Ơn gọi và sứ mạng trong tình hiệp thông
Có những đêm trăng sáng, khi nhìn lên bầu trời, chúng ta chợt nhận ra mình nhỏ bé đến nhường nào giữa vũ trụ bao la. Thế nhưng, điều lạ lùng thay là Thiên Chúa lại chọn chính những con người bé nhỏ ấy để trở nên cộng tác viên trong công trình cứu độ. Giữa những giới hạn, yếu đuối và mỏng manh, Chúa Giêsu vẫn gọi từng người bằng tên, và trao cho họ một sứ mạng. Họ không phải là những con người hoàn hảo, nhưng là những kẻ biết để cho tình yêu của Thiên Chúa biến đổi. Chính nơi đó, chúng ta học được ý nghĩa thật của ơn gọi làm môn đệ, được chọn để ở với Thầy, và được sai đi trong tình hiệp thông (x. Mc 3,14).
Lời mời gọi bước vào sự hiệp thông
Mọi ơn gọi khởi đi từ việc cầu nguyện. Trước khi chọn các Tông đồ, Chúa Giêsu đã cầu nguyện. Trước khi sai đi, Ngài đã ở trong sự hiệp thông sâu xa với Thiên Chúa Cha. Trình thuật Tin Mừng Luca kể lại: “Trong những ngày ấy, Đức Giêsu đi lên núi cầu nguyện, và Ngài đã thức suốt đêm cầu nguyện cùng Thiên Chúa. Khi trời sáng, Ngài gọi các môn đệ lại, chọn lấy mười hai ông và gọi họ là Tông đồ” (Lc 6,12-13). Cử chỉ ấy không chỉ là khuôn mẫu cho việc tuyển chọn, mà còn là mặc khải về căn tính của người môn đệ, được sinh ra từ sự hiệp thông giữa Chúa Cha và Chúa Con trong Chúa Thánh Thần.
Ơn gọi làm môn đệ không phải là một sự tình cờ, cũng không phải là phần thưởng cho người xứng đáng. Đó là một ân huệ nhưng không. Chính Chúa Giêsu đã nói: “Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em” (Ga 15,16). Ngài chọn không theo tiêu chuẩn của thế gian. Trong danh sách mười hai Tông đồ, chúng ta thấy có người đánh cá lam lũ như Phêrô, Anrê, Giacôbê, Gioan, có người thu thuế bị xã hội khinh chê như Matthêu, và cũng có cả những người thuộc phe ái quốc cực đoan như Simon Nhiệt Thành. Một nhóm người đầy khác biệt, thậm chí đối nghịch nhau, lại được Chúa quy tụ thành một cộng đoàn duy nhất.
Ở đây, chúng ta nhận ra điều cốt lõi của ơn gọi, đó là không ai được gọi để đi một mình. Mọi ơn gọi đều gắn liền với cộng đoàn, vì ngay từ đầu, Chúa Giêsu đã không chọn riêng một người môn đệ đơn lẻ, mà là một nhóm Mười Hai, đó chính là hình ảnh của Dân Mới, Dân của Hội Thánh đang thành hình. Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong Evangelii Gaudium nhấn mạnh rằng: “Không có ơn gọi nào là cô lập, nhưng luôn là lời mời gọi bước đi trong sự hiệp thông, vì sứ mạng của chúng ta bắt nguồn từ tình yêu hiệp thông nơi Ba Ngôi Thiên Chúa” (EG, 268). Bởi thế, khi Chúa gọi chúng ta, Ngài không chỉ trao cho chúng ta một nhiệm vụ, mà trước hết, Ngài mời gọi chúng ta ở lại trong tình yêu của Ngài (x. Ga 15,9). Làm môn đệ, vì thế, không khởi đi từ việc làm, mà từ việc ở, “ở với Thầy” (x. Mc 3,14). Chỉ khi ở lại trong tình hiệp thông với Chúa, chúng ta mới có thể trở thành chứng nhân cho tình hiệp thông ấy giữa trần gian.
Được biến đổi trong tình yêu
Ơn gọi làm môn đệ không phải là lời mời gọi đến một công việc, mà là một cuộc biến đổi bản thân. Đúng vậy, theo Chúa Giêsu không chỉ là đi theo một người lãnh đạo, nhưng là để được ở trong Thầy, chia sẻ chính đời sống của Thầy, cùng học lấy trái tim của Thầy. Các môn đệ đầu tiên đâu có hiểu hết con đường họ đang bước đi. Họ theo Chúa với những động cơ rất người, có kẻ mong quyền lực, người khác tìm danh vọng. Nhưng Chúa vẫn kiên nhẫn đồng hành, sửa dạy và thanh luyện họ. Từng ngày, Ngài dạy họ nhìn bằng ánh mắt thương xót của Chúa Cha, yêu bằng trái tim cảm thương của Chúa Con, và sống bằng sức mạnh biến đổi của Chúa Thánh Thần. Như lời thánh Phaolô khẳng định: “Tôi sống, nhưng không còn là tôi sống, nhưng là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20).
Trên núi cầu nguyện, Chúa Giêsu chọn các Tông đồ. Trên đường sứ vụ, Ngài dạy họ. Và trên đồi Canvê, Ngài hiến mình cho họ. Tình yêu ấy đạt đến tột đỉnh trong Bí tích Thánh Thể, nơi Ngài “ở lại” để dưỡng nuôi họ bằng chính Mình và Máu Thánh của Ngài. Như lời của Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI trong Deus Caritas Est dạy: “Chính trong việc ở lại với Chúa Giêsu mà người môn đệ học được tình yêu: tình yêu ấy không chỉ là cảm xúc, mà là hành vi dâng hiến bản thân” (DCE, 14). Hiệp thông, vì thế, không chỉ là cùng ở bên nhau, mà là để cho tình yêu của Thiên Chúa trở nên nguyên lý sống động thấm nhập trong từng mọi mối tương quan. Khi đó, sự khác biệt không còn là lý do chia rẽ, nhưng trở thành phong phú của sự hiệp nhất. Nhìn vào nhóm Mười Hai, chúng ta thấy điều kỳ diệu ấy, với Simon Nhiệt Thành, người yêu nước cực đoan, và một Matthêu, người thu thuế cho đế quốc Rôma, hai người lẽ ra phải thù ghét nhau, nhưng nay cùng quỳ bên Thầy, và cùng chia sẻ một tấm bánh duy nhất. Tình yêu của Chúa Giêsu đã vượt qua mọi biên giới, và biến thù địch thành huynh đệ.
Ngày nay, làm môn đệ của Chúa Giêsu cũng đồng nghĩa với việc học sống hiệp thông giữa một thế giới đang bị chia cắt. Khi chúng ta biết lắng nghe nhau, tha thứ cho nhau, và cùng hướng về Thiên Chúa, chính lúc đó chúng ta đang làm cho hình ảnh của Hội Thánh hiệp nhất được tỏ hiện. Như lời Chúa dạy: “Người ta cứ dấu này mà nhận biết anh em là môn đệ của Thầy: là anh em có lòng yêu thương nhau” (Ga 13,35).
Sứ mạng của tình hiệp thông
Sau khi chọn nhóm Mười Hai, Chúa Giêsu đưa họ xuống đồng bằng, nơi có “đám đông môn đệ và dân chúng từ khắp miền Giuđê, Giêrusalem và vùng duyên hải Tyrô, Siđôn đến nghe Ngài giảng và để được chữa lành” (x. Lc 6,17-18). Cử chỉ “đi xuống” này diễn tả sứ mạng của người môn đệ từ đỉnh núi cầu nguyện bước xuống với anh chị em mình, mang theo ánh sáng và tình yêu của Chúa. Hiệp thông với Chúa, như vậy, có nghĩa là không đóng kín trong thinh lặng, nhưng mở ra trong sứ vụ. Vì rằng:“Anh em đã lãnh nhận nhưng không, thì hãy cho đi nhưng không” (Mt 10,8). Tình yêu hiệp thông thúc đẩy người môn đệ ra đi, trở nên nhịp cầu nối kết giữa Thiên Chúa với con người, và giữa con người với nhau. Đức Thánh Cha Phanxicô trong Christus Vivit dạy rằng: “Mọi người trẻ được kêu gọi làm môn đệ truyền giáo, nghĩa là những chứng nhân của Tin Mừng, không phải bằng lời nói suông, mà bằng đời sống hiệp thông, niềm vui và phục vụ” (CV, 253).
Hai Thánh Simon và Giuđa, mà chúng ta mừng kính chung, là những mẫu gương sống động cho sứ mạng ấy. Dù lịch sử không lưu lại nhiều chi tiết về các ngài, nhưng truyền thống cho biết hai ngài đã cùng nhau loan báo Tin Mừng tại vùng Syria và Ba Tư, và cùng chịu tử đạo. Cái chết chung của hai vị Tông đồ này là dấu chứng cho thấy tình hiệp thông trong Chúa Giêsu mạnh hơn cả cái chết. Các ngài không chỉ cùng được chọn, mà còn cùng hiến mạng vì Tin Mừng. Người môn đệ đích thực, vì vậy, không thể chỉ dừng lại ở việc “ở với Chúa”, mà phải “được sai đi” để làm cho tình yêu ấy lan tỏa. Và sứ mạng ấy không chỉ là ra đi về mặt địa lý, mà còn là ra khỏi chính mình, ra khỏi vùng an toàn, và ra khỏi sự khép kín, để bước vào vùng đất của tha nhân, nơi Chúa đang đợi chúng ta trong khuôn mặt của người nghèo, người đau khổ, người bị bỏ rơi. Hiệp thông thật sự luôn dẫn đến sứ mạng, vì tình yêu không thể giữ cho riêng mình. Khi sống ơn gọi làm môn đệ giữa lòng đời, chúng ta được mời gọi trở thành “men trong bột”, “muối cho đời”, và “ánh sáng cho trần gian” (x. Mt 5,13-14). Đó chính là cách mà chúng ta nối dài bàn tay của Chúa giữa thế giới hôm nay.
Nên người môn đệ – Hành trình của đời thường
Đôi khi, chúng ta nghĩ rằng để trở nên người môn đệ của Chúa là phải làm những điều gì vĩ đại. Nhưng thật ra, điều Chúa đòi hỏi lại đơn sơ vô cùng: “Ai muốn theo Thầy, phải từ bỏ mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo” (Lc 9,23). Làm môn đệ, vì thế, là sống niềm tin nhỏ bé mỗi ngày, là trung thành trong việc nhỏ, là biết cúi xuống rửa chân cho người khác. Như người mẹ chăm con trong đêm khuya, người thầy kiên nhẫn dạy dỗ học trò, người tu sĩ âm thầm cầu nguyện, người lao động sống lương thiện giữa những khó khăn, … tất cả đều có thể là môn đệ, nếu họ sống công việc ấy trong tình yêu và sự hiệp thông với Chúa. Thánh Giáo Hoàng Phaolô VI dạy rằng: “Thế giới hôm nay lắng nghe các chứng nhân hơn là các thầy dạy, và nếu họ lắng nghe các thầy dạy, thì chỉ vì các thầy dạy ấy cũng là chứng nhân” (Evangelii Nuntiandi, số 41). Làm chứng bằng đời sống, đó chính là sứ mạng cao cả nhất của người môn đệ.
Hiệp thông không phải là sự đồng thuận bề ngoài, mà là sự gắn bó từ nội tâm, được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện và Lời Chúa. Chính trong cầu nguyện, chúng ta học biết lắng nghe tiếng Chúa và nhận ra ý Ngài nơi những người anh chị em mình. Chính trong Bí Tích Thánh Thể, chúng ta được nuôi dưỡng bằng Mình Thầy, để rồi mang Thầy đến cho đời.
Làm môn đệ của Chúa, vì thế, là bước đi giữa những nghịch lý, vừa được chọn nhưng vẫn yếu đuối, vừa được yêu nhưng vẫn phải chiến đấu, vừa được sai đi nhưng vẫn phải ở lại trong Chúa. Tuy nhiên, đó lại chính là vẻ đẹp của đời sống người môn đệ, một đời sống được giữ thăng bằng giữa chiêm niệm và hành động, giữa hiệp thông và sứ vụ.
Nhìn lại hành trình của Hội Thánh, chúng ta thấy nơi nào có các môn đệ hiệp nhất, nơi đó Tin Mừng được lan truyền. Nhưng khi chia rẽ, sứ mạng sẽ bị tổn thương. Vì thế, hiệp thông không chỉ là lý tưởng, mà là điều kiện thiết yếu cho sứ vụ. Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI khẳng định rằng: “Hiệp thông với Đức Kitô không thể tách rời khỏi hiệp thông với anh chị em” (Sacramentum Caritatis, 15). Vậy, mỗi khi lãnh nhận Thánh Thể, chúng ta được mời gọi ra khỏi sự khép kín để xây dựng sự hiệp nhất. Làm môn đệ không chỉ là yêu Chúa, mà còn là học yêu người khác như Chúa yêu. Chính trong đời thường, chúng ta có thể trở nên chứng nhân cho sự hiệp thông bằng những hành vi nhỏ bé như một lời an ủi, một cử chỉ tha thứ, hay một nụ cười cảm thông. Bởi lẽ, như tâm tình của chị thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu: “Tình yêu làm nên những điều lớn lao, ngay cả trong những việc nhỏ bé tầm thường nhất”.
Vì vậy, khi người môn đệ sống tinh thần hiệp thông, họ mang trong mình niềm vui sâu xa, đó chính là niềm vui của người được thuộc về, được yêu và được sai đi. Niềm vui ấy không phụ thuộc vào hoàn cảnh, nhưng bắt nguồn từ sự gắn bó với Thầy. Như Chúa Giêsu đã nói: “Thầy nói với anh em điều đó để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn” (Ga 15,11).
Ước mong sao, giữa thế giới hôm nay, đầy xao động và phân tán, chúng ta vẫn giữ được trái tim của người môn đệ, biết ở lại trong tình yêu của Thầy, biết lắng nghe tiếng Chúa giữa muôn vàn tiếng ồn, và biết nhìn anh chị em mình bằng ánh mắt cảm thương của Đức Kitô. Và ước gì, giữa những mảnh vỡ của thế giới, chính chúng ta là những người môn đệ của Đức Kitô, sẽ trở thành chứng nhân cho một tình yêu hiệp thông không thể bị chia cắt, một tình yêu có sức tái tạo và làm mới mọi sự. Để rồi, trong từng nhịp sống, từng hơi thở, chúng ta có thể thưa lên như lời của thánh Phaolô rằng: “Tôi sống, nhưng không còn là tôi sống, nhưng là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20).