở đây, còn có thêm một người Samari “biết ơn.” Cả hai đều cùng một nhịp đập, đó chính là nhịp đập của một trái tim biết nhận ra và đáp lại Tình Yêu của Thiên Chúa.
Trong thế giới đầy hối hả hôm nay, biết bao người phong hủi đang bước đi, là những người mang thương tích tâm hồn, bị xã hội quên lãng, hoặc tự khép mình vì sợ bị tổn thương. Chúa Giêsu vẫn đi qua, vẫn chờ một tiếng kêu, và vẫn mong một ai đó biết trở lại. Và có lẽ, chúng ta cũng được mời gọi trở nên người Samari của thời đại mình, là người không ngần ngại dừng lại, cúi xuống, và biết tạ ơn thay cho cả thế giới đã quên lời “cảm ơn.”
Thánh lễ kết thúc bằng lời: “Lễ đã xong, chúc anh chị em đi bình an.” Nhưng thực ra, đó là lời sai đi để tạ ơn bằng chính cuộc sống. Mỗi Thánh lễ là một lời tạ ơn được dâng lên, và khi bước ra khỏi nhà thờ, chúng ta được mời gọi trở thành “Thánh Thể sống” giữa đời. Khi chúng ta sống hiền lành giữa thù ghét, chia sẻ trong cô đơn, yêu thương trong thử thách, là chúng ta đang tiếp tục lời “tạ ơn” của Thánh Lễ.
Lòng biết ơn, vì thế, là hành trình của một trái tim được chữa lành. Khi biết ơn, chúng ta không chỉ nói “cảm ơn Chúa”, mà còn sống như một người đã được cứu. Người Samari năm xưa đó đã mời chúng ta cùng đi lại con đường của anh ta, đi từ đau khổ đến phép lạ, đi từ phép lạ đến lòng biết ơn, và đi từ lòng biết ơn đến cứu độ.
Ước gì, giữa cuộc đời đầy rộn ràng và hối hả này, chúng ta vẫn giữ được một góc thinh lặng cho tâm hồn, nơi chúng ta có thể trở về, hít thở chậm lại và nhận ra bàn tay dịu dàng của Thiên Chúa đang chạm đến chúng ta trong từng biến cố thường ngày. Biết bao lần, Ngài đã âm thầm chữa lành, lau khô giọt nước mắt, nâng chúng ta dậy từ những vấp ngã mà chúng ta nào có hay! Ước gì, trong từng nhịp sống, chúng ta học được nghệ thuật của lòng biết ơn, không chỉ khi được ơn lớn lao, mà cả khi phải đi qua thử thách. Vì chính trong những giới hạn và vết thương, Thiên Chúa vẫn gieo hạt giống của sự sống mới. Và ước gì mỗi sáng, khi mở mắt ra, chúng ta có thể thưa với Chúa bằng tất cả lòng chân thành: “Lạy Chúa, hôm nay con lại được lành. Con lại được yêu, được sống, được thở trong tình thương của Chúa. Xin cho con biết trở về, để tạ ơn và yêu thương nhiều hơn hôm qua.”
Nguyện chúc cho mỗi chúng ta biết sống như người phong hủi được chữa lành, không dừng lại ở niềm vui nhận ơn, nhưng biết quay về và quỳ xuống trong tạ ơn. Vì chỉ nơi đó, trong cử chỉ cúi mình trước Thiên Chúa, chúng ta mới thực sự đứng thẳng trong phẩm giá của người con. Và nguyện chúc cho mỗi ngày của đời sống chúng ta trở nên một Eucharistein, một lời tạ ơn sống động, để cả cuộc đời của chúng ta, dù bình thường hay âm thầm, cũng sẽ trở thành một bài ca biết ơn dâng lên Thiên Chúa, Đấng vẫn không ngừng chữa lành và yêu thương chúng ta đến cùng.