LƯỢC SỬ HỘI DÒNG
20 tháng 7, 2025
LƯỢC SỬ HỘI DÒNG NỮ ĐA MINH GÒ VẤP
o Giới thiệu
Khởi nguồn từ những nỗ lực gieo mầm đức tin của các thừa sai nơi vùng núi rừng Đông Bắc. Hội dòng chúng tôi được sinh ra từ mảnh đất truyền giáo – Đó là Giáo phận Lạng Sơn – Cao Bằng, nơi các thừa sai Đa Minh đã gieo mầm đức tin giữa vùng núi rừng Đông Bắc Việt Nam. Xin giới thiệu đôi nét lịch sử phát triển của Hội dòng theo 3 chặng đường:
o Ba Chặng Đường Hình Thành Và Phát Triển
- • Giai đoạn 1: Nhà phước (từ năm 1918 đến 1954)
- • Giai đoạn 2: Từ biến cố di cư đến khi chính thức thiết lập (từ năm 1954 đến 1978)
- • Giai đoạn 3: Từ khi là một Hội Dòng chính thức đến nay (từ năm 1978 đến nay)
I. GIAI ĐOẠN NHÀ PHƯỚC (từ năm 1918 đến 1954)
Khi Thánh bộ Truyền giáo ban sắc lệnh thành lập Hạt Phủ doãn Tông tòa Lạng Sơn năm 1913 và đặt dưới sự coi sóc của các cha Đa Minh Pháp, tỉnh dòng Lyon.
Phủ doãn Tông tòa đầu tiên là Đức ông Cothonay Chiểu, đã liên lạc với nhà phước Đa Minh Bùi Chu, mời một số “cô mụ” lên giúp việc tông đồ, truyền giáo.
Đến năm 1918, Đức ông quy tụ một số cô mụ đang hoạt động tại đây, lập nên nhà phước Đa Minh đầu tiên tại Cửa Nam. Sau đó có thêm nhiều nhà khác lần lượt được thành lập ở khắp Lạng Sơn-Cao Bằng.
Năm 1925, Đức ông Maillet Bính - Phủ doãn Tông tòa thứ II - lập nhà phước Mỹ Sơn. Năm 1927, ngài tiếp tục lập thêm 3 nhà phước Bản Lìm, Đồng Mỏ, Cao Bằng.
Năm 1934, Phủ doãn Tông tòa thứ III – Đức ông Felice Minh lập thêm nhà phước Thất Khê.
Ba năm sau, ngài lập tiếp nhà phước Quảng Uyên
Năm 1941 Cha Arbogast Haag Đỗ Minh Xuyên lập nhà phước Đồng Đăng
Năm 1948 Cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ thành lập nhà phước Lộc Bình.
Tính đến trước thời điểm di cư vào Nam năm 1954, tại Lạng Sơn-Cao Bằng đã có 9 nhà phước Đa Minh, với khoảng 50 nữ tu.
II. BIẾN CỐ DI CƯ NĂM 1954 (từ năm 1954 đến 1978)
Tình hình chính trị xã hội tại Việt Nam bước sang trang mới khi hiệp định Genève ra đời. Theo thông báo của Đức cha Giáo phận Lạng Sơn, từ cuối năm 1954, chị em các nhà phước Đa Minh đã lần lượt theo dòng người di cư vào Nam. Đến khoảng đầu năm 1955, các chị có mặt đông đủ ở miền Nam. Từ đây các chị em nhà phước Lạng Sơn cũng bắt đầu một giai đoạn lịch sử mới.
Dưới sự hướng dẫn của Cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ, chị em các nhà phước Lạng Sơn dừng chân tại vùng Xóm Mới, Gò Vấp, Gia Định. (địa bàn phường An Hội Đông, Tp. Hồ Chí Minh hiện nay). Các chị tập hợp lại sống chung một nhà, gọi là nhà phước Lạng Sơn. Lúc này, chị Catarina Trần Thị Khiêm được đặt làm Bề trên chung.
Năm 1956, nhà phước Lạng Sơn gửi 4 chị đầu tiên vào nhà Tập tại Hố Nai, Biên Hoà. Đây là nhà tập chung của các nhà phước thuộc 5 địa phận miền Bắc di cư.
Trong khi các nữ tu thuộc 3 địa phận Hải Phòng, Thái Bình, Bắc Ninh hợp lại lập thành một Hội dòng chung ở miền Nam, thì chị em địa phận Lạng Sơn và Bùi Chu vẫn muốn giữ sự tồn tại riêng.
Lúc này, cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ đã liên hệ để chị em nhà Lạng Sơn được sát nhập tạm thời vào nhà Bùi Chu tại Tam Hiệp nhằm tiếp tục các khóa tập và khấn dòng tại đây, nhưng độc lập về nhân sự và tài chính.
- Năm 1959, chị em Lạng Sơn đã có đủ điều kiện để thành tu viện tự trị.
Qua văn thư của Mẹ Bề trên Dòng Đa Minh Bùi Chu – Tam Hiệp, Tu viện Đa Minh Lạng Sơn, thánh hiệu Rosa Lima chính thức được thiết lập. Bà Maria Trần Thị Khiêm được đặt làm Tu viện trưởng tiên khởi.
Tu viện Rosa Lima trở thành trụ sở chính của dòng, lúc này có 30 nữ tu và cả trường Đệ Tử.
Sau khi được cải tổ thành nữ tu có lời khấn, chị em được quan tâm đầu tư về cả tu đức lẫn văn hóa. Nếp sinh họat của chị em có sự chuyển tiếp rõ ràng từ lao động chân tay sang lao động trí thức. Vào những năm từ 1968-1975, Hội dòng từng bước phát triển khả quan. Cùng với sự phát triển của Giáo Hội tại Việt Nam, chị em cũng được gửi đến phục vụ, rồi từng bước thiết lập các cộng đoàn mới. Chị em hiện diện tại 10 cộng đoàn, trong 4 giáo phận Sài Gòn, Long Xuyên, Đà Lạt và Xuân Lộc.
Biến cố 30-04-1975 xảy đến, tình trạng rất khó khăn, hầu như mọi họat động của Dòng đều tạm ngưng, một số cơ sở bị mất, cuộc sống chị em hoàn toàn thay đổi. Song chị em vẫn hết lòng gắn bó với nhau, đón nhận biến cố trong niềm tin.
Cũng vì tình cảnh có nhiều bó buộc, ngày 20-03-1976, chị em Đa Minh Lạng Sơn đã được phép để thiết lập Tập viện của dòng tại cộng đoàn Kiên Tân – Kiên Giang và tại Tu Viện Rosa Lima.
III. THIẾT LẬP HỘI DÒNG và PHÁT TRIỂN (từ năm 1978 đến nay)
- Ngày 08.12.1978, Đức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình đã ký sắc lệnh thiết lập Dòng Nữ Đa Minh Lạng Sơn tại tổng giáo phận Sài Gòn-Tp. Hồ Chí Minh.
Bề trên Tu viện đương nhiệm Anna Trần Thị Tâm tạm điều hành Hội dòng cho tới khi có Đại Hội Đồng đầu tiên.
Tháng 02.1980, Đại hội đồng tiên khởi được tổ chức tại tu viện Rosa Lima và đã bầu chị Matta Nguyễn Thị An là Bề trên Tổng quyền tiên khởi. Tháng 06 cùng năm, Hội dòng chính thức được gia nhập vào Gia đình Đa Minh thế giới.
“Thập niên 70 - 80 là khoảng thời gian chị em phải đối diện với những hoàn cảnh vô cùng khó khăn về vấn đề cư trú, học hành, lao động. Đặc biệt là biến cố tại cộng đoàn Tân Hiệp năm 1984, cộng đoàn 7 chị em bị giam giữ gần một tháng trời! Chị em chịu đói, chịu khát, bị đe dọa mỗi ngày, cuối cùng họ trục xuất tất cả và căn nhà bị tịch thu [……] Dù vậy, chị em vẫn luôn tin tưởng có Chúa ở cùng, dù có sợ hãi nhưng đã cùng nhau can đảm vượt qua thử thách ấy.”
- Mở Cửa - Tái Thiết - Phát Triển
Từ cuối thập niên 80, tình hình xã hội Việt Nam đã có nhiều thuận lợi hơn cho đời sống và việc hoạt động tông đồ của chị em.
Trong bối cảnh đó, chị em đẩy mạnh đào tạo, chuẩn bị nhân sự, kiến thiết các cơ sở giáo dục.
Hội dòng cũng mở rộng môi trường và phạm vi hoạt động sứ vụ mới qua việc thành lập các cộng đoàn ở nước ngoài. Phần này được thể hiện trong video, không đọc thành lời dẫn: (Cộng đoàn Đa Minh Oklahoma –(USA được thành lập năm 2001). (Năm 2012, ) lập cộng đoàn Banksia Grove ở Perth – Australia.) Đặc biệt, Hội dòng cũng chú trọng canh tân đời sống tu trì, nuôi dưỡng nhiệt tâm tông đồ truyền giáo, phát triển về tổ chức, nhân sự, để đời sống thánh hiến và sự phục vụ của chị em có sự hợp nhất và mang lại kết quả tốt đẹp hơn theo linh đạo Đa Minh.
Trong giai đọan này, nhiều công trình đã lần lượt được xây dựng, các cộng đoàn mới được thành lập.
- Đổi tên thành Hội dòng nữ Đa Minh Gò Vấp
Tổng hội IX diễn ra vào tháng 6.2018 đã quyết định thay đổi danh xưng Hội Dòng và đệ trình Đấng Bản quyền Tổng Giáo phận Sài Gòn phê chuẩn. Theo đó, từ ngày 20.7.2018, Hội dòng sẽ chính thức được gọi theo danh xưng mới là HỘI DÒNG NỮ ĐA MINH GÒ VẤP.
- Biến cố Đại dịch Covid-19 (2020-2022)
Đại dịch Covid-19 là sự kiện, gây ảnh hưởng và thiệt hại vô cùng lớn về sinh mạng, kinh tế cũng như đời sống của con người trên toàn thế giới, đặc biệt ở Việt Nam. Hội dòng cũng đã trải qua biến cố lịch sử này với không ít khó khăn, mất mát. Nhưng với sự phó thác và kiên cường vượt nghịch cảnh, chị em từng bước khắc phục và tiếp tục hăng say hơn bao giờ hết trên đường thực thi sứ mạng loan báo Tin Mừng cho những con người đau khổ nhất lúc bấy giờ. Biến cố này đã trở thành cột mốc và dấu chỉ, giúp chị em nhận ra ơn soi sáng của Chúa Thánh Thần để thích nghi đặc sủng trong thời đại mới.
Kết
Tính đến thời điểm (năm 2023) kỷ niệm 105 năm khai sinh nhà phước đầu tiên tại Lạng Sơn và 45 năm Hội dòng được thiết lập tại Tổng Giáo phận Sài Gòn, Chị em hiện diện ở 28 cộng đoàn trong 10 Giáo phận, tại Việt Nam cũng như hải ngoại. Quan trọng hơn tất cả, một gia sản tinh thần phong phú đã được lưu giữ và trao truyền qua các thế hệ chị em Đa Minh Gò Vấp, trong sự trung tín và phó thác.
Nhìn lại hành trình lịch sử với những thăng trầm thay đổi, chị em xác tín sâu sắc có bàn tay Thiên Chúa dìu dắt trên đường lữ hành. Trong niềm tri ân sâu xa, Hội dòng dâng lời cảm tạ Thiên Chúa là nguồn mạch mọi hồng ân, và ghi nhớ công ơn các bậc tiền nhân đã quảng đại dấn thân không mệt mỏi. Xin cho tâm tình tạ ơn ấy sẽ còn tiếp tục dưỡng nuôi đời sống thánh hiến, để chị em luôn trung thành với ơn gọi và hăng say tiếp bước sứ vụ loan báo Tin Mừng giữa lòng thế giới hôm nay.