Đừng để những định kiến che khuất khuôn mặt của Đức Kitô
Có những khi người ta không nhìn thấy một điều gì đó không phải vì nó không ở trước mắt, nhưng vì trong lòng đã có sẵn một cách nhìn. Khi đã có định kiến, người ta thường không còn nhìn người khác như họ thực sự là, mà chỉ nhìn họ qua những gì mình đã nghĩ về họ. Một người tốt cũng có thể bị xem là xấu; một lời chân thành cũng có thể bị hiểu sai; một cơ hội mới cũng có thể bị từ chối chỉ vì nó không giống điều chúng ta nghĩ. Đáng buồn là những điều ấy không chỉ xảy ra trong các mối tương quan giữa người với người, mà nó cũng còn có thể xảy ra trong mối tương quan với Thiên Chúa.
Trang Tin Mừng hôm nay kể lại một thế hệ con người dường như không thể hài lòng với bất cứ cách nào Thiên Chúa đến. Gioan Tẩy Giả đến với một đời sống khắc khổ, họ bảo: “Ông ta bị quỷ ám” (Lc 7,33). Đức Giêsu đến gần gũi, ăn uống và đồng bàn với mọi người, họ lại nói: “Đây là tay ăn nhậu, bạn bè với quân thu thuế và phường tội lỗi” (Lc 7,34). Gioan khắt khe, họ không đón nhận. Đức Giêsu gần gũi, họ cũng không đón nhận. Vấn đề không còn nằm ở Gioan hay Đức Giêsu, mà nó nằm ở một trái tim đã quyết định trước rằng mình sẽ không đón nhận.
Có lẽ đây cũng là một cám dỗ rất gần với mỗi người chúng ta. Đôi khi chúng ta muốn Chúa đến theo cách mình mong đợi. Chúng ta muốn Chúa trả lời theo cách mình nghĩ là đúng, hành động theo thời điểm mình cho là thích hợp, ban ơn theo điều mình đang cần. Và khi Chúa không làm như thế, chúng ta dễ thất vọng, nghi ngờ, thậm chí quay lưng. Nhưng Thiên Chúa không bị giới hạn bởi những khuôn mẫu của chúng ta. Chúa có thể đến trong một lời nói đơn sơ. Chúa có thể đến qua một người mà chúng ta từng thành kiến. Chúa có thể đến trong một biến cố mà chúng ta không mong muốn. Chúa có thể đến rất âm thầm, đến mức nếu lòng không tỉnh thức, chúng ta sẽ đi ngang qua mà không nhận ra.
Đức Giêsu không giống hình ảnh mà nhiều người Do Thái thời ấy chờ đợi về Đấng Mêsia. Ngài không đến với vẻ uy quyền mà họ tưởng tượng. Ngài đến gần người nghèo, người đau khổ, người tội lỗi; Ngài ngồi cùng bàn với những người bị xã hội coi thường. Chính điều đó khiến họ khó chấp nhận Ngài. Nhưng Tin Mừng lại cho thấy: nơi mà họ nhìn thấy một lý do để loại trừ, Đức Giêsu lại nhìn thấy một con người cần được yêu thương. Đây là một sự khác biệt rất lớn trong cách nhìn.
Con người thường nhìn vào quá khứ của một người; Đức Giêsu nhìn vào khả năng của một cuộc đời được đổi mới. Con người thường nhìn thấy lỗi lầm; Đức Giêsu nhìn thấy một con người cần được cứu. Con người luôn đóng khung người khác bằng một nhãn hiệu; Đức Giêsu mở ra cho họ một con đường trở về.
Có lẽ vì thế mà chúng ta cần cẩn thận với những định kiến của chính mình. Một định kiến không chỉ khiến chúng ta nhìn sai về người khác; nó còn có thể khiến chúng ta bỏ lỡ điều Thiên Chúa đang làm nơi họ. Có khi chúng ta nghĩ: “Người ấy không thể thay đổi” . Nhưng Chúa lại đang âm thầm biến đổi họ. Chúng ta nghĩ: “Người ấy chẳng có gì tốt đẹp”. Nhưng Chúa vẫn đang gieo một hạt giống ân sủng trong tâm hồn họ. Chúng ta nghĩ: “Tôi biết hết người ấy rồi”. Nhưng có thể Chúa đang muốn cho chúng ta thấy nơi họ một điều mà chúng ta chưa từng nhìn thấy. Và đôi khi, người chúng ta cần thay đổi cách nhìn nhất lại chính là người mà mình đã quen nhìn bằng thành kiến.
Đức Giáo hoàng Phanxicô nhiều lần cảnh báo về nguy cơ “đóng khung” người khác bằng những phán xét của mình. Khi chúng ta chỉ nhìn một người qua lỗi lầm, quá khứ hay một vài khuyết điểm, chúng ta không còn để cho họ có cơ hội được trở nên khác đi. Trong khi đó, lòng thương xót của Thiên Chúa luôn mở ra một tương lai mới. Đó cũng là cách Đức Giêsu nhìn mỗi người. Ngài không phủ nhận tội lỗi, nhưng Ngài không đồng hóa con người với tội lỗi của họ. Ngài không nói rằng điều sai là đúng, nhưng Ngài luôn tin rằng một con người có thể bắt đầu lại. Vì thế, mở lòng để nhận ra Chúa trước hết là học cách để Chúa sửa lại cái nhìn của mình.
Có những lúc chúng ta cầu xin Chúa thay đổi hoàn cảnh, nhưng có khi điều Chúa muốn thay đổi trước tiên lại là cách chúng ta nhìn hoàn cảnh ấy. Chúng ta xin Chúa thay đổi một người, nhưng có khi Chúa muốn thay đổi trái tim chúng ta trước. Chúng ta xin Chúa mở một cánh cửa, nhưng có khi cánh cửa đã mở rồi, chỉ là chúng ta không nhận ra vì nó không giống điều mình chờ đợi.
Trong đời sống hằng ngày, có lẽ Chúa đang đến với chúng ta nhiều hơn chúng ta tưởng. Ngài đến qua một người thân nhắc nhở. Qua một lời góp ý khiến chung ta không vui. Qua một người nghèo cần chung ta giúp đỡ. Qua một người đang làm chúng ta khó chịu nhưng lại cần chúng ta kiên nhẫn. Qua một biến cố buộc chúng ta phải chậm lại. Qua một thất bại khiến chúng ta nhìn lại chính mình. Không phải tất cả những điều ấy đều dễ chịu. Nhưng ân sủng không phải lúc nào cũng mang khuôn mặt mà chúng ta mong đợi.
Bởi vậy, đừng vội từ chối một người chỉ vì họ không giống chúng ta. Đừng vội loại bỏ một lời nói chỉ vì người nói làm chúng ta khó chịu. Đừng vội kết luận về một cuộc đời chỉ vì chúng ta biết một phần quá khứ của họ. Hãy để cho lòng mình có một khoảng trống. Một khoảng trống để lắng nghe. Một khoảng trống để tha thứ. Một khoảng trống để nhìn lại. Một khoảng trống để Thiên Chúa có thể bước vào và làm mới cách chúng ta nhìn cuộc đời. Bởi vì đôi khi Chúa đã ở rất gần, chỉ là chúng ta đang nhìn Ngài qua một khuôn mẫu quá chật hẹp.
Ước gì mỗi ngày chúng ta biết xin Chúa ban cho một đôi mắt trong sáng hơn và một trái tim rộng mở hơn. Để không chỉ nhận ra Chúa nơi những điều lớn lao, nhưng còn nhận ra Ngài trong những con người rất bình thường, trong những cuộc gặp gỡ rất nhỏ bé, trong những biến cố rất đời thường. Và nhất là, xin cho chúng ta đừng để những định kiến về người khác trở thành bức tường ngăn cách mình với Thiên Chúa. Bởi vì có thể ngay nơi người mà chúng ta khó đón nhận nhất, Chúa đang âm thầm gửi đến một lời mời gọi yêu thương. Mở lòng ra, để nhận ra Chúa. Mở lòng ra, để nhìn người khác bằng ánh mắt của Chúa. Mở lòng ra, để cho Đức Kitô bước vào và làm cho cái nhìn của chúng ta trở nên giống cái nhìn của Ngài hơn. Vì khi trái tim không còn khép kín, chúng ta sẽ nhận ra rằng Chúa vẫn đang đến với mình mỗi ngày, chỉ là Ngài thường đến theo những cách chúng ta không ngờ tới.
Giọng đọc: Phan Anh