Đừng để thành kiến che khuất khuôn mặt của Đức Kitô
(Lc 4,22)
Có một điều rất lạ trong trang Tin Mừng hôm nay: những người khó nhận ra Đức Giêsu nhất lại chính là những người biết Người từ lâu. Họ biết Người là người Nazarét, biết Người là con ông Giuse, biết gia đình và quê hương của Người. Nhưng chính sự quen thuộc ấy lại trở thành bức tường ngăn họ nhận ra Người là Đấng Thiên Chúa sai đến. Họ nhìn thấy một con người quen thuộc, nhưng không nhận ra khuôn mặt của Đấng Cứu Thế.
Đức Giêsu trở về Nazarét, vào hội đường và công bố sứ mạng của Người: “Thần Khí Đức Chúa ngự trên tôi... Người đã sai tôi đi loan báo Tin Mừng cho kẻ nghèo hèn... trả lại tự do cho người bị áp bức” (Lc 4,18). Rồi Người tuyên bố một câu đầy sức mạnh: “Hôm nay đã ứng nghiệm lời Kinh Thánh quý vị vừa nghe” (Lc 4,21). Đó là một “hôm nay” của ân sủng. Thiên Chúa đang đứng trước mặt họ. Lời hứa của các ngôn sứ đang trở thành hiện thực. Nhưng thay vì mở lòng đón nhận, họ lại bắt đầu nghi ngờ: “Ông này không phải là con ông Giuse đó sao?” (Lc 4,22). Họ không phủ nhận những lời Đức Giêsu nói hay đẹp. Họ thậm chí còn “thán phục những lời ân sủng từ miệng Người nói ra” (x. Lc 4,22). Nhưng sự thán phục ấy không đủ để đưa họ đến đức tin. Bởi vì họ đã có sẵn một hình ảnh về Đức Giêsu, và họ muốn Người phải phù hợp với hình ảnh ấy. Đây cũng có thể là cám dỗ của chúng ta. Đôi khi chúng ta không từ chối Chúa cách công khai, nhưng lại đón nhận Chúa theo điều kiện của mình. Chúng ta muốn một Thiên Chúa luôn làm theo ý mình, ban điều mình xin, giải quyết vấn đề theo cách mình mong đợi. Khi Chúa hành động khác với suy nghĩ của chúng ta, chúng ta bắt đầu thất vọng, nghi ngờ, thậm chí xa Người.
Thành kiến không chỉ là những định kiến đối với người khác. Thành kiến còn có thể là một hình ảnh cố định về Thiên Chúa mà chúng ta không chịu thay đổi. Chúng ta có thể nghĩ: Chúa phải chữa lành ngay. Chúa phải đáp lời cầu nguyện của tôi. Người này không thể là người Chúa dùng. Người ấy không xứng đáng được tha thứ. Chúa không thể đến với tôi qua một con người như thế. Nhưng Thiên Chúa thường vượt ra khỏi những giới hạn mà chúng ta đặt cho Người.
Chính vì thế, Đức Giêsu nhắc đến hai câu chuyện trong lịch sử Israel: bà góa thành Xarépta và ông Naaman người xứ Xyri. Trong thời ngôn sứ Êlia, có rất nhiều bà góa trong Israel, nhưng Êlia lại được sai đến với một bà góa ngoại giáo (x. Lc 4,25-26). Trong thời ngôn sứ Êlisa, có nhiều người phong hủi tại Israel, nhưng chỉ có Naaman, một người ngoại quốc, được chữa lành (x. Lc 4,27).
Thông điệp ấy khiến người Nazarét nổi giận. Họ muốn ân sủng của Thiên Chúa dành riêng cho mình, nhưng Đức Giêsu cho thấy lòng thương xót của Thiên Chúa rộng lớn hơn biên giới, dân tộc và thành kiến của con người. Điều này cũng xảy ra trong đời sống chúng ta. Chúng ta dễ dàng nghĩ rằng mình biết ai xứng đáng được Chúa yêu thương, ai đáng được tha thứ, ai là người tốt, ai là người xấu. Nhưng Thiên Chúa nhìn con người bằng một cái nhìn sâu xa hơn chúng ta.
Thánh Phaolô nói rằng: “Thiên Chúa không thiên vị ai” (Rm 2,11). Và Đức Giêsu cũng dạy: “Anh em hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em” (Mt 5,44). Tình yêu của Thiên Chúa không bị giới hạn bởi những ranh giới mà con người dựng lên.
Vì thế, mở lòng đón nhận Chúa cũng có nghĩa là mở lòng đón nhận những người mà Chúa muốn chúng ta yêu thương. Có khi Chúa đến với chúng ta qua một người rất bình thường. Một người trong gia đình mà chúng ta đã quá quen thuộc. Một người đồng nghiệp khó chịu. Một người nghèo mà chúng ta thường tránh né. Một người đã từng làm tổn thương chúng ta. Một người có cách suy nghĩ khác chúng ta. Nếu lòng chúng ta đã đóng kín bởi thành kiến, chúng ta có thể nhìn thấy con người ấy nhưng không nhận ra điều tốt đẹp Thiên Chúa đang muốn thực hiện qua họ.
Thánh Phanxicô Assisi đã có một sự thay đổi sâu xa khi biết nhìn người phong cùi không còn bằng sự sợ hãi và ghê sợ, nhưng bằng lòng thương xót. Chính cuộc gặp gỡ ấy đã trở thành một bước ngoặt trên hành trình của ngài. Khi cái nhìn thay đổi, cả thế giới cũng thay đổi. Đôi khi điều cần được chữa lành không phải là người trước mặt chúng ta, nhưng là cái nhìn của chính chúng ta. Chúng ta cần xin Chúa chữa khỏi đôi mắt của thành kiến, đôi tai của định kiến và trái tim của sự khép kín. Bởi nếu không, chúng ta có thể đứng ngay trước ân sủng mà vẫn không nhận ra.
Tin Mừng Gioan cho biết: “Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà chẳng chịu đón nhận” (Ga 1,11). Một trong những nỗi buồn lớn nhất không phải là Chúa không đến, nhưng là Chúa đến mà con người không nhận ra Người. Có thể hôm nay Chúa cũng đang đến với chúng ta rất âm thầm. Người đến qua một lời Kinh Thánh làm chúng ta day dứt. Qua một người nhắc điều chúng ta không muốn nghe. Qua một biến cố khiến chúng ta phải thay đổi. Qua một lời xin lỗi. Qua một người cần chúng ta tha thứ. Qua một cơ hội để làm điều tốt. Qua một thử thách buộc chúng ta phải trưởng thành hơn trong đức tin. Nhưng liệu chúng ta có nhận ra Người không?
Đức Maria là mẫu gương tuyệt đẹp về một tâm hồn biết mở ra trước Thiên Chúa. Khi sứ thần truyền tin, Mẹ không hiểu hết chương trình của Thiên Chúa, nhưng Mẹ không để những điều mình chưa hiểu trở thành lý do để khước từ. Mẹ thưa: “Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói” (Lc 1,38). Đó chính là thái độ của một người có đức tin: không phải hiểu hết rồi mới tin, nhưng tin tưởng để Thiên Chúa dần dần mở ra điều mình chưa hiểu.
Có lẽ hôm nay Chúa đang mời gọi chúng ta từ bỏ một thành kiến nào đó. Một thành kiến về một người. Một thành kiến về chính mình. Hoặc thậm chí một thành kiến về Thiên Chúa. Đừng để quá khứ của một người che khuất khả năng họ có thể thay đổi. Đừng để một lỗi lầm khiến chúng ta không còn nhìn thấy phẩm giá của họ. Đừng để những gì chúng ta đã biết về Chúa ngăn cản chúng ta khám phá những điều mới mẻ Người đang thực hiện. Bởi Thiên Chúa luôn lớn hơn những gì chúng ta nghĩ về Người.
Ước mong chúng ta biết mở rộng trái tim để đón nhận Chúa mỗi ngày, với một tâm hồn khiêm tốn và không thành kiến. Xin cho chúng ta biết nhận ra Người không chỉ trong những điều quen thuộc và dễ chịu, nhưng cả trong những con người, biến cố và hoàn cảnh mà chúng ta không ngờ tới. Và nhất là, xin cho chúng ta đừng bao giờ để thành kiến làm mờ khuôn mặt Đức Kitô. Để khi Chúa đến, dù Người đến trong một dáng vẻ rất bình thường, qua một con người rất nhỏ bé hay một hoàn cảnh rất bất ngờ, chúng ta vẫn có thể nhận ra và thưa với Người bằng cả trái tim: “Lạy Chúa, xin cứ vào, vì con muốn đón nhận Chúa”.
Giọng đọc: Phan Anh