Điều Thiên Chúa muốn trước hết là một trái tim biết thương người
chữa bệnh ngày sabát hay không?”
(Lc 14,3).
Có những lúc chúng ta rất dễ nhớ đến điều luật phải giữ, nhưng lại quên mất con người đang đứng trước mặt mình. Có thể chúng ta làm đúng mọi điều, nói đúng mọi nguyên tắc, giữ đúng mọi quy định, nhưng nếu trái tim trở nên lạnh lùng trước nỗi đau của người khác, thì điều gì đó căn bản trong đời sống đức tin đã bị đánh mất. Trang Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta trở lại với điều cốt lõi ấy: Thiên Chúa không muốn một trái tim chỉ biết giữ luật, nhưng một trái tim biết yêu thương.
Chúa Giêsu bước vào nhà một thủ lãnh nhóm Pharisêu trong ngày sabát. Trước mặt Ngài là một người mắc bệnh phù thũng. Những người chung quanh không nhìn người bệnh như một con người đang đau khổ, nhưng lại nhìn Chúa Giêsu để “dò xét Người” (x. Lc 14,1). Một người cần được chữa lành trở thành cái cớ để người ta tranh luận về luật. Một nỗi đau thật trở thành một câu hỏi về nguyên tắc. Và Chúa Giêsu đã đặt lại vấn đề bằng một câu hỏi rất đơn sơ: “Có được phép chữa bệnh ngày sabát hay không?” (Lc 14,3).
Họ im lặng. Chúa Giêsu “đỡ lấy bệnh nhân, chữa khỏi và cho về” (x. Lc 14,4). Chúa không cần một cuộc tranh luận dài. Ngài chỉ cần một hành động yêu thương. Bởi trước nỗi đau của một con người, điều cần thiết không phải lúc nào cũng là nói thật nhiều, mà đôi khi chỉ là cúi xuống và đưa tay nâng người ấy lên.
Rồi Chúa Giêsu hỏi: “Ai trong các ông có đứa con trai hoặc có con bò sa xuống giếng, lại không kéo nó lên ngay, dù là ngày sabát?” (Lc 14,5). Một câu hỏi khiến người nghe không thể trả lời. Bởi khi điều quý giá của mình gặp nguy hiểm, người ta không thể viện lý do để đứng nhìn. Nếu một con vật còn được kéo lên khỏi giếng trong ngày sabát, thì huống chi một con người đang đau khổ. Con người không thể bị đặt sau những quy định mà chính Thiên Chúa đã ban để phục vụ sự sống.
Đây chính là điều Chúa Giêsu muốn mặc khải: luật lệ không bao giờ được tách khỏi tình yêu. Ngay từ Cựu Ước, Thiên Chúa đã nói qua ngôn sứ Hôsê: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế” (Hs 6,6). Và Chúa Giêsu cũng nhắc lại lời ấy: “Hãy đi và học cho biết câu này có nghĩa là gì: Ta muốn lòng nhân chứ không cần lễ tế” (Mt 9,13). Điều Chúa tìm kiếm nơi con người không phải là một sự tuân giữ bên ngoài nhưng một trái tim biết rung động trước nỗi đau của tha nhân.
Thật dễ để giữ luật khi luật không đòi chúng ta phải hy sinh. Thật dễ để yêu thương khi người khác dễ thương. Nhưng tình yêu Tin Mừng được thử thách khi yêu thương trở nên bất tiện. Khi phải dành thời gian cho một người đang cần mình. Khi phải kiên nhẫn với một người thường làm mình mệt mỏi. Khi phải tha thứ dù vết thương chưa hoàn toàn lành. Khi phải giúp đỡ mà chẳng ai biết đến. Khi ấy, chúng ta mới khám phá mình đang sống theo luật của tình yêu, hay chỉ đang sống theo những gì thuận tiện cho mình.
Thánh Phaolô đã diễn tả rất rõ điều ấy: “Giả như tôi có đem hết gia tài cơ nghiệp mà bố thí, hay nộp cả thân xác tôi để chịu thiêu đốt, mà không có lòng mến, thì cũng chẳng ích gì cho tôi” (1Cr 13,3). Có thể làm rất nhiều việc tốt mà vẫn thiếu tình yêu. Có thể phục vụ rất nhiều mà trái tim vẫn khép kín. Có thể nói những lời đạo đức mà lại làm tổn thương người bên cạnh. Vì thế, điều Thiên Chúa nhìn thấy không chỉ là chúng ta đã làm gì, nhưng còn là chúng ta đã làm với trái tim nào.
Có lẽ điều đáng suy nghĩ nhất là: người bệnh trong Tin Mừng chẳng nói một lời nào. Anh không xin Chúa Giêsu chữa bệnh. Anh chỉ hiện diện ở đó với nỗi đau của mình. Nhưng Chúa Giêsu nhìn thấy. Tình yêu đích thực không phải lúc nào cũng chờ người khác lên tiếng cầu cứu. Nó biết nhận ra một ánh mắt buồn, một sự im lặng khác thường, một người đang âm thầm chịu đựng.
Đôi khi trong gia đình, người thân của chúng ta cũng có những “căn bệnh” mà họ không nói ra. Có người đang mệt mỏi nhưng vẫn mỉm cười. Có người đang tổn thương nhưng vẫn nói “không sao”. Có người đang cô đơn ngay giữa những người thân thuộc. Có người cần một lời hỏi thăm, một cái ôm, một chút thời gian, nhưng chúng ta quá bận rộn với những điều phải làm nên không nhận ra.
Trang Tin Mừng hôm nay mời chúng ta chậm lại để nhìn thấy con người. Trước khi nhìn xem họ đúng hay sai, hãy nhìn xem họ đang đau ở đâu. Trước khi hỏi họ đã làm gì, hãy tự hỏi họ đang cần gì. Trước khi lên tiếng phê phán, hãy thử đặt mình vào hoàn cảnh của họ. Bởi một trái tim biết thương người sẽ không vội kết án; nó tìm cách chữa lành.
Chúa Giêsu không hủy bỏ lề luật. Ngài đưa lề luật trở về với ý nghĩa sâu xa nhất của nó. Chúa từng khẳng định: “Tôi không đến để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn” (Mt 5,17). Và sự kiện toàn ấy đạt đến đỉnh cao nơi điều răn yêu thương: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi… và yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22,37-39). Mọi việc đạo đức, mọi thực hành tôn giáo, mọi giới răn đều phải đưa con người đến gần Thiên Chúa hơn và làm cho trái tim trở nên giống trái tim Ngài hơn.
Bởi thế, có thể chúng ta đi lễ rất đều, đọc kinh rất nhiều, làm nhiều việc đạo đức, nhưng câu hỏi cuối cùng vẫn là: trái tim tôi có mềm hơn không? Tôi có dễ tha thứ hơn không? Tôi có biết thương người yếu thế hơn không? Tôi có biết cúi xuống trước nỗi đau của người khác không?
Nếu những việc đạo đức không làm chúng ta biết yêu thương hơn, có lẽ chúng ta cần trở lại với điều cốt lõi mà Chúa Giêsu muốn dạy. Thánh Gioan nói rất mạnh mẽ: “Ai không yêu thương thì không biết Thiên Chúa, vì Thiên Chúa là tình yêu” (1Ga 4,8). Biết Thiên Chúa không chỉ là biết nhiều điều về Ngài, nhưng là để tình yêu của Ngài biến đổi cách chúng ta nhìn và đối xử với tha nhân.
Và có lẽ “chiếc giếng” trong trang Tin Mừng hôm nay vẫn đang hiện diện quanh chúng ta. Có người đang rơi xuống giếng của cô đơn. Có người rơi xuống giếng của thất vọng. Có người bị mắc kẹt trong mặc cảm, nghèo khó, bệnh tật hay một lỗi lầm quá khứ. Câu hỏi của Chúa Giêsu hôm nay cũng vang lên với mỗi người: “Nếu thấy một người đang ở dưới đó, con có đưa họ lên không?”
Đừng chờ đến khi có một việc thật lớn lao mới nghĩ rằng mình đang sống bác ái. Có khi “kéo một người lên khỏi giếng” chỉ là một lời nói dịu dàng, một sự lắng nghe, một lần tha thứ, một bàn tay giúp đỡ, một cuộc điện thoại, một bữa cơm được chuẩn bị bằng tình yêu, hay đơn giản là ở bên một người đang cần chúng ta.
Ước gì mỗi lần bước ra khỏi nhà thờ, chúng ta không chỉ mang theo những lời kinh, nhưng mang theo một trái tim mềm hơn. Ước gì chúng ta biết đặt tình yêu vào trước sự phán xét, lòng thương xót vào trước sự kết án, và con người vào trước những điều vụn vặt. Bởi cuối cùng, điều Thiên Chúa muốn nơi chúng ta không phải là một đời sống chỉ biết giữ luật, nhưng là một trái tim biết sống luật của tình yêu. Và khi trái tim ấy biết cúi xuống trước một người đang đau khổ, chính lúc đó chúng ta đang đến gần trái tim của Thiên Chúa nhất.
Giọng đọc: Phan Anh